Kanada, küresel savunma bankası için destekçi arıyor

Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, Ankara’da düzenlenen NATO başkanlar doruğunun oturum aralarında yaptığı açıklamada, küresel savunma bankası teşebbüsünü kurucu ülkelerin listesiyle birlikte resmen duyurmadan evvel daha fazla devletin projeye takviye vermesini istediklerini açıkladı.

Başbakan Mark Carney liderliğindeki Kanada hükümeti, çok taraflı Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankasının kurulması için tanıtım faaliyetlerini sürdürüyor.

Kanada’nın başmüzakerecisi geçen hafta yaptığı açıklamada, doruğa kadar yaklaşık 10 kurucu ülkeyi duyurmayı hedeflediklerini belirtmişti.

Kurulması planlanan banka, müttefik ülkelerin savunma kapasitelerini güçlendirmek emeliyle ucuz finansman yoluyla 100 milyar sterline kadar kaynak yaratmayı hedefliyor.

Girişimin geleceği, kuruluş sermayesini sağlaması istenen başka ülkelerden gelecek daha geniş desteğe bağlı bulunuyor.

Dışişleri Bakanı Anand, müzakere yürütülen ülkelerin isimlerini paylaşmadı fakat projenin Kanada dışındaki tek resmi destekçisi olan Lüksemburg’un bu süreçte büyük gayret sarf ettiğini aktardı.

Anand, projeye iştirak konusunda şu sözleri kullandı:

“Bir açıklamada bulunmadan evvel daha fazla ülkenin bu yapıya dahil olmasını istiyoruz. Birçok ülkeyle görüşmelerimiz devam ediyor. Elbette şu anda da kritik bir ülke çoğunluğuna sahibiz fakat küçük ve orta ölçekli işletmelerin üretim kapasitelerini artırabilmesini garanti altına almak ismine ne kadar çok olursak o kadar yeterli.”

En yüksek kredi notu olan üçlü A (AAA) düzeyini hedefleyen bankanın, bilhassa ucuz finansmana erişmekte zorlanan ülke ve şirketlere düşük faizli krediler sağlaması planlanıyor.

Yapı ayrıyeten, savunma endüstrisinin ölçek büyütmesini desteklemek gayesiyle özel bankalara kredi garantileri sunacak.

Kanada, savunma bankası teşebbüsünün yanı sıra deniz askeri gücünü yenilemek üzere milyarlarca dolarlık yeni denizaltı filosunun inşası için Almanya merkezli Thyssenkrupp Marine Systems (TKMS) firmasını seçti.

Başbakan Mark Carney, Türkiye’deki NATO tepesine hareket etmeden evvel yaptığı açıklamada, müttefiklerin ABD Başkanı Donald Trump’a savunma harcaması taahhütlerini yerine getirdiklerini göstermeyi amaçladıkları bir devirde bu kararın alındığını bildirdi.

Kanada’nın mevcut İngiliz üretimi Victoria sınıfı eskiyen denizaltı filosunun önümüzdeki 10 yıl içinde hizmet dışı kalması öngörülüyor.

Ottawa idaresi, 2024 yılında 12 adet yeni denizaltı tedarik etmek üzere süreç başlatmış ve geçen ağustos ayında mukavele için finalist olarak Alman TKMS ile Güney Koreli Hanwha Ocean firmalarını belirlemişti.

Başbakan Carney, Halifax kentinde yaptığı açıklamada, TKMS’nin Güney Koreli rakibini geride bıraktığını duyurarak Alman firmasını “tercih edilen tedarikçi” olarak duyuru etti.

Ottawa’nın 12 adede kadar denizaltı tedariki için TKMS ile yaklaşık 18 ay sürebilecek özel müzakerelere başlayacağını kaydeden Carney, bu görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması halinde (bunun düşük bir ihtimal olduğunu ekleyerek) Kanada’nın yine Hanwha firmasına dönme hakkının gizli olduğunu tabir etti.

Carney, ticari saklılık gerekçesiyle bütçe ayrıntılarına girmekten kaçınırken muahedenin Kanada iktisadına milyarlarca dolar kazandıracağını aktardı.

Güney Kore tarafı, ihaleyi kazanmak için Kanadalı çelik ve otomotiv üreticileriyle iştirakleri da içeren geniş kapsamlı teşvik paketleri sunmuştu.

Ancak AFP’ye konuşan Uluslararası Yönetişim İnovasyon Merkezinden savunma siyasetleri uzmanı Wesley Wark, Carney hükümetinin Avrupalı bir NATO müttefikiyle iştirak kurma dileğinin Alman TKMS firmasını avantajlı kıldığını ve son kararda NATO ögesinin belirleyici olduğunu kıymetlendirdi.

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz de kararın akabinde yaptığı açıklamada, bu adımı savunma endüstrisinde transatlantik ve Avrupa işbirliğini destekleyen güçlü bir sinyal olarak nitelendirerek memnuniyetini lisana getirdi.

Kanada, geçen yıl müttefiklerin savunma harcamalarını 2035 yılına kadar gayrisafi yurtiçi hasılalarının yüzde 5 düzeyine çıkarma taahhüdünün akabinde askeri bütçesinde tarihi artışlara gitti.

Başbakan Carney, Kanada’nın güvenlik alanında ABD’ye olan bağımlılığını azaltması gerektiği yönünde ikazlarda bulunurken ülkesi, Avrupa Birliği üyesi olmadığı halde Avrupa savunma tedarik programına katılan birinci devlet oldu.

Uzman Wesley Wark, Kanada’nın transatlantik ve Avrupa güvenliğine hakikat bir eksen kayması yaşadığını, bu durumun Alman teklifini cazip hale getirdiğini söz etti.

Carney de açıklamasında TKMS firmasının NATO ittifakının üçte birinden fazlasına denizaltı sağladığı bilgisini paylaştı.

Wark, Güney Kore’nin tercih edilmemesinin diplomatik bir maliyeti olabileceğini, bilhassa Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung’un da katıldığı Ankara’daki dorukta Kanada heyetini hassas diplomatik temasların beklediğini ekledi.