İran’ın kayıp başkanı. 6 aydır ne sesi duyuldu ne yüzü görüldü

İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaş altıncı ayını doldururken, ülkenin idaresinin merkezinde dikkat cazibeli bir belirsizlik sürüyor.

Savaşın başlangıcındaki hava ataklarında ağır yaralanan ve kısa müddet sonra İran’ın dini liderliğine getirilen Mücteba Hamaney, misyona gelişinden bu yana kamuoyu karşısına hiç çıkmadı.

İranlı yetkililer, yüzünde ağır yaralar bulunan Hamaney’in güvenlik münasebetleriyle gözlerden uzak tutulduğunu, güzelleşme sürecini sürdürürken ülkeyi perde arkasından yönetmeye devam ettiğini belirtiyor.

Ancak altı ay boyunca Hamaney’e ilişkin tek bir fotoğraf, görüntü yahut ses kaydının yayınlanmaması, İran kamuoyunda önderin sıhhat durumu ve ülke idaresindeki gerçek rolüne ait tartışmaları giderek büyütüyor.

Hamaney’in İran halkıyla iletişimi, şimdiye kadar televizyon sunucuları tarafından okunan birkaç yazılı açıklamayla sonlu kaldı. Geçen ay babası için düzenlenen ve bir hafta süren geniş kapsamlı cenaze merasimlerinde de görülmedi.

Washington merkezli Middle East Institute’tan Alex Vatanka, tartışmanın artık Hamaney’in hayatta olup olmadığı sorununun ötesine geçtiğini belirterek, asıl sorunun “İran’ın hala vazifesinin başında olan bir dini başkana sahip olup olmadığı” olduğunu söyledi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise 10 Ağustos’ta Hamaney ile yedi saat süren bir görüşme gerçekleştirdiğini açıklamıştı.

Hamaney’in uzun süren yokluğu, rejimin en sadık destekçileri arasında bile rahatsızlık yaratmaya başladı.

Kum kentindeki Besic milislerinden bir kişi, Hamaney’in kıymetli kararları aldığına inandığını fakat kamuoyunun önderden bir işaret görmesi gerektiğini söyledi.

Rejim zıtları ve ıslahat yanlıları ise daha kuşkucu. Tahranlı ıslahat yanlısı bir iş insanı, “Mücteba’nın öldürülmediğini nereden biliyoruz?” diyerek, hayatta olduğunu kanıtlayacak rastgele bir imgenin bulunmamasına dikkat çekti.

Altı aylık savaş İran’ın askeri kapasitesine ve iktisadına ağır darbe vurmasına karşın ülkenin siyasi sistemi ayakta kaldı. Lakin savaşın başlamasından bu yana Devrim Muhafızları’nın idaredeki tartısının daha da arttığı belirtiliyor.

Reuters’a konuşan kaynaklara nazaran ülkenin yeni güç yapılanmasının merkezinde Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi bulunuyor. Üst seviye karar düzeneğinde Devrim Muhafızları kumandanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf üzere siyasi isimler de yer alıyor.

İranlı kaynaklar Hamaney’in bu isimlerle sistemli toplantılar yaptığını, kıymetli raporları aldığını ve kritik mevzularda son kelamı söylemeye devam ettiğini savunuyor.

Hamaney’in yakın etrafından bir kaynak da sıhhat durumunun kıymetli ölçüde düzgünleştiğini ve karar alma süreçlerine etkin biçimde katıldığını öne sürdü.

Yetkililere nazaran Hamaney’le yüz yüze görüşebilenlerin sayısı son derece sonlu. Önderin pozisyonu ve durumuna ait detayların saklı tutulmasının temel sebebi ise ABD yahut İsrail’in yeni bir hücum düzenlemesinden duyulan tasa.

Hamaney, savaştan evvel de babasının en kıymetli yardımcılarından biri olarak perde arkasında kalmayı ve kamuoyunun karşısına fazla çıkmamayı tercih ediyordu.

Ancak İran’ın 1979 İslam Devrimi’nden bu yana karşı karşıya kaldığı en ağır krizlerden birinde dini liderlik misyonunu üstlenmesi, bu uzun sessizliği çok daha tartışmalı hale getirdi.