İran’da Hollywood sineması çekilir mi… Bir pilot üç senaryo

ABD ve İsrail’in İran’a açtığı savaş, Lider Donald Trump idaresi için çıkışı bulunmayan bir labirente dönüşürken Washington, evvelki gün İran üzerinde düşürülen Amerikan F-15 uçağının kayıp pilotunu İranlılardan evvel bulmaya çalışıyor. ABD ordusuna bağlı Muharebe Arama ve Kurtarma (CSAR), uçağın düştüğü Huzistan eyaletinde operasyon başlatırken alçaktan uçan iki askeri helikopter ve yakıt ikmal uçağının katıldığı bir operasyonla pilotlardan birinin yaralı olarak kurtarıldığı, kayıp ikinci pilot için ise arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü aktarıldı.

İKİ UÇAK VE BİR HELİKOPTER VURULDU

Kurtarma operasyonu sırasında iki helikopterden birinin vurulduğu, vurulan helikopterin Irak’a yönelerek indiği belirtildi. Başka yandan Amerikan basını F-15 uçağıyla tıpkı anlarda Hürmüz Boğazı yakınlarında ikinci bir ABD savaş uçağının (A-10) vurulduğunu, pilotunun uçağı Kuveyt hava alanına yönlendirdiği ve atlayarak kurtulduğunu paylaştı.

KAYIP PİLOTU CSAR ARIYOR

Hava kuvvetlerinin “İsviçre çakısı” olarak bilinen CSAR ünitesi, düşürülen pilot ve yardıma muhtaçlık duyan askerler üzere işçinin bulunması, desteklenmesi ve kurtarılmasını amaçlayan askeri operasyonları gerçekleştiriyor. Kelam konusu operasyonlar, doğal afet sonrası yapılan arama-kurtarma faaliyetlerinden farklı olarak, düşman ögelerin da bulunduğu sıcak çatışma ortamında düzenleniyor. CBS News’e konuşan eski bir hava indirme kumandanı, en az 24 kurtarma işçisinin Black Hawk helikopterleriyle bölgede arama yaptığını belirtirken ABD Deniz Piyadeleri eski özel operasyon uzmanı Jonathan Hackett, kurtarma takımlarının önceliğinin kayıp askere dair hayat belirtisi bulmak olduğunu dile getirdi.

MÜZAKERELERİ ETKİLEMEZ

ABD Başkanı Trump, pilotun esir alınması yahut ziyan görmesi ihtimaline dair, “Umarız bu türlü bir şey yaşanmaz”dedi. İran tarafından savaş uçaklarının düşürülmesinin Tahran idaresiyle mümkün müzakereleri etkilemeyeceğini de belirten Trump “Hiç etkilemez. Bu bir savaş” diye konuştu. Kayıp pilotun akıbetinin savaşın en kıymetli dinamiği haline geldiği belirtilirken üç senaryo öne çıkıyor.

Bilgi Notu: Dün iki adet ABD üretimi HC-130J Combat King II kurtarma tanker uçağı, Almanya’daki Stuttgart Askeri Havaalanı’ndan kalkarak Ortadoğu’ya hareket etti. Bu durum, kayıp askeri arama çalışmalarının genişleyeceği formunda yorumlandı. HC-130J tanker uçakları, bilhassa Black Hawk kurtarma helikopterlerine havada yakıt ikmali yaparak, CSAR’ın arama ve kurtarma operasyonlarını desteklemek için kullanılıyor.

İŞTE O ÜÇ SENARYO

1-PROPAGANDA İÇİN KULLANIR

İran’ın pilotu yakalaması ve imajlarını medya ile paylaşması halinde Trump’ın operasyonu durdurması ve askerin hür bırakılması için müzakere etmesi Kongre ve asker aileleri başta olmak üzere Amerikan kamuoyundan büyük bir baskı görmesine kesin gözüyle bakılıyor. Bu durum, hava taarruzlarını “sürdürülemez” hale getirebilir ve Washington için planlamadığı “elverişsiz” şartlarda bir ateşkesi zarurî kılabilir.

2-PAZARLIK İÇİN SAKLAR

İran güvenlik güçleri Amerikan askerini yakaladıktan sonra imajlarını paylaşıp yeni bir krizi tetiklemek yerine müzakerelerde bir “koz” olarak kullanabilir. Tahran idaresi asker karşılığında ABD’den ateşkes, Hürmüz Boğazı’ndan geçişler ve fiyatları üzerinde denetim, gelecekteki ABD askeri operasyonlarına sınırlamalar ve yaptırımların hafifletilmesi üzere talepler sıralayabilir. Bu durum da Trump’a potansiyel bir çıkış yolu sağlar.

3-ÖLÜRSE İŞLER DEĞİŞİR

Pilotun esaret sırasında ya da başarısız bir kurtarma teşebbüsünde hayatını kaybetmesi ise tüm istikrarları değiştirebilir. Bu durumda olay bir çıkış yolu değil, kara harekâtını tetikleyen bir gelişmeye dönüşebilir. Pilotun öldüğüne dair delillerin İran güçlerini işaret etmesi yahut kurtarma operasyonunda Amerikan kayıpları yaşanması halinde Trump’ın güçlü bir karşılık verme baskısıyla karşılaşacağı düşünülüyor. Zayıflamış askeri kapasitesine karşın İran’ın kara harekâtına karşı hazırlıklı olduğu bedellendiriliyor. Yaklaşık bin 600 kilometre boyunca uzanan Zagros Dağları, dar geçitleri ve saldırganları savunmasız bırakabilecek vadileriyle stratejik avantaj sağlıyor.

ABD’NİN KAYIPLARI ARTIYOR

ABD savaşta bugüne kadar 13 Amerikan askerinin öldüğünü, 365 askerin de yaralandığını açıkladı.

Açık kaynaklara nazaran hava kuvvetlerindeki kayıplar ise şu biçimde sıralandı:

– 4 adet F-15 savaş uçağı kaybedildi. Biri İran üzerinde hava savunma füzesi tarafından, üçü ise Kuveyt üzerinde “dost ateşi” sonucu düşürüldü.

– 1 adet A-10 savaş uçağı, arama-kurtarma operasyonlarına hava takviyesi sağlarken vuruldu. Pilotu kurtarıldı.

– 1 adet F-35 savaş uçağı, İran’a ilişkin hava savunma füzesi ile hasar aldı. Sert iniş yapan uçağın pilotu kurtarıldı.

– 1 adet E-3 Havadan Erken İhbar ve Denetim Uçağı, Suudi Arabistan’daki Prince Sultan Hava Üssü’nde imha edildi.

– 2 adet KC-135 Yakıt İkmal Uçağı kaybı yaşandı. Bunlardan biri Prince Sultan Hava Üssü’nde vuruldu. Başkası ise Irak’ta düşürüldü, 6 kişilik mürettebattan kurtulan olmadı.

– 6 adet tanker uçağı daha hasar gördü. Bunlardan biri Irak üzerinde, beşi ise Prince Sultan Hava Üssü’nde hasar aldı.

– 17 adet Reaper tipi insansız hava aracı İran güçleri tarafından düşürüldü yahut yerde vuruldu.