Hürmüz Boğazı’nda yeni tansiyon: İran’ın sessiz katili! ‘Bunlar adeta Basra Körfezi’nin yunusları, ölümcül bir güce sahip’

Dünyanın güç ve ticaret damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yine yükselirken, deniz güvenliği uzmanlarının dikkat çektiği yeni tehdit bölgedeki istikrarları değiştirebilecek çeşitten. İran’ın uzun müddettir envanterinde bulunan lakin son periyotta yine ön plana çıkarılan ‘Ghadir’ sınıfı küçük denizaltılar, Körfez’de vazife yapan savaş gemileriyle ticaret filosu kaptanları ortasında önemli telaşa neden oluyor.

Bugüne kadar Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan gemiler için en büyük riskler; kamikaze insansız hava araçları, gemisavar füzeler, süratli atak botları ve deniz mayınları olarak görülüyordu. Lakin askeri uzmanlara nazaran artık bunlara çok daha ölümcül ve tespit edilmesi güç yeni bir öge eklendi: İran’ın küçük denizaltı filosu. Pekala bu küçük denizaltılar neler yapabiliyor?

‘BASRA KÖRFEZİ’NİN YUNUSLARI’

İran İslam Cumhuriyeti Donanması (IRIN) Kumandanı Şehram İrani’nin kısa mühlet evvel yaptığı açıklamada Ghadir denizaltılarını ‘Basra Körfezi’nin yunusları’ olarak tanımlaması ve bu ögelerin konuşlandırıldığını duyurması, bölgede faaliyet gösteren deniz kuvvetlerinin alarm düzeyini artırdı. Bu açıklama sırf ruhsal caydırıcılık emeli taşısa bile, uzmanlara nazaran tesiri epey güçlü.

Telegraph’ta yer alan haberde İran’ın envanterinde yaklaşık 20 adet bulunduğu değerlendirilen Ghadir sınıfı küçük denizaltılar, klasik denizaltılardan çok daha küçük boyutlara sahip olmaları sayesinde bilhassa sığ sularda değerli avantaj sağlıyor.

Yaklaşık 29 metre uzunluğunda olan bu denizaltılar, 150 ton civarında deplasmana sahip ve sırf yedi kişilik mürettebatla misyon yapabiliyor. Dizel-elektrik tahrik sistemiyle çalışan platformlar, standart operasyonlarda 7 ila 10 gün boyunca denizde kalabiliyor. Lakin asıl tehlike, bu araçların deniz tabanına oturarak sistemlerinin büyük kısmını kapatabilmesi ve böylelikle çok daha uzun mühlet gizlenebilmesi.

TESPİT ETMEK SON DERECE ZOR

Askeri strateji uzmanları, İran ile yaşanabilecek muhtemel bir çatışmada bu küçük denizaltıların savaşın birinci basamaklarında etkisiz hale getirilmesinin öncelikli amaç olacağını belirtiyor. Deniz harp senaryoları üzerinde çalışan eski NATO ve Batılı deniz subayları, yıllardır yapılan savaş simülasyonlarında Ghadir sınıfı denizaltıların limandan ayrılmadan evvel vurulmasının temel gayelerden biri olduğunu aktarıyor. Bunun nedeni ise hayli açık: Denize açıldıktan sonra bu platformları tespit etmek zorlaşıyor.

SONAR İZLERİ SON DERECE KÜÇÜK

Askeri kaynaklara nazaran Ghadir sınıfının en tehlikeli taraflarından biri, son derece düşük sonar izi bırakmaları. Denizaltıların gövdesi suyla emsal renkte kamufle edilirken, küçük boyutları radar sistemleri açısından da önemli avantaj sağlıyor. Gövdenin bir kısmının su üstünde bulunması teorik olarak hava radarlarına karşı daha savunmasız hale getirse de bu izlerin son derece küçük olduğunun altı çiziliyor.

İNGİLİZ DENİZALTISI ÜÇ GHADİR’İ TESPİT ETTİ

Yine Telegraph’ta yer alan haberde bölgedeki askeri faaliyetlere katılmış eski deniz subaylarının aktardığına nazaran, geçmişte ABD uçak gemisi hücum kümeleri ile İngiltere Kraliyet Donanması ögeleri, bu küçük denizaltıları takip etmek için ağır operasyonlar yürüttü. İngiliz Kraliyet Donanması’na ilişkin HMS Turbulent denizaltısının yaptığı misyon sırasında üç Ghadir küçük denizaltısının tespit edildiği belirtildi.

Asıl dikkat çeken öge ise bu denizaltıların sanıldığı üzere tek başlarına değil, koordineli halde hareket etmeleri… Ghadir’in klasik denizaltılar üzere büsbütün dalış yapabildiği, birebir vakitte periskop derinliğinde seyrederek şnorkel sistemi aracılığıyla dizel motorlarını çalıştırıp bataryalarını şarj edebildiği belirtiliyor.

Ancak elde edilen müşahedeler, İran’ın bu araçları farklı bir konseptle kullandığını ortaya koydu. Buna nazaran küçük denizaltılar vakitlerinin büyük kısmını yüzeyin çabucak altında, yarı batık halde geçiriyor. Bu yol sayesinde dizel motorlarını olağan formda çalıştırırken birebir vakitte epeyce sessiz kalabiliyorlar.

‘ABD’YE KARŞI KULLANACAKLARINI DÜŞÜNMÜYORUM AMA…’

Peki Ghadir denizaltılarını genel olarak nasıl yorumlamak gerekiyor? 

Konuyu Güvenlik ve Terör Uzmanı Emekli İstihbarat Albayı Coşkun Başbuğ’a danıştığımda, “Deniz Kuvvetleri, İhtilal Muhafızları Ordusu’nun denetiminde. Lakin bu yapı epey farklı bir tertibe sahip. Ben bunu paralel bir ordu olarak tanımlıyorum. Kara, hava ve deniz ögelerinde klasik silahlı kuvvetlere nazaran daha güçlü bir yapılanmaları var. Özel kuvvetleri bile bulunuyor, Besic güçleri var ve bilhassa donanmada önemli bir hakimiyet kurmuş durumdalar” dedi. 

Başbuğ, hem İran’ın askeri yapısına ait hem de Ghadir denizaltılarına dair dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu:

“Devrim Muhafızları Ordusu’nun temel omurgasının İsrail ile iş birliği içinde olduğunu düşünüyorum. Bugüne kadar ABD donanmasına yönelik önemli bir hücum duyduk mu? Açıkçası bu kısmı biraz masal üzere geliyor. Evet, İran’ın elinde önemli bir envanter var. Bilhassa ABD’nin anlattığı üzere tüm donanmalarının yok edildiği ya da batırıldığı üzere bir tablo ortada yok. Ancak kıymetli olan şu: Bu envanteri alanda faal biçimde kullanacakları kesin değil. İran’ın asimetrik savaş kapasitesi güçlü. Elinde hücumbotlar da var. Lakin bunları bilhassa ABD’ye karşı kullanacaklarını düşünmüyorum. Bu denizaltılarını da daha çok kıyı ülkelerine karşı kullanma ihtimalleri var.”

UMMAN KIYILARINDA ‘PUSU’ SENARYOSU

Mevcut güvenlik değerlendirmelerine nazaran en kritik senaryolardan biri, İran küçük denizaltılarının Umman kıyılarındaki sığ sularda gizlenmesi. Uzmanlara nazaran bu denizaltılar, İran kıyılarından ve İran İhtilal Muhafızları’nın süratli atak botlarından uzak kalmaya çalışan ticaret gemilerini bekleyebilir.

Bu sistem sayesinde küçük denizaltılar, dizel-elektrik denizaltıların en büyük dezavantajı olan düşük sürdürülebilir su altı suratını ortadan kaldırmış oluyor. Öteki bir tabirle, maksadı kovalamak yerine maksadın kendilerine gelmesini bekliyorlar. Bu durum bilhassa güç tankerleri, konteyner gemileri ve askeri eskort vazifeleri açısından büyük risk oluşturuyor.

BİR TANESİ BÜYÜK BİR TİCARET GEMİSİNİ BATIRABİLİR

Ghadir denizaltıları iki ağır torpido taşıyabiliyor ve tıpkı vakitte mayın döşeme kapasitesine sahip. Bu torpidolardan sadece birinin dahi büyük bir ticaret gemisini yahut savaş gemisini batırmaya yeteceği belirtiliyor.

“Ticaret gemisini batırabilir lakin bir uçak gemisini batırabilecek kapasitede olduğunu düşünmüyorum. Buna karşın ticaret gemilerine önemli ziyan verebilir. Natürel burada vurulan nokta da büyük değer taşıyor” diyen Coşkun Başbuğ, deniz savaşlarında kullanılan mühimmatın tesirine ait değerlendirmelerde bulundu.

Başbuğ, “Torpidoyu kullanmak değerli. Alışılmış, geminin nereden hasar aldığı ve geminin yapısı da sonucu direkt etkiliyor. Zira burada kelam konusu olan tehdit, bugüne kadar bölgede sık görülen akın metotlarından farklı. İnsansız hava araçları yahut füzeler birden fazla vakit gemilerde hasar oluşturuyor, yangına neden oluyor ya da operasyon kabiliyetini azaltıyor. Süratli atak botları daha çok taciz ve yakın uzaklık akın vazifelerinde kullanılıyor. Yapışkan mayınlar ise çoklukla gövdede hudutlu hasar bırakıyor. Lakin ağır torpidoların tesiri çok daha yıkıcı” sözlerini kullandı.

ZAYIF NOKTALARI DA VAR

Her ne kadar önemli tehdit oluştursalar da Ghadir sınıfı küçük denizaltıların değerli sınırlamaları da bulunuyor. Nükleer güçle çalışmayan tüm denizaltılar üzere bu araçlar da yüksek süratlerde ilerlediklerinde daha fazla ses çıkarıyor ve bataryalarını süratle tüketiyor. Bu da onları belli aralıklarla yüzeye çıkmaya yahut şnorkel kullanmaya zorluyor. Bu türlü anlarda savunmasız hale geliyorlar. Bununla birlikte uzmanlar, İran’ın bu dezavantajı coğrafik avantajla telafi etmeye çalıştığını düşünüyor.

Özellikle Hürmüz Trafik Ayrımı Sistemi içindeki ağır gemi trafiği ve güçlü gelgit akıntıları, küçük denizaltıların sessiz biçimde hareket etmesini kolaylaştırıyor. Birtakım askeri gözlemciler, Ghadir sınıfında kullanılan özel pervane sistemlerinin bu sessiz hareket kabiliyetinde değerli rol oynadığını belirtiyor.