Gazze’de soykırımın 3. yılı

İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana düzenlediği akınlardan 74 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 175 binden fazlası yaralandı. Enkaz altında kalan ve şimdi kayıtlara geçirilemeyen vefatlar sebebiyle can kaybının çok daha yüksek olacağı kestirim ediliyor.

Gazze’de değerli bir kısmı bayan, çocuklardan oluşan nüfusun zorla yerinden etme, amaç ayırt etmeyen bombardımanlar ve abluka siyasetleriyle uygulanan sistematik açlık ve soykırım siyasetlerine amaç olması, insanlık vicdanını incitmenin yanı sıra bölgedeki mevcut tansiyonları büyütürken Lübnan’da İsrail-Hizbullah savaşı, İran ile İsrail arasında direkt taarruzlar ve ABD’nin de dahil olduğu daha geniş savaşlar patlak verdi. Gazze’ye yönelik hücumlar sonucu Orta Doğu’daki istikrarlar değişirken, Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliğindeki risk artışı global ekonomiyi olumsuz etkiledi.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e yönelik “Aksa Tufanı” operasyonu ve bundan birkaç saat sonra İsrail’in Hamas’ı yok etme gerekçesiyle Gazze’ye yönelik taarruzlar ile kanlı bir savaş başlatmasının üzerinden üç yıl geçti.

13 EKİM 2023 – GAZZE’NİN KUZEYİNDE TAHLİYE

Gazze’ye hücumların başlamasından altı gün sonra, 13 Ekim’de İsrail ordusu kara harekatı öncesinde Gazze Şeridi’nin kuzeyinin 24 saat içinde tahliye edilmesini emretti. BM çalışanı ve BM tesislerine sığınanlar da dahil olmak üzere 1,1 milyon kişinin bölgenin güneyine taşınması daveti, Gazze nüfusunun neredeyse tamamının yerlerinden edilme sürecinin de başlangıcı oldu.

Gazze’de aslında çökme noktasında olan insani yardım sistemi ve havadan, karadan ve denizden yapılan ayrım gözetmeyen taarruzlarla harap olan altyapı sebebiyle gidebilecek hiçbir yeri olmayan beşerler, insanlık dışı bir tahliye buyruğuyla yerlerinden edildi.
Aynı gün İsrail Savunma Kuvvetleri askerleri, baskın olarak tanımlanan bir operasyonla Gazze Şeridi’ne girdi.

27 EKİM 2023 – İSRAİL GENİŞ ÇAPLI KARA OPERASYONLARI BAŞLATTI

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze’de savaşın ikinci etabına geçildiğini duyurdu ve İsrail Ordusu, 27 Ekim 2023’te Gazze’ye yönelik geniş kapsamlı kara operasyonlarını başlattı.

İsrail savaş uçakları Gazze’ye daha fazla bomba yağdırırken, Netanyahu İsraillileri “uzun ve şiddetli bir askeri harekata hazırlıklı olma” konusunda uyardı.

15 KASIM 2023 – İSRAİL ASKERLERİ, ŞİFA HASTANESİ’NE GİRDİ

İsrail askerleri, günler süren kuşatmanın ardından Gazze’nin en büyük hastanesi olan Şifa Hastanesi’ne girdi.

İkinci Dünya Savaşı’nın akabinde İngiliz işgal idaresi tarafından inşa edilen ve Gazzeliler için bir simge haline gelen hastane, İsrail’in 1948’den itibaren Gazze’ye karşı yürüttüğü 15 savaşa karşın ayakta kalmıştı.

800 yatak kapasitesi ve doğum servisinde her ay 2 bin 500 ila 3 bin bayanın doğum yaptığı hastaneden İsrail ordusunun birkaç ay sonra ayrılmasıyla birlikte geriye sırf yıkıntılar, küller ve cesetler kaldı.

4 ARALIK 2023 – İSRAİL GÜÇLERİ, GÜNEYDEKİ HAN YUNUS KENTİNE DOĞRU İLK BÜYÜK KARA SALDIRISINI BAŞLATTI

4 Aralık 2023 tarihinde İsrail güçleri, kısa vadeli ateşkesin sona ermesinin akabinde Gazze Şeridi’nin güneyindeki en büyük kent olan Han Yunus ve etrafına yönelik birinci büyük kara taarruzlarını başlattı.

İsrailli yetkililer, Gazze’nin kuzeyi için yapılan tahliye davetlerinin akabinde insanların büyük çoğunluğunun sığındığı Han Yunus kentine helikopterlerle broşürler bırakarak sivillere kenti tahliye etme daveti yaptı. Gazze’nin kuzeyinden tahliye edilerek buraya gelen yüz binlerce sivil, nereye gideceğini bilmez durumda kaldı.

29 ARALIK 2023 – İSRAİL’E SOYKIRIM DAVASI AÇILDI

Güney Afrika, 29 Aralık 2023’te BM’nin en üst seviye yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı’nda (UAD) İsrail aleyhinde soykırım davası açtı.

İsrail’in Gazze’de Hamas’a karşı yürüttüğünü savunduğu operasyonlar çerçevesinde soykırım yaptığı gerekçesiyle milletlerarası mahkemeye yapılan müracaatta ayrıyeten, Filistin halkının Soykırım Sözleşmesi kapsamında korunan bir küme olarak kıymetlendirilmesi ve soykırımdan kurtarılmaları için acil önlemler alınması talebinde bulunuldu.

26 OCAK 2024 – UAD, İSRAİL’E SOYKIRIMI ÖNLEMESİNİ EMRETTİ

Uluslararası Adalet Divanı’nda (UAD), Güney Afrika’nın İsrail’e soykırım suçlamasıyla açtığı davada ara karar çıktı. UAD, İsrail’in Gazze’de yaşayan Filistin halkına yönelik soykırım aksiyonlarını engellemek için tüm tedbirleri almasının mecburî olduğuna hükmetti.
Mahkeme ayrıyeten Filistinlilerin karşı karşıya olduğu olumsuz hayat kaidelerinin ortadan kaldırılması için temel hizmetler ve insani yardımların sağlanmasına ve İsrail’in bir ay içinde mahkemeye aldığı tüm önlemlere ait rapor sunmasına da hükmetmişti.

29 ŞUBAT 2024 – İSRAİL, GAZZE’DE GIDA YARDIMI BEKLEYEN KALABALIĞI VURDU

İsrail’in Gazze’de besin yardımı almak için bekleyen Filistinlilere düzenlediği atakta 100’den fazla kişi hayatını kaybetti. Görgü şahitleri, İsrail askerlerinin yaralıları taşıyan sıhhat takımlarını de maksat aldıklarını anlattı. Olay, savaşın en kanlı ve acımasız akınlarından biri olarak kayıtlara geçti.

GAZZE’DE ÖLÜ SAYISI 30 BİNİ AŞTI

Aynı gün, Gazze Sağlık Bakanlığı, 7 Ekim 2023’ten bu yana hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısının 30 bini aştığını duyurdu.
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nin yayımladığı rapor da, 30 bin eşiğinin aşıldığını teyit etti.

1 NİSAN 2024 – İSRAİL, YARDIM GÖREVLİLERİNİ HEDEF ALDI

İsrail’in Gazze’ye gerçekleştirdiği bir atak sırasında World Central Kitchen için çalışan 7 yardım vazifelisi hayatını kaybetti. İnsan Hakları İzleme Örgütü, 1 Nisan’daki hücumun izole olarak gerçekleşen bir kusur olmadığını ve insani yardım kuruluşlarının kasıtlı bir halde gaye alındıklarını savundu.

6 MAYIS 2024 – HAMAS, ATEŞKES METNİNİ KABUL ETTİĞİNİ DUYURDU

Hamas, Gazze’de tutulan İsrailli esirlerin hür bırakılması ve İsrail askerlerinin bölgeden çekilmesi için bir takvim öngören ateşkes metnini kabul ettiğini duyurdu fakat İsrail, metni kabul etmediğini açıkladı.

İsrail, Filistinlilere Gazze’nin en güneyinde, Refah’ın birtakım bölgelerini de tahliye etme davetinde bulundu.

23 HAZİRAN 2024 – NETANYAHU YOĞUN SAVAŞ DÖNEMİNİN SONA ERMEKTE OLDUĞUNU SÖYLEDİ

İsrail Başbakanı Netanyahu, Hamas’a karşı yoğun savaş periyodunu sona yaklaştığını lakin Hamas bölgeyi denetim ettiği sürece savaşın devam edeceğini açıkladı.

Netanyahu, Gazze’deki yoğun kademenin tamamlanmasıyla birlikte İsrail ordusunun kimi güçlerini Lübnan sonuna kaydıracağını da duyurdu.

31 TEMMUZ 2024 – HAMAS LİDERİ HANİYE ÖLDÜRÜLDÜ

Hamas’ın Siyasi Büro Şefi İsmail Haniye, 31 Temmuz 2024’te İran’ın başşehri Tahran’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın misyona başlama merasimine katıldıktan sonra sabahın erken saatlerinde meskeninde suikastle öldürüldü.

Bölgede gerginliği tırmandıran hücumdan günler sonra Hamas’ın yeni lideri Yahya Sinvar oldu.

23 AĞUSTOS 2024 – GAZZE’DE 25 YIL ARADAN SONRA İLK KEZ ÇOCUK FELCİ GÖRÜLDÜ

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Gazze’de 25 yıl aradan sonra birinci kere çocuk felci olayı görüldüğünü duyurdu. Bunun akabinde DSÖ, Gazze’de 8 yaş altı 600 bin çocuğa yönelik çocuk felci aşılama kampanyası yürüttü.

18 EKİM 2024 – YAHYA SİNVAR HAYATINI KAYBETTİ

Hamas, lideri Yahya Sinvar’ın hayatını kaybettiğini duyurdu. İsrail Ordusu ise Sinvar’ın Gazze’de içinde bulunduğu binanın tank ateşiyle vurulduğu anların yer aldığı bir görüntüyü kamuoyu ile paylaştı.

21 KASIM 2024 – UCM, NETANYAHU HAKKINDA YAKALAMA EMRİ ÇIKARDI

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), İsrail Başbakanı Netanyahu, eski Savunma Bakanı Yoav Gallant ve Hamas’ın “Muhammed Deyf” olarak bilinen lideri İbrahim el-Masri hakkında yakalama buyruğu çıkardı.

Netanyahu ve Gallant aleyhindeki yakalama buyruğu, 8 Ekim 2023 tarihinden itibaren Gazze Şeridi’nde işlenen hatalar ve insanlığa karşı hataların cezai sorumluluk taşıdığı gerekçesiyle çıkarıldı.

16 ARALIK 2024 – GAZZE’DE ÖLÜ SAYISI 45 BİNİ AŞTI

Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail’in saldırılarında hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısının 45 bin 28’e yükseldiğini duyurdu. Yetkililer, binlerce cesedin enkaz altında yahut sıhhat takımlarının ulaşamadığı bölgelerde bulunması sebebiyle gerçek meyyit sayısının daha yüksek olduğunu belirtti.

15 OCAK 2025 – GAZZE’DE ATEŞKES

İsrail ile Hamas, 15 Ocak’ta Gazze’de çatışmaları durdurmak ve İsrailli esirlerle Filistinli tutukluları takas etmek üzere muahedeye varıldığını duyurdu. Mutabakat, Orta Doğu’yu altüst eden 15 aylık savaşın sona ermesi ihtimalinin de önünü açtı.

ABD Başkanı Joe Biden’ın görevinin son günlerine yaklaştığı bir devirde duyurulan ateşkes, ABD’nin dayanağıyla Mısırlı ve Katarlı ara bulucuların yürüttüğü aylarca devam eden müzakerelerin akabinde sağlandı.

1 MART 2025 – ANLAŞMANIN İLK AŞAMASI, İKİNCİ AŞAMA ÜZERİNDE UZLAŞI OLMADAN SONA ERDİ

Ateşkes mutabakatının birinci kademesi, taraflar ikinci evre üzerinde muahede sağlayamadan sonra erdi. İsrail, daha fazla esirin özgür bırakılmasıyla birinci basamağın uzatılmasını istedi. Hamas ise birinci muahedeye bağlı kalınmasını ve ikinci evre görüşmelerine geçilmesini savundu. İsrail, baskı kurmak gayesiyle Gazze’ye yardım girişini durdurdu.

18 MART 2025 – İSRAİL, HAVA SALDIRILARINI YENİDEN BAŞLATTI

İsrail, Gazze’de kalan rehineleri kurtarmak için güç kullanacağını açıkladı ve yoğun hava taarruzlarını yine başlattı.

Ateşkes süreci boyunca akınlarını sonlu bir halde sürdüren ve 100’e yakın sivili öldüren İsrail, 18 Mart 2025 tarihinde sabah saatlerinde başlattığı ve 263’ü bayan ve çocuk olmak üzere 400’den fazla Filistinlinin vefatına sebep olan bir taarruz ile ateşkese son verdi. Netanyahu, bundan sonra müzakerelerin “ateş altında” yürütüleceğini söyledi.

18 MAYIS 2025 – İSRAİL YENİ GENİŞ ÇAPLI KARA OPERASYONU BAŞLATTI

İsrail ordusu, Gazze’ye yeni bir kara harekatına başlandığını duyurdu. Ordu açıklamasında, gayeler rehinelerin geri getirilmesi ve Hamas idaresinin ortadan kaldırılması olarak belirtildi.

Kara operasyonu, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun Gazze’nin tamamını ele geçirip süresiz olarak denetim altında tutmayı planladıklarını açıklamasından günler sonra geldi.

Netanyahu, “İsrail güçlerinin baskın yapıp geri çekilmeyeceğini, tersine kalıcı olarak bölgede bulunacağını” açıkladı.

19 MAYIS 2025 – ÜÇ AYLIK ABLUKANIN ARDINDAN SINIRLI YARDIM GİRİŞİ

İsrail’in 2 Mart’ta durdurduğu insani yardım girişleri, sonlu bir formda yine başladı. Yardım kuruluşları, ölçünün gereksinimin çok altında olduğunu vurguladı.

Mayıs ayının son haftasında ise ABD ve İsrail’in desteklediği Gazze İnsani Yardım Vakfı (GHF) birinci dağıtım merkezlerini açtı. BM öncülüğündeki yardım dağıtımını devre dışı bırakmaya yönelik proje, yardım kuruluşlarının itirazlarıyla karşılandı. Sonraki haftalarda, yardım dağıtım noktalarının yakınında yardım almaya çalışan çok sayıda insanın öldürülmesi, ağır yansılara sebep oldu.

22 AĞUSTOS 2025 – GAZZE’DE RESMEN KITLIK İLAN EDİLDİ

Birleşmiş Milletler tarafından desteklenen Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) raporunda, Gazze kenti ve etrafında kıtlık yaşandığı birinci sefer resmen duyuru edildi.

IPC raporunda Gazze kenti ve etrafındaki nüfusun felaket seviyesinde açlık ile karşı karşıya olduğu ve kıtlığın İsrail kaynaklı olduğuna işaret edildi. IPC, kıtlığın güneydeki bölgelere de yayılabileceği ihtarında bulunurken, İsrail değerlendirmeyi reddetti.

9 EYLÜL 2025 – DOHA SALDIRISI

İsrail, Katar’ın başşehri Doha’da Hamas’ın Gazze’de ateşkes ve esir takasına ait ABD teklifini görüşmek üzere burada bulunan müzakere heyetini maksat aldı. Hücumda 5 Hamas mensubu ile 1 Katarlı güvenlik vazifelisi hayatını kaybetti. Hamas, atakta maksat alınan müzakere heyetinin sağ kurtulduğunu açıkladı.

Beyaz Saray akından kısa müddet evvel bilgilendirildiklerini açıklarken, akın ABD ile güvenlik muahedeleri bulunan ve Amerikan üslerine mesken sahipliği yapan ülkelerde büyük bir itimat kaybına sebep oldu.

Ara buluculuk faaliyetleri sonucu amaç durumuna düşen Katar, saldırıyı egemenliğinin ihlali ve devlet terörü olarak nitelendirdi.

16 EYLÜL 2025 – BM KOMİSYONU, İSRAİL’İN GAZZE’DE SOYKIRIM İŞLEDİĞİ SONUCUNA VARDI

BM İnsan Hakları Konseyinin bağımsız soruşturma kurulu, İsrail’in Gazze’de soykırım işlediği sonucuna vardığı raporunu yayımladı.

Komisyon raporunda İsrail’in Gazze’deki savaşta memleketler arası hukuk ile tanımlanan beş soykırım aksiyonundan dördünü gerçekleştirdiğine dair ispatlar bulunduğu söz edildi. Rapor bunları, bir topluluğun üyelerini öldürmek, onlara önemli bedensel ve ruhsal ziyan vermek, topluluğu yok etmek için koşullar oluşturmak ve doğumları engellemek olarak sıraladı.

21 EYLÜL 2025 – FİLİSTİN’İ TANIMA DALGASI YAYILDI

İngiltere, Kanada, Avustralya ve Portekiz, Filistin Devleti’ni resmen tanıdı.

Filistin’in bağımsızlık çabasında tarihi bir an olarak tanımlanan karar Filistin’deki tüm çevreler tarafından memnuniyetle karşılandı. İsrail Başbakanı Netanyahu ise bu karara karşı işgal altındaki Batı Şeria’yı ilhak etme tehdidinde bulundu.

29 EYLÜL 2025 – ABD BAŞKANI TRUMP, GAZZE BARIŞ PLANINI DUYURDU

ABD Başkanı Donald Trump, 29 Eylül’de Washington’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği basın toplantısı öncesinde Gazze’deki savaşı sona erdirmeye yönelik kapsamlı bir plan yayımladı.

İsrail güçlerinin Gazze’den evreli olarak çekilmesi, Hamas’ın Gazze idaresinde rol almaması ve silah bırakması, rehinelerin iadesi ve Gazze’nin tekrar inşasını öngören barış planı, uzun vadede Filistinlilerin kendi geleceğini tayin hakkına ve iki devletli tahlile taban hazırlamayı da hedeflemesi sebebiyle memleketler arası toplum tarafından takdirle karşılandı.
Trump, barış planının İsrail tarafından da kabul edildiğini açıklarken plan, Hamas tarafından da kısmen kabul edilerek daha fazla müzakere daveti ile cevaplandı.

9 EKİM 2025 – YENİ ATEŞKES VE ESİR TAKASI ANLAŞMASI

İsrail ve Hamas, Trump’ın planının birinci kademesinde uzlaştı. Ateşkes, 10 Ekim’de yürürlüğe girdi ve İsrail askerleri evreli olarak geri çekilmeye başladı. Yerinden edilen binlerce Filistinli, Gazze’nin kuzeyindeki meskenlerinin bulunduğu bölgelere döndü.

Hamas ise 13 Ekim’de Gazze’de tutulan hayattaki son 20 İsrailli esiri özgür bıraktı. İsrail de yaklaşık 2 bin Filistinli tutuklu ve mahkumu bıraktı. Aynı gün Şarm el-Şeyh’te ateşkesi desteklemek üzere memleketler arası tepe düzenlendi.

17 KASIM 2025 – BM GÜVENLİK KONSEYİ, GAZZE PLANINI DESTEKLEDİ

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 2803 sayılı kararla Gazze planına takviye verdi ve süreksiz milletlerarası istikrar gücü kurulması için yetki verdi. Karar, Gazze’nin geçiş idaresi ve yine inşası için memleketler arası çerçeve oluşturdu.

29 KASIM 2025 – GAZZE’DE ÖLÜ SAYISI 70 BİNİ AŞTI

Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana düzenlediği hücumlarda hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısının 70 bini aştığını duyurdu.

14 OCAK 2026 – ABD, GAZZE PLANINDA İKİNCİ AŞAMANIN BAŞLADIĞINI DUYURDU

ABD, Gazze barış planında Hamas’ın silahsızlandırılması, tekrar inşa ve Filistinli teknokratlardan oluşan bir idare kurulmasını öngören ikinci kademenin başladığını duyurdu.

31 OCAK 2026 – ATEŞKESE RAĞMEN BÜYÜK ÇAPLI SALDIRILAR

İsrail, konutları, çadırları ve bir polis merkezini amaç alan büyük çaplı hücumlar gerçekleştirdi. İsrail, 30’dan fazla kişinin öldüğü taarruzların münasebetini Hamas’ın ateşkes ihlalleri olarak açıkladı.

Saldırı, ekim ateşkesinden sonraki en ağır hücumlardan biri oldu.

4 AĞUSTOS 2026 – İSRAİL GÜÇLERİNİN ÇEKİLMESİ VE HAMAS’IN SİLAHSIZLANMASININ SIRASI KONUSUNDA ANLAŞMAZLIK ÇIKTI

İsrail Başbakanı Netanyahu, Hamas büsbütün silahsızlanmadan İsrail askerlerinin mevcut sınırlardan çekilmeyeceğini açıkladı. Bu tavır, evreli çekilme ve silahsızlanmanın birlikte ilerlemesini amaçlayan yol haritasının uygulanmasını engelleyen bir uyuşmazlığa sebep oldu.

23 EYLÜL 2026 – GAZZE İÇİN 2,45 MİLYAR DOLARLIK YENİDEN İNŞA PROGRAMI

ABD destekli Barış Kurulu, altı aylık dönemi kapsayan 66 projelik ve 2,45 milyar dolarlık bir yeniden inşa programı açıkladı. Altyapı, sıhhat ve eğitim projelerini ihtiva eden teklif, yine inşanın başlangıcını hedefledi.

7 EKİM 2026 – BARIŞ PLANI TIKANMIŞ DURUMDA

İsrail’in neredeyse günlük bazda devam ettirdiği akınların sürmesi ve İsrail’in Gazze’nin yaklaşık üçte ikisini denetim etmeye devam etmesi nedeniyle ABD Başkanı Donald Trump’ın çok etaplı planı tıkanmış durumda.

Savaş esirlerinin iadesi tamamlanmış olsa da İsrail’in çekilmesi, Hamas’ın silah bırakması ve Gazze’de yeni idarenin işlevsel hale gelmesi konusunda süreçte ilerleme sağlanamıyor.