Dünyanın gözü Ankara’da! NATO Zirvesi öncesi dikkat çeken tez: ‘Trump, Türkiye’ye F-35 satışını duyuracak’

36. NATO Liderler Zirvesi, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın mesken sahipliğinde Ankara’da 7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek. Zirveye ABD Başkanı Trump dahil 31 müttefik ülkenin lideri katılıyor. NATO Zirvesi kapsamındaki toplantılarda savunma sanayi, ABD-Avrupa ilgileri ve Türkiye’nin stratejik önemi masaya yatırılacak.

ABD Başkanı Trump’ın, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a Türkiye’nin F-35 hayalet savaş uçaklarını satın almasına imkan tanıyacak programa geri dönebileceğini söyleyeceği öne sürüldü.

NATO Zirvesi, NATO tarihinde kıymetli bir dönüm noktası olarak bedellendiriliyor. Geçen yıl Lahey Zirvesi’nde alınan kararlar birinci sefer Ankara’da uygulamaya geçirilecek. Uzmanlar, bu toplantının “NATO 3.0” sürecinin başlangıcı olacağını ve Soğuk Savaş sonrası en kritik dönüm noktalarından birini oluşturacağını belirtiyor.

ANKARA ZİRVESİ’NİN TARİHSEL ÖNEMİ

Ankara Zirvesi, 2004 İstanbul Zirvesi ile kurduğu tarihî bağ sebebiyle de dikkat çekiyor. İstanbul Zirvesi, NATO’nun klasik kolektif savunma anlayışından çıkarak kriz idaresi ve alan dışı operasyonları merkeze alan yeni güvenlik yaklaşımını benimsediği toplantı olarak kayıtlara geçmişti. Afganistan’daki misyonun genişletilmesi ve Irak güvenlik güçlerine eğitim takviyesinin temelleri o periyotta atılmıştı.

Aradan geçen 22 yılda kökten değişen güvenlik ortamı, NATO’yu “3.0” olarak tanımlanan yeni bir anlayışa yöneltti. Bu dönüşüm, yeniden Türkiye’nin konut sahipliği yapacağı tepede somutlaşacak. Doruğun, 1952’den bu yana ittifak üyesi olan Türkiye’nin NATO içindeki rolünü pekiştirmesi bekleniyor. NATO 3.0 kapsamında üye ülkelerin savunma harcamalarını artırması öngörülüyor. NATO’nun gayesi, ülkelerin GSYH’nin yüzde 3.5’ini askeri yatırımlara, yüzde 1.5’ini ise altyapı ve dayanıklılık yatırımlarına ayırması. NATO 3.0’ı şekillendirecek Ankara Zirvesi’nde ortak savunma ve üretim projeleri, çok katmanlı yeni bir savunma anlayışı ve silah tedarik mutabakatları masaya yatırılacak.

AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Ankara’ya gelmeden evvel yaptığı açıklamada “Her tepe için tarihi denir lakin bu kere sahiden öyle” sözünü kullandı. Uzmanlar, ABD’nin Avrupa’daki uzun vadeli rolüne ait belirsizliğin sürdüğü bir devirde Ankara’da belirleyici kararlar alınabileceğine dikkat çekti.

AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas

NYT: TRUMP, F-35 SATIŞINI DUYURACAK

NYT’nin haberine nazaran Trump, Ankara ziyaretinde Türkiye’nin F-35 programına dönüşünü duyuracak. Trump’ın tam olarak ne söyleyeceği meçhul. ABD’li kaynaklar, F-35 sürecini başlatmak için taraflar arasında görüşmeler yürütüldüğünü öne sürdü. Beyaz Saray, yorum istendiğinde Trump’ın geçmişteki açıklamalarına işaret etmişti.

İSRAİL BASINI ZİRVEYİ YAKINDAN TAKİP EDİYOR

İsrail’in önde gelen gazetelerinden Ynet ve Haaretz, Ankara’daki NATO Zirvesi’ne ait dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Ynet, Avrupa’nın askeri yığılması ve Trump’ın müttefiklerin savunma harcamalarını artırma yönündeki baskısının, Ankara’yı NATO’nun en kuvvetli üyesinden en değerli üyelerinden birine dönüştürdüğünü belirtti.

Haaretz ise Erdoğan’ın NATO vizyonunun, İsrail’i ittifakın en büyük tehdidi, Türkiye’yi ise en değerli varlığı olarak tekrar tanımladığını aktardı. Gazeteye nazaran Ankara’daki tepe, İsrail’in dünyada gerileyen statüsünü gözler önüne seriyor. Haberde, tepenin Türkiye için stratejik gayelerini ilerletme fırsatı olduğu vurgulandı.

West Point Modern Savaş Enstitüsü’nden Ali Mammadov, Türkiye-NATO bağındaki dalgalanmaya dikkat çekti. Mammadov, “Tehdit algıları yükseldiğinde, müttefikler Türkiye’nin stratejik kıymetini tekrar keşfeder; tehdit algıları azaldığında ise Türkiye’nin kimliği, güvenilirliği ve siyasi yönü hakkındaki tasalar tekrar güç kazanır” değerlendirmesinde bulundu.

NETANYAHU SATIŞI ENGELLEMEYE ÇALIŞIYOR

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, uzun müddettir Türkiye’ye F-35 satışını engellemeye çalışıyor. Netanyahu, tepe öncesi ABD’de yayınlanan Fox & Friends programında Trump’a davette bulunarak Türkiye’ye F-35 satışının durdurulmasını istedi. Türkiye’nin “NATO üyesi Güney Kırbıs Rum Yönetimi’nin (GKRY)” düşmanın olduğunu argüman eden Netanyahu, katıldığı sabah programında Ankara’yı amaç alan tabirler kullandı. GKRY, NATO üyesi bir ülke değil.

Kudüs’teki bir güvenlik yetkilisi Euractiv’e verdiği demeçte, Türkiye’ye F-35 satılmasının İsrail’in bölgedeki niteliksel askeri üstünlüğünü azaltabileceğini söyledi. Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Senatör Jim Risch de dahil olmak üzere İsrail ile yakın alakaları bulunan birtakım Cumhuriyetçiler Türkiye’ye F-35 satışına direkt dayanak vermekten kaçındı.

“NATO’NUN TÜRKİYE’YE İHTİYACI VAR”

NYT’nin öbür bir haberinde, Türkiye’nin ABD’den sonra NATO’daki en büyük ikinci orduya sahip olduğuna dikkat çekildi. “NATO’nun Türkiye’ye gereksinimi var” başlıklı haberde, Türkiye’nin Suriye ve Ukrayna’da test edilmiş, giderek kendi kendine kâfi hale gelen yerli bir savunma endüstrisi bulunduğuna dikkat çekildi. Türkiye’nin İspanya, İtalya, Polonya ve Belçika dahil 10’dan fazla Avrupa ülkesiyle savunma mutabakatları yaptığı kaydedildi.

Euractiv’e demeç veren İstanbul merkezli IstanPol Enstitüsü’nden Riccardo Gasco, AB’nin savunma mimarisinde Türkiye olmadan yaşayamayacağını vurguladı. Gasco, Türkiye’nin SAFE’e tam iştirakinin, AB’nin bir bütün olarak Türkiye ile savunma bahislerinde uyum sağlamasına imkan tanıyacağını söyledi.

Atina’daki diplomatik kaynaklar, Ankara’nın son aylarda ikili savunma mutabakatlarını ilerletmek için AB ülkelerinde lobi yaptığını belirtti.