Brezilya federal polisi, Amazonlar’daki yasa dışı madencilikle çaba için altın numunelerinin kimyasal “parmak izini” çıkarıyor. Laboratuvar tahlilleri, ele geçirilen altının ruhsatlı bir madenden mi yoksa müdafaa altındaki ormanlardan ve yerli halk toprakların...
Brezilya, Amazonlar’daki yasa dışı altın madenciliğiyle çabada isimli bilim prosedürlerinden yararlanıyor. Yağmur ormanları, yerli halklar ve bölgedeki öteki topluluklar açısından büyük tehdit oluşturan kaçak madencilik; ormansızlaşmayı hızlandırırken cıva kirliliğini de tehlikeli düzeylere taşıyor.
Çalışmalar, başşehir Brasilia’daki Ulusal Kriminalistik Enstitüsünde yürütülüyor. Federal polis tarafından kurulan “altın laboratuvarı”nda ülkenin farklı bölgelerinden toplanan numuneler inceleniyor.
Laboratuvarın temel hedefi, polis operasyonlarında ele geçirilen altının müdafaa altındaki bir bölgeden çıkarılıp çıkarılmadığını tespit etmek. “Altın parmak izi” ismi verilen formül sayesinde altın numunelerinin kaynağı yüksek hassasiyetle belirlenebiliyor.
Laboratuvarda parlak altın parçacıkları, madeni para biçimindeki küçük kaplarda saklanıyor. Lakin araştırmacılar açısından asıl değerli olan, altının taşıdığı kimyasal bilgiler.
Altın; kaya içinde ya da ırmak yatağında oluşurken etrafındaki gümüş, bakır ve öbür elementlere ilişkin parçacıkları bünyesine alıyor. Böylelikle her altın yatağı kendine has bir kimyasal imzaya sahip oluyor.
Araştırmacılar bu izi kullanarak bir operasyonda ele geçirilen altının, sahibinin beyan ettiği madenden çıkarılıp çıkarılmadığını denetim ediyor. Numunenin kimyasal yapısı, müdafaa altındaki bir ormandan yahut yerli halklara ilişkin topraklardan alınan örneklerle eşleşirse altının yasa dışı yollarla çıkarıldığı sonucuna ulaşılabiliyor.
AP’ye konuşan federal polis isimli bilim uzmanı Gustavo Geiser, tekniğin 2019 yılından bu yana Brezilya’daki üniversitelerle birlikte geliştirildiğini söyledi.
İncelemelerde X-ışını floresans spektrometresi, taramalı elektron mikroskobu ve lazer ablasyonlu kütle spektrometresi üzere ileri teknoloji eseri aygıtlar kullanılıyor.
Geiser, çalışmalar ilerledikçe isimli incelemelerin daha karmaşık hale geldiğini fakat cevap aranan sorunun hiçbir vakit değişmediğini belirtti: “Bu altın nereden geldi?”
Adli incelemeler sonucunda altının yasa dışı formda çıkarıldığı belirlenirse elde edilen bilgiler, polisin soruşturmayı genişletmesine, şüpheliler hakkında kanıt toplamasına ve mümkün suçlamaların yöneltilmesine yardımcı oluyor.
Amazonlar’daki etraf kabahatlerine karışan kümeler, yasa dışı eserleri yasal piyasalara sokmak için sıklıkla uydurma doküman ve beyanlara başvuruyor. Bu sistem sırf altında değil, kereste ve büyükbaş hayvan ticaretinde de kullanılıyor.
Dünya genelinde altın fiyatlarının yükselmesi de Amazonlar’daki madencilik faaliyetlerini hızlandırıyor.
Uydu imajları üzerinden madencilik faaliyetlerini takip eden Amazon Mining Watch platformunun iddialarına nazaran, 2023 yılından bu yana madencilik sebebiyle yaklaşık 496 bin hektar yağmur ormanı yok edildi. Bunun yaklaşık 223 bin hektarı Brezilya Amazonları’nda bulunuyor.
Brezilya’nın en yüksek denetim kurumu olan Federal Sayıştay da geçen yıl, Ulusal Madencilik Ajansı tarafından küçük ölçekli madencilere verilen müsaadelerin, müdafaa altındaki alanlardan çıkarılan altının yasal gösterilmesi hedefiyle kullanıldığına dair bulgular bulunduğunu açıkladı.
Greenpeace tarafından mayıs ayında yayımlanan ve kamuya açık kayıtlar, uydu manzaraları ile havadan yapılan müşahedelere dayanan raporda, kaçak altının nasıl aklandığı detaylarıyla anlatıldı.
Yönteme nazaran, Amazonlar’da yasal ruhsata sahip bir madenin sahibi, kağıt üzerinde bu alandan tonlarca altın çıkarıldığını beyan ediyor.
Ancak uydu ve hava imgelerinde ruhsatlı madende rastgele bir faaliyetin bulunmadığı görülüyor. Buna karşılık, madenciliğin yasak olduğu komşu yerli halk topraklarında geniş çaplı hafriyat çalışmaları tespit ediliyor.
Greenpeace bu prosedürü “hayalet maden dolandırıcılığı” olarak isimlendiriyor.
Yasa dışı madencilikten büyük ölçüde etkilenen kuzeydeki Para eyaletinde bir federal mahkeme, bu ay Merkez Bankası ve Ulusal Madencilik Ajansı üzere kurumların altının madenden piyasaya kadar bütün basamaklarını kapsayacak tesirli bir izleme ve takip sistemi kurmasına hükmetti.
Federal savcılar da madencilik müsaadelerinin daha sıkı denetlenmesi talebiyle Ulusal Madencilik Ajansı hakkında dava açtı.
Davayı yürüten Savcı André Porreca, verilen müsaadelerin “suç örgütleri tarafından yerli halk topraklarından ve müdafaa altındaki alanlardan çıkarılan altının aklanmasında kullanılan bir paravana dönüştüğünü” söyledi.
Dünyanın en büyük yağmur ormanı olan Amazonlar, global iklimin düzenlenmesinde kritik bir rol oynuyor. Araştırmacılar, bölgedeki tahribatın global ısınmayı hızlandırabileceği ikazında bulunuyor.
Arazi kullanımını takip eden sivil toplum kuruluşu MapBiomas’ın 2023 tarihli tahliline nazaran, Brezilya’daki madencilik faaliyetlerinin yüzde 90’ından fazlası Amazon bölgesinde gerçekleştiriliyor. Bu faaliyetlerin yaklaşık yüzde 40’ı ise müdafaa altındaki bölgelerde yasa dışı formda yürütülüyor.
Yasa dışı altın madenciliği, tarımla karşılaştırıldığında ormansızlaşmanın daha küçük sebeplerinden biri olsa da etrafa verdiği ziyanların geri döndürülmesi neredeyse imkânsız.
Bunun en değerli sebeplerinden biri, altının ayrıştırılması sırasında cıva kullanılması.
Altın çıkarıldıktan sonra tabiata bırakılan cıva ırmaklara karışıyor, su kaynaklarını ve yerli halkların temel besin kaynaklarından biri olan balıkları kirletiyor.
Brezilya’daki bilim kurumu Fiocruz tarafından 2023 yılında yapılan bir araştırmada, Amazon bölgesindeki pazarlarda satılan balıkların yüzde 21,3’ündeki cıva düzeyinin Dünya Sağlık Örgütünün belirlediği inançlı sonları aştığı tespit edildi.
Araştırmaya nazaran 2 ile 4 yaş arasındaki çocuklar, tavsiye edilen azami ölçünün 31 katına varan düzeylerde cıvaya maruz kalıyor.
Brezilya, altın madenciliğinde cıva kullanımının sona erdirilmesini öngören Birleşmiş Milletler Minamata Cıva Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında bulunuyor.
Madenler ve Enerji Bakanlığı, cıva kullanımının aşamalı olarak azaltılmasına yönelik bir taslak hazırladı. Ağustos ayına kadar kamuoyunda tartışılması planlanan düzenlemeye ait federal savcılar, kirlilikten en fazla etkilenen yerli halklara da danışılması gerektiğini belirtti. Lakin şimdi bu türlü bir görüşme gerçekleştirilmedi.
Geiser’e nazaran cıvanın büsbütün yasaklanması sadece etraf kirliliğini azaltmakla kalmayacak, isimli incelemeleri de kolaylaştıracak. Federal polisin laboratuvarında altın numunelerindeki en küçük cıva izleri dahi tespit edilebiliyor.
Geiser, “Bu düzenleme, cıva kullanılan bütün madencilik faaliyetlerinin yasa dışı olduğunun çok daha açık biçimde ortaya konulmasını sağlayacak” dedi.
Altının da ”parmak izi” var. Kaçak madenler bu sistemle bulunacak
Fransa ve İspanya’da yangın felaketi. 100 bini aşkın kişi tahliye edildi
Trump idaresinin ABD’nin 60 ticaret ortağına getirdiği yeni tarifelere karşı dava açıldı
Trump: “İran’a yönelik büyük çaplı taarruzlar konusunda şimdi bir karar vermedim”
Trump, Çin ve Rusya’nın İran’a yönelik silah satışına “dahil olmadığını” belirtti
ABD basını: Bahreyn ve Kuveyt, bu ay başında İran’a gizlice savaş uçakları gönderip atak düzenledi
Dünya Bankası’ndan Venezuela’daki sarsıntıların 19,6 milyar dolarlık hasara yol açtığı varsayımı
