Dev hamle! Güvenlik krizi büyüyor, Batı başşehirleri alarmda… Binlerce asker sebep çekiliyor?

ABD idaresinin Avrupa’daki askeri varlığını kademeli olarak azaltma yönündeki hazırlıkları ve Washington ile Moskova sınırındaki diplomasi trafiği, Batı başkentlerinde güvenlik telaşlarını tırmandırıyor. Basına yansıyan bilgilere nazaran Washington, daha evvel duyuru ettiği 5.000 kişilik kuvvete ek olarak Avrupa’dan 25 bin asker daha çekmeyi planlıyor. Hatta bu sayının 40 bini bulacağı da argüman ediliyor.

Ukrayna’nın Lyman sınırında tank birlikleriyle ivme kazandığı, Moskova’ya yönelik İHA taarruzlarının arttığı ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yüz binlerce yeni askeri silah altına almaya hazırlandığı bir periyotta gelen bu karar, stratejik bir belirsizlik yaratıyor.

ABD Başkanı Donald Trump liderliğindeki idarenin bu adımı Moskova’yı masaya çekmek için kullandığı değerlendirilirken; ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın Kıdemli Danışmanı Jared Kushner’ın yürüttüğü temasların Kremlin’de “zaman Rusya lehine işliyor” algısını pekiştirmesinden korkuluyor.

Dr. Hazar Vural, ABD’nin atılımlarından Avrupa’nın savunma kapasitesine ve Türkiye’nin pozisyonuna kadar kritik tahlillerde bulundu.

ABD’YE NE KADAR GÜVENİLEBİLİR SORUSU

ABD’nin Avrupa’dan 25 bin ila 40 bin civarında asker çekmeyi tartışması, yalnızca mevcut idarenin “önce Amerika” telaffuzundan mi ibaret yoksa Washington’ın asıl önceliğini Çin’e ve Pasifik bölgesine kaydırma stratejisinin bir modülü mı?

ABD’nin Avrupa’dan asker çekmeyi tartışmasını tek bir sebebe bağlamanın yetersiz olacağını belirten Dr. Hazar Vural, sürecin çok boyutlu okunması gerektiğini vurguladı.

Kararın yalnızca “önce Amerika” telaffuzuyla açıklanamayacağını tabir eden Dr. Vural, “Washington’ın asıl amacı olan Çin ile giriştiği hegemonya çabasını birinci sıraya koyarsak, öteki kalemleri ayarlayarak global bir dengeleme gayreti içine girdiğini görüyoruz. Lakin son iki yıla baktığımızda ABD’nin telaffuzlarıyla aksiyonlarının birbirini tutmadığı noktalar var. Rusya-Ukrayna Savaşı’nı acilen bitirme ya da İran’ı istenen kaidelerde masaya oturtma telaffuzları gerçekleşmedi. Bu durum ABD’nin prestijine olumsuz yansırken, müttefikleri nezdinde ‘Amerika’ya ne kadar güvenilebilir?’ sorusunu doğurdu” dedi.

“TRUMP HAVUÇ-SOPA TAKTİĞİ İLE AVRUPA’YI HİZAYA GETİRİYOR”

“Avrupa’dan asker çekme stratejisinin ardında Putin’i masaya oturtmak için bir pazarlık taktiği mi yatıyor?” diye sorduğumuz Hazar Vural, ABD’nin bu planı Moskova’ya karşı bir pazarlık kozu olarak kullanmasından fazla bir baskı aracı olarak kurguladığını söyledi.

Dr. Vural, “Bu mevzuyu yalnızca Putin üzerine uygulanan bir pazarlık taktiği olarak okuyamayız. Savaşın en sıcak devirlerinde bile Alaska görüşmelerinde olduğu üzere Washington ve Moskova başkanlar bazında temas kurabiliyordu. Trump’ın zihninde müttefikleriyle maliyet paylaşımı yapmak var. ‘Avrupa güvenliğinden bahsediyorsak Avrupalı başkanlar de elini taşın altına koymalı‘ diyor. Trump, silah satışlarıyla kasasını doldururken bir yandan da %5 savunma harcaması baskısıyla Avrupa’yı hizaya getirmeye çalışıyor. Yani süreci Moskova’dan çok bir havuç-sopa taktiği olarak okumak gerekir” sözlerini kullandı.

“AVRUPA ABD’NİN BIRAKTIĞI BOŞLUĞU KISA VADEDE DOLDURAMAZ”

Peki ABD’nin asker çekmesi NATO’nun 5. maddesinde yer alan “birimize yapılan hücum hepimize yapılmıştır” unsurunu zayıflatır mı? Avrupa savunmaya daha çok para ayırarak ABD’nin bıraktığı boşluğu doldurabilir mi?

NATO’nun 5. maddesinin tarihte yalnızca bir kere hayata geçtiğini ve bu kararların kolay alınamayacağını söyleyen Dr. Vural, “Avrupa, Trump’ın ikinci devrinde şunu fark etti: Geçen yüzyılda inşa etmediği savunma siyasetlerini bugünden yarına sıfırdan kuramaz. Polonya yahut Almanya’nın tehdit algısıyla Portekiz yahut İspanya’nınki bir değil. Bu da karar alma suratlarını olumsuz etkiliyor. Avrupa devletleri kısa vadede ABD’nin haricinde teknolojik, askeri ve demografik yetersizliği dolduracak kaynağa sahip değil. Artırılması gereken maddi kaynağı da eşit oranda yaratmaları kolay görünmüyor. Bu yüzden şu anda NATO’ya mecbur bir Avrupa tablosuyla karşı karşıyayız” dedi.

“ABD BİR YANDAN AVRUPA’YI ZORLUYOR, DİĞER YANDAN RUSYA’YI YIPRATIYOR”

Savaşın devamlılığının global aktörler açısından farklı istikrarlar ürettiğini belirten Dr. Vural, ABD’nin stratejik kazanımlarına da değindi.

“Yeni jenerasyon savaşlar periyodunda artık savaşları bitirmek başlatmak kadar kolay olmuyor” diyen Dr. Hazar Vural, değerlendirmesini şöyle sürdürdü: “Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sürmesi bir yandan ABD’nin Avrupa’yı zorladığı ve silah satarak kasasını doldurduğu bir alan yaratıyor. Başka yandan ise Rusya’nın daima efor, para ve asker kaybetmesine yol açarak Moskova’yı hegemonya gayretinde meşgul eden ve durduran bir kalem fonksiyonu görüyor”.

TÜRKİYE VE KARADENİZ BÖLGESİ NASIL BİR ROL ÜSTLENİR?

ABD’nin Avrupa’dan çekilmesi II. Dünya Savaşı sonrası kurulan dünya tertibinin sonu mu demek? Oluşacak bu yeni güvenlik ortamında Türkiye ve Karadeniz bölgesi nasıl bir rol üstlenir?

Ukrayna’da kalıcı bir barışın yakın vadede mümkün görünmediğini vurgulayan Dr. Vural, Türkiye’nin işaret ettiği diplomasi kulvarının ehemmiyetine dikkat çekti.

“II. Dünya Savaşı sonrası kurulan nizamın önemli bir dönüşümden geçtiğini belirten Vural, “Özellikle Türkiye’nin de daima işaret ettiği üzere direkt müzakerelerin canlandırılması ve Karadeniz’in barış ortamına kavuşması gerekiyor” dedi ve ekledi:

“Hem yeni jenerasyon teknolojik silahların denendiği hem de risklerin çok arttığı bir devirdeyiz. Mevzu artık yalnızca Avrupa’nın güvenliği ya da Ukrayna’nın toprak bütünlüğü değil. Mevzu; çok farklı boyutlarda bütün bölgenin bundan etkilenmesi. Münasebetiyle Ukrayna’nın bir oyun alanına dönüşmüş bu halinden bir an evvel tam ve kalıcı ateşkesle, diplomasiyi kullanarak çıkmak gerekiyor. Ama savaş 5. yılını geride bırakırken tarafların da geri adım atmadığı noktada bu şu anda yakın vadede bir tahlile çok yakın ve muhtemel görünmüyor.”