Çin lideri Şi’den Kuzey Kore’ye kritik ziyaret

Kuzey Kore’ye son ziyaretini Kovid-19 salgını öncesinde 2019’da yapan Şi, 7 yıl ortadan sonra resmi temaslarda bulunmak üzere bu sabah ülkenin başşehri Pyongyang’a ulaştı. Şi’nin, 2 günlük ziyaretinde Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile baş başa ve heyetler ortası görüşmeler yapması bekleniyor.

Çin önderinin bu yıl birinci yurt dışı ziyaretini Kuzey Kore’ye yapması, Çin’in son periyotta Kuzey Kore ile alakalarını istikrarlı biçimde sürdürmeye, bir yandan Pyongyang rejimini saflarında tutarken başka yandan onun nükleer silahlanma eforlarının bölgede yaratabileceği istikrarsızlığı denetim altında tutmaya verdiği artan değere işaret ediyor.

Öte yandan Kuzey Kore’nin Ukrayna’daki savaşın yarattığı şartlarda Rusya ile askeri ittifak münasebetini konsolide etmesi, bu iki ülkeyle stratejik birlikteliğini sürdürürken bölgesel ve global istikrarsızlığa yol açacak cepheleşmeden kaçınmak isteyen Pekin idaresini hassas istikrar arayışıyla karşı karşıya bırakıyor.

‘TARİHİ BAŞLANGIÇ NOKTASI’

Çin Devlet Başkanı Şi, ziyareti öncesinde Kuzey Kore’nin resmi yayın organı “Rodong Sinmun”da yayımlanan makalesinde, “iki ülke alakalarının, yeni kalkınma fırsatları ve vaktin gerektirdiği yeni misyonlarla karşı karşıya olduğu yeni tarihi başlangıç noktasında olduğu” değerlendirmesini yaptı.

Çin-Kuzey Kore bağlantılarını sürdürmenin, güçlendirmenin ve geliştirmenin Çin Komünist Partisinin (ÇKP) ve Çin hükümetinin kararlı siyaseti olduğunu vurgulayan Şi, alakaları stratejik perspektiften yürütmek ve ilgilerin vakte ayak uydurarak daha fazla gelişmesini sağlamak için Pyongyang idaresi ile çalışmaya hazır oldukları iletisini verdi.

Şi’nin, Çin’in diplomatik telaffuzunda ABD’nin ekonomik yaptırım ve askeri müdahalelerine gönderme olan “hegemonya ve güç siyaseti” tabirinin yanı sıra “militarizmi canlandıracak ve bölgesel güvenlik ile istikrarın altını oyacak her türlü plan ve eyleme” tabirlerini de kullanması dikkati çekti.

ÇİN-RUSYA DENKLEMİNDE KUZEY KORE

Çin ile Kuzey Kore ortasında Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması’nın imzalanmasının 65. yılına denk gelen ziyaret, birebir vakitte sembolik mana da taşıyor. Çin’in bugüne dek imzaladığı tek savunma paktı olma özelliği taşıyan antlaşma, Sovyet Rusya’nın Kuzey Kore ile imzaladığı benzeri içerikteki antlaşmayla birlikte Soğuk Savaş kamplaşmasının bölgedeki sacayağını oluşturmuştu.

Rusya’nın yaptığı muahede, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının akabinde kararsız kalsa da Moskova, Ukrayna’daki savaşın ortaya çıkardığı yeni şartlarda, 2024’te Kuzey Kore ile taraflardan birinin hücuma uğraması halinde başkasının askeri yardımda bulunmasını taahhüt eden savunma paktı niteliğinde yeni bir muahede imzalamıştı.

Bugün üç ülke ortasındaki güç konumlanması Soğuk Savaş’tan farklı görünüm arz ediyor. O vakitten bu yana üstün güç statüsü kazanan Çin, Batı’ya karşı Rusya ile yakın bağlantılar kursa da Moskova’nın Kuzey Kore üzerindeki artan tesirine de kuşkuyla yaklaşıyor. Pekin idaresi, Rusya’nın Kuzey Kore’yi ABD ve müttefiklerine karşı kullanarak bölgede istikrarsızlığı teşvik etme ihtimalinden endişe duyuyor.

Kuzey Kore lideri Kim, en son İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yıl dönümü münasebetiyle Pekin’de Tienanmın Meydanı’nda düzenlenen askeri geçit merasimine katılmak için Eylül 2025’te Çin’i ziyaret etmişti.

Törende, aralarında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de olduğu önderlerle bir ortaya gelen Kim, birinci kez çok taraflı buluşmada yer almıştı.

Şi’nin merasimde, en önde Putin ve Kim ile poz vermesi, ABD ve müttefiklerine yönelik meydan okuma olarak yorumlanmıştı.

KUZEY KORE’NİN NÜKLEER SİLAH PROGRAMI

Şi’nin ziyaretinde, Pyongyang rejiminin nükleer silahlanmaya yönelik attığı adımlar en hassas gündem maddesi olacak.

Ziyaretin, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Lideri Putin’in geçen ay Çin’e yaptıkları peş peşe ziyaretlerin akabinde gelmesi dikkati çekiyor.

Trump’ın ziyaretinde, ABD tarafı iki ülke önderlerinin, Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılması amacında hemfikir olduklarını açıklamış, Putin’in ziyaretinde ise taraflar, yayımladıkları ortak açıklamada Kuzey Kore’ye yönelik diplomatik izolasyon ve ekonomik yaptırımlara karşı olduklarını vurgulamıştı.

Kuzey Kore lideri Kim’in kız kardeşi, birebir vakitte ülkeyi yöneten Kore Emekçi Partisinin (WPK) Genel Münasebetler Dairesinin başındaki Kim Yo-jong, Şi’nin ziyaretinden bir gün evvel yaptığı açıklamada, ABD ve Çin başkanlarının geçen ayki dorukta, “Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılmasını” ortak hedef olarak belirlediklerine yönelik açıklamaları nedeniyle ABD’li yetkilileri “yanlış bilgi yaymakla” suçladı.

Kim Yo-jong, “Kuzey Kore’nin nükleer silahlı devlet statüsü, geri adım atılmayacak bir çizgidir ve bu, birileri kabul etsin ya da etmesin, apaçık bir gerçektir.” tabiriyle, ülkenin nükleer silahlanma adımlarından vazgeçmeyeceği, bunu pazarlık konusu yapmayacağı iletisini verdi.

Pekin idaresinin, Kim Jong-un’un Eylül 2025’teki ziyaretinde Devlet Başkanı Şi ile yaptığı görüşmeye ait yayımladığı açıklamada, daha evvelki diplomatik temaslardakinin bilakis, Kore Yarımadası’nın nükleer silahlardan arındırılmasının değerine işaret eden sözlere yer verilmemesi dikkati çekmişti.

GÜNEY KORE’NİN POZİSYONU

Şi’nin ziyareti, iki Kore’yi ayıran hududun öte tarafında Seul idaresi tarafından da yakından izlenecek.

Güney Kore medyası, Devlet Başkanı Lee Jae Myung’un ocak ayında Pekin’e yaptığı ziyarette Çinli mevkidaşından arabuluculuk için yardım talep ettiği, Şi’nin de bu isteğe olumlu karşılık verdiğini argüman etmişti.

Seul idaresinden ismi açıklanmayan bir yetkili, geçen ay Güney Kore haber ajansı Yonhap’a yaptığı açıklamada, Şi’nin Kuzey Kore ile ABD ortasında nükleer silahsızlanma görüşmeleri için arabuluculuk teklifinde bulunabileceğini ileri sürmüştü.

Çin lideri, ziyarette, bir yandan ABD ve Güney Kore’nin Kuzey Kore’yi nükleer silahlanmadan caydırma konusundaki taleplerine cevap verme başka yanda global ve bölgesel güç denkleminde Kuzey Kore’yi ve Rusya’yı saflarında tutma muhtaçlığına karşılık verecek istikrar bulma arayışında olacak.