Bu terapi sesle, ritimle ve doğaçlamayla ilerliyor

Dünyanın birçok bölgesinde kullanılan müzik terapisinin Anadolu’da güçlü bir karşılığı var. 15-16 Mayıs’ta gerçekleştirilen 1. Memleketler arası Müzik Terapisi Sempozyumu’nu düzenleyen isimlerden, müzik terapisti Özgür Salur bize bu uygulamanın geçmişten günümüze seyahatini anlattı. Salur antikçağın sıhhat merkezi Bergama Asklepion’dan Selçuklu ve Osmanlı’ya müziğin sıhhat uygulamalarının bir kesimi olduğunu söylüyor. Osmanlı’da makamlar, ritim ve su sesiyle yapılan sistemler bugün hâlâ en çok bilinen örnekler. Özgür Salur bu mevzuda şunları söylüyor: “Elimizde 9’uncu yüzyıldan 19’uncu yüzyıla uzanan 42 farklı kaynak var. Osmanlı periyodunda müzikle tedavinin uygulandığı; muhakkak makamların farklı ruh halleri ve hastalıklar üzerinde tesirli olduğuna inanıldığı bilinse de hangi makamın hangi hastalığa kullanıldığına ait kaynaklar sonlu.”

46 farklı alanda kullanılıyor

Günümüzdeki müzik terapilerinin bilimsel bir disiplin ve profesyonel uzmanlık alanı olarak ele alındığını belirten Salur, dünyada müzik terapistlerinin lisans ve yüksek lisans seviyesinde eğitim gördüğünü söylüyor ve ekliyor: “Müzik terapistleri, bireylerin fizikî, duygusal, bilişsel ve toplumsal muhtaçlıklarını değerlendirdikten sonra müzik söyleme, enstrüman kullanımı, ritim çalışmaları, doğaçlama ve müzik dinleme usullerinden yararlanarak özel bir program hazırlıyor ve kişinin güzelleşme süreçlerine katkı sağlıyor.” 

Salur’un aktardığına nazaran günümüzde müzik terapisi 46 farklı alanda kullanılıyor: “Anne karnındaki bebekle kurulan ilgiden yaşlı bakımına kadar çok geniş alanda müzik terapistleri etkin rol üstleniyor. Yenidoğan ağır bakım servislerinde yürütülen çalışmalarda müzik bebeklerin kalp atışları ve teneffüs ritimleri üzerinde düzenleyici tesir gösteriyor, uyku kalitesini destekliyor, kilo alım sürecine olumlu katkı sağlayabiliyor. Felçli hastalarda yürüme nizamının geliştirilmesi, hareket uyumunun artırılması ve konuşma maharetlerinin tekrar kazanılmasına yönelik çalışmalarda müzikten yararlanılıyor. Demans ve alzheimer tedavisinde de sıklıkla başvurulan bir sistem. Hastaların yıllardır hatırlamadığı müziklere eşlik edebildiği, yakınlarıyla irtibat kurmakta zorlandıklarında müzik aracılığıyla daha kolay etkileşim kurabildiği gözlemleniyor. Depresyon, şizofreni teşhislerinin yanı sıra otizmli, down sendromlu bireylerle ve hatta kanser hastalarıyla çalışılıyor.”

Müzik terapisinin yalnızca müzik dinletmekten ibaret olmadığını belirten Salur “İşin içinde müzik söylemek, hareket etmek, küme içi etkileşimler kurmak, duyularla çalışmak ve doğaçlama yapmak da var. Burada hedef ‘mükemmel müzik’ üretmek değil, bireyin kendini tabir edebilmesi” diyor.

‘Standart reçeteler değil’

Kullanılan enstrümanların seçiminin yahut ritimlerin şiddetinin de terapi sürecinde mana taşıyabildiğini anlatan Salur, müzik terapisinin yalnızca işitme üzerinden ilerlemediğini söylüyor ve ekliyor: “Dokunma, hareket, görme ve hatta koku bile kimi uygulamalarda sürecin kesimi haline geliyor. Müzik terapisi aslında şahsa özel ilerleyen bir süreç. Herkes için işe yarayan sihirli bir müzik listesi de yok. Bir bireye huzur veren müzik öbür birine hüzün verebiliyor. Terapi süreci kişinin kendi hayatındaki müziklerden, anılarından ve duygusal bağlarından yola çıkarak şekilleniyor. Bu nedenle müzik terapisinde standart reçeteler değil, bireyin muhtaçlıkları belirleyici oluyor.”