Bir uçak kazası, yüzlerce paralı asker ve milyonlarca dolarlık bir imparatorluk… Rusya’nın global güç uğraşında değerli bir rol oynayan Wagner kümesinin kurucusu Yevgeniy Prigojin’in vefatının akabinde herkes bu devasa gücün kimin eline geçeceğini merak ediyor...
Rusya’nın gölgesinde büyüyen, savaş bölgelerinde ismini duyuran ve kurduğu bağlantılar sayesinde memleketler arası bir güç haline gelen Wagner, yıllardır sadece bir paralı asker grubu olarak anılmıyor. Afrika’da hükümetlerin güvenliğini üstlenen, altın madenlerinin etrafında aktiflik kuran ve Rusya’nın kıtadaki nüfuzunu artıran bu yapı, kurucusunun vefatından sonra da gündemden düşmedi.
Ancak Yevgeniy Prigojin’in Ağustos 2023’te özel jetinin düşmesiyle hayatını kaybetmesi, Wagner’in geleceği hakkında değerli bir soru doğurdu: Böylesine geniş bir ağı kim yönetecekti?
Yanıt, o sırada şimdi 25 yaşında olan oğlu Pavel Prigojin’den geldi. Babasının akabinde kamuoyunun gözünden uzak kalmayı sürdüren Pavel’in, bilhassa Orta Afrika Cumhuriyeti’nde Wagner’in askerî ve ekonomik varlığını koruduğu, hatta kimi faaliyetlerini genişlettiği öne sürülüyor. Araştırmacılara nazaran genç Prigojin, sadece aile mirasını devralmakla kalmadı çok daha fazlasını yaptı. İşte detaylar…
BİR UÇAK KAZASI, DEV BİR MİRAS VE PERDE ARKASINDAKİ YENİ İSİM
Yevgeniy Prigojin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yakınlığı ve Kremlin aktifliklerine yemek hizmeti sağlayan şirketleri sebebiyle uzun müddet “Putin’in şefi” olarak tanındı. Lakin asıl ününü, farklı ülkelerde faaliyet gösteren Wagner paralı asker kümesiyle kazandı.
Richard Wagner’in ismini taşıyan küme, Afrika’dan Ukrayna’ya uzanan operasyonlarıyla milletlerarası alanda dikkat çekti. Askerî faaliyetlerinin yanı sıra madenler, ticaret ağları ve siyasi bağlarla de gündeme gelen Wagner, Rusya’nın birtakım bölgelerdeki nüfuzunu artıran kıymetli araçlardan biri olarak değerlendirildi.
Fakat Prigojin’in Kremlin’le yaşadığı açık çatışma, bu tertibi sarstı. 2023 yılında Rus askerî idaresini sert biçimde eleştiren Prigojin, Wagner birliklerinin Rostov-na-Donu’ya girmesinin akabinde Moskova’ya ilerleme tehdidinde bulundu. Kısa periyodik isyanın akabinde geri çekilen Prigojin, yaklaşık iki ay sonra meydana gelen uçak kazasında hayatını kaybetti.
Ölümünün akabinde Rus idaresi Wagner’in Rusya’daki faaliyetleri üzerindeki denetimini artırdı. Afrika’daki askerî varlığın tekrar düzenlenmesi gayesiyle Rus Savunma Bakanlığına bağlı Afrika Kolordusu da öne çıktı. Lakin Wagner’in bilhassa Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki ağının büsbütün ortadan kalkmadığı, Pavel Prigojin’in bu yapıyı müdafaaya çalıştığı belirtiliyor.
ŞIMARIK BİR MİRASÇIDAN SAVAŞ EKONOMİSİNİN YÖNETİCİSİNE
Pavel Prigojin’in kıssası, babasının vefatından çok evvel başladı. Araştırmacılara nazaran Yevgeniy Prigojin, oğlunu genç yaşlardan itibaren aile şirketlerinin idaresine hazırladı. Pavel, şimdi 20 yaşındayken aile holdingine ilişkin lüks villalar ve apartman binalarının idaresinde sorumluluk üstlendi.
Gençlik periyodunda özel jetlerde ve ailenin lüks yatında çekilen fotoğraflarıyla gündeme gelen Pavel’in, vakitle daha farklı bir kimlikle öne çıkarıldığı belirtiliyor. Babasının sosyal medya paylaşımlarında Pavel, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısının akabinde askerî faaliyetlere katılan bir vatansever olarak tanıtıldı.
Yevgeniy Prigojin, 2022 yılında oğlunun özel askerî operasyona katıldığını açıklamıştı. Araştırmacıların yayımladığı mahkeme dokümanlarına nazaran Pavel, babasının vasiyetinde esas mirasçı olarak gösterildi. Babasının vefatından sonra ise genç Prigojin’in önünde çok daha karmaşık bir vazife vardı: Yalnızca şirketleri yönetmek değil, silahlı ögelerin, mahallî siyasi ortakların ve ekonomik çıkarların birbirine bağlandığı milletlerarası bir ağı ayakta tutmak.
Fotoğraflar: AP
ASIL GÜÇ NEREDE? İŞTE WAGNER’İN AFRİKA’DAKİ KALESİ
Pavel Prigojin’in faaliyetlerinin merkezinde Orta Afrika Cumhuriyeti bulunuyor. Ülkedeki Wagner varlığı, silahlı operasyonların yanı sıra altın madenciliği ve ticari faaliyetlerle de ilişkilendiriliyor. Cenevre merkezli Uluslararası Organize Suçlarla Mücadele Girişimi’nin (Global Initiative) değerlendirmelerine nazaran Prigojin ailesinin yasal ve yasa dışı faaliyetlerle ilişkilendirilen ticari ağının yıllık geliri 400 milyon doları aşıyor. Bu sayı, bağımsız biçimde doğrulanmış bir mali tabloya değil, araştırmacıların varsayımlarına dayanıyor.
Aynı kuruluşun araştırmalarında, Wagner irtibatlı faaliyetlerin Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki altın üretimi üzerinde kıymetli bir tesiri olduğu belirtiliyor. Ülkedeki en büyük altın madenlerinden birinin üretiminin yılda 250 milyon dolara ulaşabildiği kestirim ediliyor.
Başkent Bangui’deki bir üs üzerinden faaliyet gösterdiği belirtilen yüzlerce paralı askerin, altın madenlerinin denetiminde rol oynadığı ve Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadera’nın güvenliğini sağladığı aktarılıyor. Wagner’in isyancı kümelere karşı yürütülen operasyonlara da katıldığı tabir ediliyor.
KREMLİN’İN PLANI BAŞKA, BANGUİ’NİN HESABI BAŞKA MI?
Yevgeniy Prigojin’in vefatından sonra Rusya’nın Wagner üzerindeki denetimini artırması, Afrika’daki yapılanmanın geleceği konusunda yeni bir uğraş alanı yarattı. Moskova, kıtadaki askerî varlığını daha direkt yönetebilmek için Afrika Kolordusu üzerinden yeni bir tertip kurmaya çalışırken Orta Afrika Cumhuriyeti idaresinin mevcut iştiraki korumak istediği ileri sürülüyor.
Araştırmacılar ve güvenlik yetkililerine nazaran Pavel Prigojin, babasının eski çalışma arkadaşlarıyla görüşmek üzere Bangui’ye gitti. Wagner’in lokal temsilcisi Dmitry Sytii ve askerî komutan Denis Suprunov ile yapılan görüşmelerin, örgütün ülkedeki pozisyonunu muhafaza uğraşının bir modülü olduğu belirtiliyor.
Diplomatik kaynaklara nazaran Cumhurbaşkanı Touadera da Wagner savaşçılarının ülkeden çekilerek Rus ordusuna bağlı birliklerle değiştirilmesine karşı çıktı. Wagner ögelerinin lokal polis, ordu ve istihbarat kurumlarıyla alakalarının sürdürülmesinin, Pavel’in pozisyonunu güçlendirdiği bedellendiriliyor.
SEVKİYATLARIN ARKASINDAKİ İDDİALAR: ALTIN HANGİ ÜLKEYE GİDİYOR?
Pavel’in faaliyetlerine ait en dikkat alımlı tezlerden biri, Orta Afrika Cumhuriyeti’nde çıkarılan altının memleketler arası pazarlara ulaştırılma biçimiyle ilgili. Hükümet yetkilileri ve eski Wagner çalışanlarının aktardığı bilgilere nazaran Pavel, Bangui’de düzenlenen toplantılarda altın sevkiyatlarının devamlılığını sağlamak hedefiyle hükümet temsilcileriyle bir araya geldi. Bu toplantılara Maden Bakanı Rufin Benam Beltoungou’nun da katıldığı öne sürüldü.
İddialara nazaran görüşmelerde, altının Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki klâsik ticaret kanallarını kullanmadan memleketler arası pazarlara ulaştırılması ve kontrol sistemlerinin aşılması üzere mevzular ele alındı. Kimi yetkililer, altının devlet mülkiyetinde olduğunu belirten evrakların sevkiyatları kolaylaştırmak hedefiyle düzenlendiğini ileri sürdü.
Bölgesel kaynaklar ve araştırmacılar, son aylarda kimi altın sevkiyatlarının Rusya’nın yakın müttefiki Belarus’a yöneldiğini sav ediyor. Lakin bu süreçlerin kapsamı ve sevkiyatların hukuksal niteliği konusunda bağımsız doğrulama şimdi yok.
ALTIN YETMEDİ, GÖZLER UYUŞTURUCU PAZARINA MI ÇEVRİLDİ?
Wagner ilişkili ağın sadece maden gelirleriyle hudutlu olmadığı da öne sürülüyor. Uyuşturucu ticaretine ait savlar ise çok daha önemli suçlamaları beraberinde getiriyor. Bangui sakinleri ve mahallî kaynaklar, Wagner temaslı olduğu ileri sürülen silahlı bireylerin, kendi denetim alanları dışındaki uyuşturucu satıcılarına yönelik operasyonlar düzenlediğini aktarıyor.
Görgü şahitlerinin anlatımlarına nazaran düzenlenen operasyon sırasında Mahamat Abderman isimli bir kişinin iş yerine baskın yapıldı. Abderman’ın kaçmaya çalışırken yakalandığı ve dövüldüğü, akabinde kendisinden haber alınamadığı ileri sürüldü. Yakınları, kişinin sonunun bilinmediğini söylüyor.
Yerel aktivistler ayrıyeten Wagner ilişkili hükümet yanlısı milisleri yargısız infazlar, adam kaçırmalar ve kaçak madenciliğe karşı düzenlenen ataklarla suçluyor. Bu savlar, ülkede silahlı kümelerin ekonomik çıkarları ile güvenlik operasyonları arasındaki ilginin sorgulanmasına yol açıyor.
The Wall Street Journal’ın “The Playboy Who Inherited the World’s Most Notorious Mercenary Force” başlıklı haberinden derlenmiştir.
Milyon dolarlık imparatorluğun başına geçti: Gizemli vâris! Putin’e karşı yeni atak mi? Kapalı ağın perde arkası…
Güney Kore’de zincirleme kaza! 32 araca çarptı
Washington’da İran alarmı: ‘ABD’li bakan evini terk etmek zorunda kaldı’
Trump, ‘Farklı biçime bürünecek’ demişti! Ukrayna’da sonlar değişiyor mu? ‘Haritacılık fantezisi’
Dünyanın konuştuğu skandalın merkezinde duruyor. Casuslukla suçlanan Alice Huang kimdir?
Suudi Arabistan’dan tarihi karar: Türkiye ile demir yolu onaylandı
ABD’li model ajansları Epstein’e nasıl aracılık etti?
