BM’den 141 sayfalık iklim raporu: “Dünya kritik hududu aşacak”

Birleşmiş Milletler (BM), dünyanın iklim değişikliğiyle gayrette en değerli maksatlarından biri olan global sıcaklık artışını sanayi öncesi periyoda nazaran 1,5 dereceyle sınırlama gayesinin artık kaçınılmaz olarak aşılacağını açıkladı.

BM’nin yayınladığı 141 sayfalık yeni raporda, dünyanın bundan sonra sıcaklık artışının 1,5 dereceyi ne kadar aşacağını sınırlamaya ve uzun vadede global sıcaklıkları tekrar aşağı çekmeye odaklanması gerektiği belirtildi.

Ancak raporda önerilen bu yeni yolun son derece güç, belgisiz ve onlarca yıl sürebilecek bir süreç olduğu vurgulandı.

BM, önerilen yolun ülkü bir tahlil olmadığını belirterek, “Bu hiçbir halde kabul edilebilir yahut tercih edilen bir yol değil. Bu sırf elimizde kalan en uygun seçenek.” değerlendirmesinde bulundu.

Dünya ülkelerinin büyük kısmı 2015’te imzalanan Paris Anlaşması’yla global sıcaklık artışını 2 derecenin epeyce altında tutmayı ve mümkünse 1,5 dereceyle sonlandırmayı kabul etmişti.

Ancak aradan geçen yıllarda rüzgar ve güneş gücündeki süratli gelişmelere karşın petrol, doğal gaz ve kömür kullanımı devam etti.

Atmosfere salınan karbondioksit sebebiyle global ortalama sıcaklıklar sanayi öncesi periyoda kıyasla yaklaşık 1,4 derece yükseldi. BM raporu, 1,5 derecelik eşiğin önümüzdeki birkaç yıl içinde aşılacağını öngörüyor.

Rapora nazaran ülkelerin mevcut iklim siyasetleri ve eğilimleri devam ederse dünya, yüzyılın sonuna kadar sanayi öncesi periyoda kıyasla yaklaşık 2,6 derece daha sıcak hale gelecek.

BM’nin yeni yaklaşımı ise 1,5 derecenin aşılmasını artık büsbütün engellemek yerine, bu aşımın mümkün olduğunca küçük tutulmasını öngörüyor.

Sıcaklıkların bu yüzyıl içinde tekrar 1,5 derece düzeyine indirilebilmesi için global ısınmanın dorukta 1,8 dereceyi geçmemesi gerekiyor.

Ancak bilim insanlarının birçok bunun gerçekleşmesini düşük bir ihtimal olarak kıymetlendiriyor.

Sıcaklıkları tekrar düşürmenin önündeki en büyük meselelerden biri, atmosferde biriken karbondioksitin ortadan kaldırılması gerekliliği.

Bunun için dünyanın çok geniş bölgelerinin yine ormanlaştırılması yahut karbondioksiti direkt havadan yakalayan teknolojilerin büyük ölçekte kullanılması gerekiyor.

Ancak kelam konusu teknolojiler şimdi muhtaçlık duyulan büyüklükte uygulanabilmiş değil.

Norveç’teki CICERO Uluslararası İklim Araştırmaları Merkezi’nden Glen Peters, tahlilin birinci bakışta “bir milyar ağaç dikmek” kadar kolay görünebileceğini fakat gerçekte çok daha karmaşık olduğunu belirtti.

Gerekli ölçekte ormanlaştırma için son derece geniş topraklara muhtaçlık duyulacağı, bunun tarımla çatışabileceği ve artan sıcaklıklar ile orman yangınlarının yeni ormanların gelişmesini zorlaştırabileceği belirtiliyor.

BM’nin en optimist senaryolarında bile sıcaklık artışını aksine çevirmek son derece yavaş ilerleyecek.

Rapora nazaran sırf 10 yıllık bir ısınmanın tesirini geri çevirmek yaklaşık 50 yıl sürebilir.

Dünya bu süreç boyunca onlarca yıl daha ısınmaya devam edebilir ve bugünkü sıcaklık düzeylerine dönülmesi onlarca yıl, hatta yüzyıllar alabilir.

Üstelik buzulların erimesi ve deniz düzeyinin yükselmesi üzere iklim değişikliğinin birtakım sonuçlarının büyük ölçüde geri döndürülemez olacağı belirtiliyor.

BM, global ısınmanın sırf daha fazla aşırı hava olayına sebep olmayacağı konusunda da uyardı.

Raporda, tropik bölgelerden kuzeye ısı taşıyan okyanus akıntılarının zayıflaması yahut çökmesi üzere kritik global sistemlerde büyük değişiklikler yaşanabileceği belirtildi.

Bu çeşit değişimlerin gerçekleşmesi halinde sonuçların “dünyayı sonsuza dek tekrar şekillendirebileceği” uyarısı yapıldı.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres daha evvel 1,5 derecelik hududun kaçınılmaz olarak aşılacağını kabul etmişti. Yeni rapor ise dünyanın önündeki seçeneğin artık bu aşımı mümkün olduğunca sınırlamak ve gelecekte sıcaklıkları yine aşağı çekmeye çalışmak olduğunu ortaya koydu.