ABD'de denetim noktalarındaki sandalyelerin kaldırılmasından İngiltere'deki kıyafet ve ikram yasaklarına kadar birçok sert kural işçinin mesaisini belirliyor.
Havalimanlarında güvenlik kapısından geçerken ya da kontuarda biniş kartını alırken karşılaşılan yüzler, dışarıdan bakıldığında sırf rutin bir prosedürü işleten çalışanlar üzere görünüyor.
Oysa o pasaportun denetim edildiği saniyelerin arkasında, çalışanın ne giyeceğinden cebine ne koyacağına, içeceği kahvenin yerinden oturduğu sandalyeye kadar uzanan katı ve kimi vakit tuhaf bir kurallar bütünü işliyor.
Son olarak The Guardian gazetesinin aktardığına nazaran, ABD Ulaştırma Güvenliği İdaresi (TSA) bünyesindeki güvenlik vazifelilerinin denetim noktalarında kimlik ve biniş kartı incelerken oturmaları yasaklandı.
Gerekçe ise çalışanın daima “tetikte” kalmasını sağlamak.
Havalimanı çalışanlarını temsil eden sendika olan Amerikan Hükümet Çalışanları Federasyonu Konseyi karara sert reaksiyon gösterse de bu yasak, global havacılık kesiminin perde arkasındaki ağır çalışma şartlarının sırf bir modülü.
Avrupa Birliği’nin işyeri mevzuatı sayesinde Avrupalı meslektaşları ergonomik koltuklarında oturarak pasaport denetimi yaparken, Amerikalı vazifeliler mesailerini ayakta geçirmek zorunda kalıyor.
Havalimanının arındırılmış alanında vazife almak, işin niteliğinden bağımsız olarak önemli bir güvenlik süzgecinden geçmeyi gerektiriyor.
İster kahve zincirinde çalışın ister uçuş operasyonlarını yönetin, kapıdan içeri adım atmadan evvel kapsamlı güvenlik taramaları yapılıyor.
Bölgesel güvenlik önlemleri de farklılaşıyor: ABD’de TSA görevlilerine 2000’li yıllardan bu yana rastgele uyuşturucu testleri uygulanırken, İngiltere’de hudut yetkilileri için bu mecburilik fakat 2024 yılında yürürlüğe girdi.
Yolcuların sıklıkla şikayet ettiği kılık kıyafet kontrolü, aslında çalışanlar için çok daha acımasız.
Londra’daki Heathrow ve Gatwick havalimanlarında check-in ve yer hizmetleri sunan Menzies şirketinin 2024 kurallarına nazaran, erkek çalışanların ceplerine “pantolonun biçimini bozacak” hiçbir obje koymasına müsaade verilmiyor.
Ceplerdeki en ufak bir şişkinlik bile hem alarmları tetikleme riski taşıyor hem de inançlı bölgelere yasaklı eşya sokulması kuşkusunu doğuruyor.
Kadın çalışanın etek uzunluğunun diz hizasında olması ve çorap giymesi zarurî tutuluyor; çorap kuralı sadece aşırı sıcak hava dalgalarında idarenin inisiyatifiyle esnetilebiliyor.
Aşırı saç renkleri, renkli lensler ve görünür piercing’ler katiyen yasak. ABD’de ise standartlar iç giysiye kadar uzanıyor.
İnsan Kaynakları Ofisi’nin resmi yönergesi, TSA vazifelilerinin tüm iç çamaşırlarının “doğal ve nötr renklerde olmasını ve dışarıdan hiçbir formda görünmemesini” kaide koşuyor.
Göz tarama ve güvenlik aygıtlarının başında çalışmak isteyenleri ise biyolojik mahzurlar bekleyebiliyor.
The Telegraph gazetesinin haberine nazaran İngiltere nüfusunun yüzde 4,5’ini oluşturan renk körleri, X-ray ve tarama vazifelerinden büsbütün menediliyor. Nedeni, patlayıcı üzere tehlikeli maddelerin monitörlerde yeşil ve turuncu üzere muhakkak renklerle ayırt edilmesi.
Hatta 2023 yılında Steve Rymer isimli bir adayın, renk düzeltici gözlük kullanmasına karşın Heathrow’daki mülakatın son kademesinde elenmesi basına yansımıştı.
Bunun yanında birçok işçi adayı, bomba ihbarı yahut tahliye üzere kriz anlarını yönetebilme kapasitesini ölçen ruhsal testlerden geçiriliyor.
Havalimanı işçisi için çalışma alanını şahsileştirmek kelam konusu bile değil.
Danimarka’daki Billund Havalimanı’nda kontuarlarda su ısıtıcısı, kahve makinesi bulundurmak; hatta masaya çiçek yahut bitki koymak dahi yasak.
Çalışanların içeceklerini kapalı bardaklarda, bilgisayar sistemlerinden uzakta ve tezgahın altında saklamaları gerekiyor; yolcunun gözü önünde bir şey içmek beğenilen karşılanmıyor. Buna karşılık, kapı önlerinde yolcuların bıraktığı kahve bardaklarını ve çöpleri toplama vazifesi yer hizmetleri işçisine yıkılıyor.
Akıllı gözlükler, kulaklıklar ve güvenlik salonunda şahsi cep telefonu kullanımı ise odak kaybını ve güvenlik ihlallerini önlemek hedefiyle büsbütün yasaklanmış durumda.
Müşteri alakaları tarafında ise kurallar şirketlere nazaran değişiyor.
American Airlines için yer hizmeti sağlayan Piedmont şirketi, 2017 tarihli kılavuzunda çalışanlarına hizmet boyunca yolculara “Bay Smith” ya da “Bayan Smith” halinde isimleriyle hitap etmelerini, daima gülümsemelerini ve her sürece şahsî bir yorum eklemelerini kural koşuyor.
Havalimanı çalışanlarının indirimli alışveriş, fiyatsız otopark yahut uygun fiyatlı bilet üzere hakları olsa da bu haklar ağır yükümlülüklerle geliyor.
Örneğin Piedmont çalışanları, işteki birinci yıllarında üniformalarını kendi ceplerinden satın almak zorunda.
Şirket lakin birinci yılın sonunda giysi için 300 dolar ödenek sağlıyor.
Bu tasarruf önleminin arkasında işçinin işi süratle bırakması yatıyor; çünkü 2019 bilgilerine nazaran ABD’deki ulaştırma güvenlik vazifelilerinin beşte biri birinci altı ay içinde istifa ediyor.
Mesai bitip sivil hayata geçildiğinde de kurallar sona ermiyor. Bir çalışan tatile giderken asla işçi sırasını kullanarak güvenlik kuyruğunu atlatamıyor; bu durum direkt işten çıkarılma nedeni sayılıyor.
İndirimli biletle uçan bir işçiden koltuğunu bir yolcuya devretmesi istendiğinde, bunu sessizce ve güler yüzle kabul etmesi gerekiyor.
Uçak içinde kabin gruplarına teşekkür mahiyetinde çikolata yahut küçük armağanlar verilmesi sosyal medyada sıkça övülse de yer çalışanı için durum taban tabana zıt.
İngiltere’de 2010 tarihli Rüşvet Yasası’na tabi olan havalimanı çalışanlarının yolculardan rastgele bir armağan kabul etmesi katiyetle yasak.
Biniş kapısında koltuk yükseltme yahut yolcuyu uçuşa kabul etme yetkisine sahip yer çalışanı için uygulanan bu kural, ayrıcalık tanınmasını ve rüşvet savlarını engellemeyi hedefliyor.