Birinci tıpta yenilmişti, herkes şaşkın. Lula da Silva nasıl dördüncü sefer lider seçildi?

Brezilya’da pazar günü yapılan devlet başkanlığı seçiminin ikinci tipini sürpriz bir formda kazanan mevcut solcu lider Lula da Silva dördüncü kere bu vazifeye seçilirken, sağcı rakibi Flavio Bolsonaro, sonuçları tanımadığını ve seçimlerin iptali için yargıya başvuracağını açıklamıştı.

3 HAFTA ÖNCESİNE KADAR MÜTTEFİKLERİ BİLE YENİLGİ BEKLİYORDU

81 yaşındaki Luiz Inacio Lula da Silva’nın ikinci turu seçimi kazanması aslında büyük bir sürpriz oldu zira üç hafta öncesine kadar müttefikleri bile mağlubiyet fikrine kendilerini alıştırmıştı.

Lula’nın yıldızının tekrar parlamasındaki ana sebep olarak, ellerindeki hakları kaybetme dehşetiyle seçmen tabanının adeta seferber olması gösteriliyor.

Okuma yazma bilmeyen bir ailede doğan eski ayakkabı boyacısı Lula da Silva’nın bu sürpriz başarısı ona dünyanın en uzun müddet vazife yapan seçilmiş önderleri arasında yer kazandırdı. O denli ki bu zafere kendi partisindekiler bile şaştı kaldı.

Dördüncü devir için aday olan Lula da Silva ile 45 yaşındaki sağcı rakibi Bolsonaro arasındaki yarış, ülkede 1985’te demokrasiye geçilmesinden bu yana en çekişmeli devlet başkanı seçimlerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Lula’ya darbe teşebbüsünden 27 yıl mahpus cezasına çarptırılan Jair Bolsonaro’nun oğlu olan Flavio Bolsonaro birinci çeşidi yüzde 47 ile birinci, Lula ise yüzde 45 ile ikinci bitirmişti.

Bolsonaro’nun seçilmesi durumunda Brezilya’nın yine ABD ile yakınlaşması bekleniyordu. Donald Trump, Flavio Bolsonaro’ya açıktan takviye vermedi lakin Jair Bolsonaro’nun yargılandığı sırada yüzde 50 gümrük vergisiyle Lula’ya açıkça baskı uyguladığı biliniyor.

ÜLKENİN DEMOKRASİ TARİHİNDE BU KADAR YÜKSEK OYLA BAŞKAN SEÇİLEN OLMAMIŞTI

Lula’nın birinci çeşitteki mağlubiyeti, kendisi için neredeyse siyasetten silinmek üzere olduğu üzere hava yaratmıştı zira ülkenin demokrasi tarihinde daha önce hiçbir devlet başkanı adayı ilk turu kaybedip ikinci tipi kazanamamıştı. Ne var ki seçimde 64 milyondan fazla oy alan Lula da Silva, ülkede şimdiye kadar en yüksek oyla seçilen devlet başkanı oldu.

Amerikan The Wall Street Journal gazetesinin değerlendirmesine nazaran, Lula’nın beklenmedik yükselişi ve diğer bir sol hükümet kurulacak olması ihtimaline yatırımcıların reaksiyon vermesiyle birlikte ülkenin para ünitesinde dün büyük bedel kaybı yaşanırken, borsada yüzde 20’lik kayıplar oluştu.

Kamuoyu araştırma şirketleri ise Meksika hariç, bölgedeki tüm büyük ülkelerde muhafazakarların hakimiyet kazandığı bir coğrafyada Silva’nın yalnızca üç hafta içinde solu nasıl tekrar canlandırdığını anlamaya çalışıyor.

BOLSONARO VE DESTEKÇİLERİ “SEÇİME HİLE KARIŞTI” DİYOR

Bolsonaro ve destekçileri ise Lula’nın bu zaferini “seçim hilesi”ne bağlıyor. Bu sebeple sonuçları tanımadığını ve seçimlerin iptali için yargıya başvuracağını açıklayan Flavio Bolsonaro, talebine münasebet olarak Federal Yüksek Mahkeme (STF) Yargıcı Cristiano Zanin’in oy verme müddetini 2 saat uzatma kararını gösterdi.

Seçim sonucunu tanımayacağını vurgulayan Bolsonaro, “Bugün yaşananlar olağan bir durum değildi. Kabul edilemez bir şeydi. Tarihte birinci defa, tek bir kalemde oyunun kuralları değiştirildi. Farklı eyaletlerdeki Brezilyalılar arasındaki eşitlik unsuru büsbütün ihlal edildi. Sandıkların yine açılmadığı eyaletlerde ne kadar oy alabileceğimi asla bilemeyeceğim. Seçimleri bu gerçekleşme biçimiyle tanımak imkansızdır. Sonuçların iptalini talep edeceğim.” tabirlerini kullandı.

“BU BAŞARININ ARKASINDA UMUT VE KORKUNUN BİR KARIŞIMI VAR”

Siyaset bilimciler, kamuoyu araştırma şirketleri ve hatta liderin kendisine nazaran, Lula da Silva’nın mucize üzere görünen bu geri dönüşünün ardında umut ve hepsinden öte bir kaygı karışımı yatıyor.

Tabandaki şiddetli seferberlik, birinci tıpta oy vermeyen gençleri ve yaşlı seçmenleri sandık başına çekti. Gazetedeki değerlendirmeye nazaran fakir Brezilyalılar arasında hakim olan, sağcı bir idare gelmesi halinde ellerindeki hükümet yardımlarının kesilebileceği korkusu da bu seferberlikte rol oynadı.

Lula da Silva’nın, birinci tıp hezimetinden sonra yaptığı çizgi değişikliğinin de bu son başarıda tesirli olduğu yorumları yapılıyor.

Lula’nın adeta alametifarikası olan Panama şapkası ve İşçi Partisi’nin simgesi olan kırmızı renk yerine; uzun müddettir Bolsonaro hareketiyle özdeşleşen, Brezilya’nın ulusal renkleri yeşil ve sarının gelmesi dikkat çekti.

Lula ayrıyeten kabahat konusundaki uzun soluklu duruşunu da tam bilakis çevirerek, cinayet ve tecavüz üzere ağır hatalarda 16 yaşındakilerin yetişkin olarak yargılanması teklifine dayanak vermeye başladı.