Bir savaş İki farklı Tahran

İran ile ABD ortasında bir barış muahedesi ve ateşkesin geleceğine ait soru işaretleri sürerken, İran’ın başşehri Tahran’da birbirinden büsbütün farklı iki gerçeklik yan yana yaşanıyor. Kentte birebir caddede bir yanda artan hayat pahalılığı ve işsizlik nedeniyle ayakta kalmaya çalışan İranlılar hayat çabası verirken, öteki yanda rejim yanlısı kalabalıklar ‘direniş’ sloganlarıyla ABD ve İsrail tersi şovlar düzenliyor.

BİR KRİZDEN DİĞERİNE

Uzun bir ortak geçmişi paylaşan çok sayıda halktan oluşan İranlılar, Haziran 2025’te İsrail ile patlak veren 12 Gün Savaşı’nın yarattığı yıkımın tesirlerini atlatamadan bir krizden başkasına savruldu. 28 Aralık 2025’te döviz kurunun rekor düzeylere ulaşması ve Tahran’daki ticaret merkezlerinde esnafın kepenk kapatmasıyla alevlenen protestolarla sarsılan İran, sadece iki ay sonra İsrail ve ABD’nin düzenlediği ortak hava atakları ile kendini yeni bir savaşın içinde buldu. Middle East Eye’ın tahliline nazaran ABD ve İran ortasında ateşkes ilan edilmesine karşın ülkedeki ekonomik problemler tahlil bulamadı. Bilhassa ilaç ve besin fiyatlarında önemli artış yaşanırken, sanayi ve petrokimya tesislerine arkası arkasına düzenlenen taarruzlar nedeniyle işsizlik de süratle yükseldi. Tahranlı bir öğretmen yaşananları “Son aylar çok ağır geçti. Evvel protestolar, sonra savaş. Ondan sonra her şey yavaşladı. Kimi günler o kadar yavaş geçiyor ki, hiç bitmeyecekmiş üzere geliyor” sözleriyle anlattı.

PROTESTOCULAR SOKAKLARDA

Tahran’ın bir öbür caddesinde ise farklı bir atmosfer hâkim. Tahlile nazaran son iki ayda rejim yanlısı etkinlikler besbelli biçimde artmış durumda. ABD ve İran’ın savaşını bir kriz olarak değil, dayanıklılık sınavı olarak gören göstericiler, meydanları tertipli olarak İran bayrakları, marşlar ve ABD ile İsrail aykırısı sloganlarla dolduruyor. Devlet kurumları tarafından düzenlendiği belirtilen etkinliklerde ekseriyetle müzik ve yiyecek dağıtımı eşliğinde sık sık gayret bildirileri veriliyor. Protestolara katılan İranlılar ekonomik ezalara karşın geri adım atılmaması gerektiğini savunuyor. Fakat ağır baskı altında ezilen İranlılar ise bu şovları halkın gerçek problemlerini perdelemeye çalışan tertipler olarak kıymetlendiriyor.

İNTERNET SORUNU SÜRÜYOR

Öte yandan 73 gündür süren internet kısıtlamaları da Tahran’daki “iki farklı gerçeklik” hissini güçlendiren ögelerden biri. Tahran idaresi internetin “güvenlik gerekçesiyle” kapatıldığını savunsa da az sayıda İranlı, değerli ya da resmi olarak; yasaklanmış yollarla internete erişebiliyor. İşletme lisansı sahibi olan birtakım İranlılar, “pro internet” olarak isimlendirilen ayrıcalıklı paketlere kayıt yaptırabiliyor. Lakin 50 gigabaytlık bir paket yaklaşık 2,8 milyon tümene (yaklaşık 100 TL) mal olurken, aylık maaşı 20 milyon tümene ulaşmayan pek çok personel için bu maliyetin karşılanamaz düzeyde olduğu belirtiliyor. İki farklı cephenin nasıl ve hangi koşullarda tekrar huzura kavuşacağı ise belirsizliğini koruyor.