Bilinmeyen bir kanser salgını mı yaşıyoruz? Kanserin artmasının sebebi…

Kanser tanısı alanların sayısının artmasının her vakit kanserin yaygınlaştığı manasına gelmediğine dikkat çeken İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, kansere karşı en güçlü iki kozu paylaştı.

KANSER ASLINDA DNA’NIN HATALI KOPYALAMA SÜRECİ

Her geçen gün ailenizde, iş yerinizde yahut yakın etrafınızda birinin kanser teşhisi aldığını duyuyorsunuz. Bu olaylar toplumun zihninde ister istemez şu soruyu doğuruyor: Görünmeyen bir kanser salgınıyla mı karşı karşıyayız? Meğer madalyonun öteki yüzüne bakıldığında apayrı ve umut verici bir tıbbi gerçeklik yatıyor.

Toplumda kanser olaylarının “patladığı” algısının en temel nedeni insanlığın ortalama ömür müddetinin uzaması. Kanser, temelde hücresel bir yaşlanma ve DNA kopyalama yanlışı sürecidir. Geçmişte tıp dünyası enfeksiyonlar, bulaşıcı hastalıklar yahut kalp krizleri sebebiyle yaşanan erken ölümlerin önüne geçtikçe, insan ömrü uzadı.

Hücrelerimiz ne kadar çok bölünürse, DNA’mızın kopyalanma basamağında “kötü şans” yapıtı kusur yapma ve kansere dönüşme mümkünlüğü da istatistiksel olarak o kadar artıyor. Yani aslında kanserin daha sık görülmesi, çağdaş tıbbın başka hastalıklara karşı kazandığı zaferin doğal bir yan tesiridir.

ARTIK TIP KANSERİ DAHA YAKINDAN İZLİYOR VE DAHA İYİ TANIYOR

“Kanser” kapsamı ve çağdaş tıptaki teşhis yeteneği radikal biçimde gelişti. Günümüzün gelişmiş MR, tomografi ve hassas kan testleri, bundan 30 yıl evvel fark edilmesi imkansız olan çok küçük lezyonları şimdi birinci evresinde yakalayabiliyor.

Düşük doz akciğer BT’leri, kolonoskopiler ve mamografiler sayesinde belirti vermeyen hadiseler şimdi kitleleşmeden sisteme “yeni vaka” olarak girmektedir.

Üstelik geçmişte farklı isimlerle anılan ya da kanser sınıfına girmeyen pek çok doku rahatsızlığı artık bu kategoride izleniyor. Hasebiyle, tıp dünyası neyin kanser sayıldığını genişlettikçe ve tespiti kolaylaştırdıkça, istatistiklerdeki hadise sayıları da artmış görünüyor.

KANSER ÖLÜMCÜL OLMAKTAN ÇIKTI

Yaşam üslubu değişiklikleri ve çevresel faktörler sebebiyle son 10-15 yılda 50 yaş altı genç nüfustaki yeni teşhis oranlarında artış yaşanıyor. Lakin madalyonun asıl sevindirici yüzü tam da burada gizli. Teşhis edilen hadise sayısı artsa da, kanserden mevt oranları her geçen yıl istikrarlı bir biçimde düşüyor.

İŞTE İKİ ÖNEMLİ ETKEN

Tarama programları ve erken teşhis: Kanser artık eskisi kadar kolay saklanamıyor. Yaygınlaşan tarama programları, gelişmiş görüntüleme usulleri ve moleküler teşhis teknolojileri sayesinde birçok kanser şimdi hiçbir belirti vermeden, erken evrede tespit edilebiliyor. Hastalık yayılmadan yapılan bu erken teşhis, tedavinin muvaffakiyetini değerli ölçüde artırırken ömür mühletini de uzatıyor.

Kanser tedavisinde yaşanan ihtilaller: Kanser tedavisinde klâsik kemoterapilere mahkumiyet azaldı. Son yıllarda geliştirilen “akıllı ilaçlar” direkt kanserli hücrenin genetik mutasyonunu gaye alırken, “immünoterapi” tedavileri bedenin kendi bağışıklık sistemini bir ordu üzere eğiterek kanserle savaşmasını sağlıyor. Bu yenilikler sayesinde 5 yıllık göreli sağkalım oranları tıp tarihinde birinci defa %70 düzeyine ulaşmış durumda.

Tarama programları sayesinde şimdi erken evrede yakalanabilmesi ve çağdaş tedaviler sayesinde hastaların tedavinin akabinde da yıllarca sağlıklı bir ömür sürdürebilmesi ile kanserin hayatımızdaki yerinin değişiyor.

Artık kanser, eskisi üzere kesin bir mevt fermanı değil. Erken teşhis, bireye özel tedaviler ve immünoterapi üzere kıymetli gelişmeler sayesinde birçok kanser tipi muvaffakiyetle tedavi edilebiliyor ya da uzun yıllar denetim altında tutulabiliyor. Bugün kanserle gayrette elimizde hiç olmadığı kadar güçlü bilimsel imkânlar var.