Avrupa’dan Rusya’ya nükleer duvar: Daha berbat günler yolda

Rus basını, Avrupa’nın güvenlik ve dış siyaset yaklaşımında değerli değişiklikler yaşandığına dikkat çekti.

Rusya merkezli RIA Novosti’de yayımlanan tahlilde, Avrupa Birliği’nin genişleme planları ile Fransa öncülüğündeki nükleer caydırıcılık teşebbüslerinin sürat kazanmasının, kıtanın yeni bir güvenlik mimarisi oluşturmaya yöneldiğinin göstergesi olduğu belirtildi.

İZLANDA’DA AB REFERANDUMU GÜNDEMDE

Analize nazaran İzlanda’da 29 Ağustos’ta Avrupa Birliği üyelik müzakerelerinin tekrar başlatılması konusunda referandum düzenlenecek.

İzlanda Dışişleri Bakanı Katrín Gunnarsdóttir, Avrupa Birliği aksisi çevrelerin referandumda tesirli olmasından telaş duyduğunu belirterek, yabancı aktörlerin dezenformasyon faaliyetleri yürüttüğünü savundu.

The Guardian’a konuşan Gunnarsdóttir, “Brexit’e emsal bir durumla karşılaşacağımızdan korkuyorum. Bana nazaran bu hayli tehlikeli bir yol olurdu, zira Brexit taraftarları her türlü palavrası yayıyorlardı.” tabirlerini kullandı.

İzlanda, 2009 yılında Avrupa Birliği’ne üyelik başvurusu yapmış, fakat 2013’te misyona gelen AB aksisi hükümet müzakereleri askıya almış ve daha sonra büsbütün sonlandırmıştı.

GRÖNLAND VE TRUMP ETKİSİ

Ülkede iktidarda bulunan Toplumsal Demokrat İttifak, Yeniden Doğuş Partisi ve Halk Partisi’nden oluşan koalisyonun, Avrupa entegrasyonu konusunu tekrar gündeme taşıdığı belirtildi.

Gunnarsdóttir, “Benim bakış açımdan, on yıllardır güvenliğimizi ve refahımızı sağlayan milletlerarası tertip önemli bir baskı altında. Dünyanın kökten değiştiğini söyleyebilirim ve Grönland, kararımızı katiyen etkiledi.” dedi.

Haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın yapay zekâ ile oluşturulan bir Grönland görseli paylaşarak “Merhaba Grönland” bildirisini yayımladığı da aktarıldı.

ABD Lideri’nin Grönland Özel Temsilcisi ve Louisiana Valisi Jeff Landry’nin ise, Amerikan dayanağıyla adanın günlük 2 milyon varil petrol ihraç edebileceğini ve bunun Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığı azaltabileceğini söylediği belirtildi.

İZLANDA HALKI İKİYE BÖLÜNDÜ

Kamuoyu araştırmaları, İzlanda’da Avrupa Birliği üyeliği konusunda toplumun ikiye bölündüğünü ortaya koyuyor.

Morgunblaðið gazetesinin anketine nazaran iştirakçilerin yüzde 52’si üyelik müzakerelerinin tekrar başlamasını desteklerken, yüzde 48’i buna karşı çıkıyor. Vidskiptabladid mecmuasının araştırmasında ise takviye oranı yüzde 54, karşı çıkanların oranı yüzde 46 olarak ölçüldü.

İzlanda Başbakanı Kristrún Frostadóttir ise Avrupa Birliği ile yürütülecek mümkün görüşmelerde ülkesinin çıkarlarının korunması gerektiğini belirterek, Brüksel’den “iyi bir anlaşma” beklendiğini söz etti.

NORVEÇ’TEN FRANSA’NIN NÜKLEER ŞEMSİYESİNE KATILIM

Analizde dikkat çekilen bir öbür gelişme ise Norveç’in Fransa’nın nükleer caydırıcılık teşebbüsüne katılma kararı oldu.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre’nin yaptığı açıklamada, Oslo’nun Fransız nükleer şemsiyesine ait görüşmelere başladığı duyuruldu.

Støre, “Uzun yıllar boyunca Fransız nükleer silahları sadece Fransa’nın kendi güvenliğini sağlamakla ilişkilendirildi. Bugün Fransa, nükleer potansiyelinin daha geniş bir Avrupa güvenliğine ve askeri tehditlerin caydırılmasına nasıl katkıda bulunabileceği konusunda yakın müttefikleriyle diyaloga başlıyor. Biz de bu diyaloğa katılmak istiyoruz.” dedi.

Norveç’in iştirakiyle birlikte Fransa’nın kolektif güvenlik programına dahil olan ülke sayısı dokuza yükseldi. Daha evvel Almanya, İngiltere, Polonya, Hollanda, Belçika, İsveç, Danimarka ve Yunanistan da programa katılmıştı.

“ABD’YE İNANÇ AZALIYOR”

Norveçliler bu kararı, ABD’nin uzun vadeli dayanağına ait kuşkular ve Rusya ile ilgilerindeki gerginliğin tırmanması nedeniyle aldı.

Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide de Avrupa’nın Rusya-Ukrayna savaşında arabulucu değil, Ukrayna’nın destekçisi olması gerektiğini savundu.

Eide, “Bu düzgün ve kahramanca bir rol. Arabulucu da kahraman olabilir, lakin bu farklı bir rol. Bu, avukat ve yargıç gibi bir şey. Yargıçta makûs bir şey yok, lakin birebir anda taraflardan birinin avukatı olamaz.” sözlerini kullandı.

RUS UZMANLARDAN DİKKAT ÇEKEN DEĞERLENDİRMELER

Rusya Bilimler Akademisi’ne bağlı Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Lider Yardımcısı Tatyana Parkhalina, Avrupa’nın son periyottaki yönelimini ABD’nin siyasetlerine verilen bir reaksiyon olarak kıymetlendirdi.

Parkhalina, “Bir yandan Trump öngörülemez bir siyasetçi olduğunu gösterdi, öteki yandan liberal demokrasilere açıkça düşmanca davranıyor. ABD yetkilileri de Avrupa’nın güvenliğini eskisi kadar sağlamak istemediklerini gizlemiyor.” dedi.

Parkhalina, Avrupa’da giderek daha fazla ülkenin Fransa’nın nükleer şemsiyesi altında yer almak istediğini belirterek, “Bugün giderek daha fazla ülkenin Fransız nükleer şemsiyesinin altına girmek istediğini görüyoruz. Şu anda Paris’in yaklaşık 290 nükleer başlığı var ve müttefikler bu sayının artırılmasını desteklemeye hazır.” sözlerini kullandı.

“DAHA MAKUS GÜNLER YOLDA”

Rus uzman Vladimir Olençenko ise Avrupa hükümetlerinin yaşanan sıkıntıları Trump idaresiyle ilişkilendirdiğini savundu.

Olençenko, “Avrupalı liberaller, 2028’den sonra ABD’nin yine bir Demokrat lider tarafından yönetileceğini ve her şeyin olağana döneceğini umuyor. Lakin Trump ile çatışmak yerine onun tavsiyelerini dinlemeleri gerekiyordu. Her şeyi olduğu üzere bırakmak, daha berbat günlerin yolda olması manasına gelebilir.” değerlendirmesinde bulundu.

Analizde, Avrupa’da hem Avrupa Birliği’nin genişleme sürecinin hem de nükleer güvenlik arayışlarının sürat kazandığı, bunun da kıtanın güvenlik mimarisinde yeni bir periyodun habercisi olduğu tabir edildi.