Astronotların kas kaybını azaltacaklar… BİLSEM öğrencilerinin aygıtına Gezeravcı’dan geçer not

Kabataş Erkek Lisesi 10’uncu sınıf öğrencisi Aziz Yılmaz, Yeşilköy Anadolu Lisesi 9’uncu sınıf öğrencileri Elif Naz Şengezer ve Ertuğrul Şükrü Kovan tıpkı vakitte Fatih İslam Seçen BİLSEM’de de eğitimlerini sürdürüyor. BİLSEM’deki ‘İstanbul Bilim Kulübü’ çatısı altında birçok farklı proje çalışması yapan öğrenciler, fizik öğretmenleri Burcu Türkkan danışmanlığında astronotların uzay misyonları sırasında yaşadığı kas kaybını önleyecek bir aygıt geliştirdi. Bu aygıt bir tansiyon aleti üzere kola, bacağa ya da bel bölgesine sarılarak elektrik sinyalleriyle kasların çalışmasını sağlıyor. Öğrenciler bu çalışmalarını 5-9 Ekim tarihlerinde Antalya’da düzenlenen 77’nci Uluslararası Uzay Kongresi’nde sundu.

ÇALIŞMAYAN KASLAR ERİMEYE BAŞLIYOR
Uzun uzay misyonları sırasında astronotların yer çekimsiz ortamda kas kaybına uğramalarının önüne geçmek için geliştirdikleri aygıtın bedene mikro sinyaller gönderdiğini belirten 10’uncu sınıf öğrencisi Aziz Yılmaz, Uzay Kongresi’nde sunumunu gerçekleştirdikleri sistemi şöyle anlattı:

“Cihazın astronotlara gönderdiği mikro sinyaller, aslında doğal kas sinyallerinin yerine geçiyor. İnsan beyni bir kası kullanmak istediğinde sinirler boyunca çok küçük elektriksel dalgalar gönderiyor. Yaptığımız prototipte de kaslara, beynin gönderdiği üzere sinyaller gönderiliyor. Öte yandan dünyada yerçekimi olduğu için biz farkında olmasak da kaslarımız zati çalışıyor. İstikrar kaybı, düşme eğilimi ya da günlük hayatta adım attığımız anlarda kaslar aslında çalışır durumda oluyor. Fakat uzayda durum çok farklı. Orada yerçekimi olmadığı için beyin, ‘burada ayakta durmak için güç kullanmaya gerek yok’ diyerek bel ve bacak kaslarına sinyal göndermeyi kesiyor. O yüzden de bilhassa o bölgedeki kaslar çalışmadığından doğal olarak erimeye başlıyor.

BACAK, BEL YA DA KOL BÖLGELERİNE TAKABİLİRLER
astronot kıyafetinin içine takılacak olan aygıtlarımız, bedende muhtaçlık duyulan bölgelere yerleştirilebiliyor. Yani astronot, bacak, bel ya da kollarına bu aygıtı takabilir. Aygıt, bir bütün halinde değil modül kesim kıyafete takılabiliyor. Kasların durumu şahıstan bireye değişiklik gösterebiliyor. Aygıt bu noktada astronot daha uzaya çıkmadan evvel bedendeki kas ölçümlerini yapıyor. Akabinde astronotlar uzaya çıktıklarında bu aygıtı ne kadar mühletle ve hangi bölgelerinde kullanacaklarına karar veriyor. Gönderilen sinyal sayısı da bireye nazaran değişiyor. Aygıtın küçük şarj edilebilen bir bataryası var. Bu batarya yaklaşık 5 saat dayanıyor. 2 yıl boyunca da meselesiz çalışabilen aygıtın uzayda günde 1 ya da 2 saat kullanılması kâfi. Yyaklaşık 150 gram tartısındaki aygıtımız astronotlar için geliştirilmiş olsa da kas kaybı yaşayan hastalara da uyarlanabilir. Bu çalışmamızı kongrede Astronot Alper Gezeravcı’ya da sunduk ve onun da ilgisini çekmeyi başardık. Yani ulusal astronotumuzdan geçer not aldık.”

‘UZAY DÖNÜŞÜNDE AYAKTA DURMAKTA ZORLANIYORLAR’
Elif Naz Şengezer ise proje öncesinde yaptığı literatür taramasında, astronotların kas kaybına yönelik çok fazla çalışma yapılmadığını fark ettiklerini belirterek, “Astronotlar uzayda yaklaşık yüzde 30 kas kaybı yaşıyor. Geliştirdiğimiz aygıt bu kaybı yüzde 21’e düşürebilecek” dedi. Ertuğrul Şükrü Kovan da, “Astronotlar uzay misyonlarını tamamlayıp dünyaya döndüklerinde yaşadıkları kas kaybı sebebiyle ayakta durmakta zorluk yaşıyor ve hatta yaklaşık 1 ay boyunca tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kalabiliyorlar. Zira bacak kasları beden yüklerini taşımaya yetmiyor. Bu da onlar için epey güç bir süreç oluyor. Geliştirdiğimiz sistem tam da bu probleme tahlil getirecek” diye konuştu.

SİSTEM DENEY MERKEZİNDE TEST EDİLİYOR
Burcu Türkkan, Fatih İslam Seçen BİLSEM Fizik Öğretmeni:
Sistemi geçtiğimiz ocak ayından beri geliştiriyoruz. Şu an geliştirdiğimiz sistem bir hayvan deney merkezinde test ediliyor. Test etabının akabinde alacağımız bilgiler sonrasında bu kıyafetle birlikte astronotların uzayda yaptığı idman mühletinin ne kadar azalması gerektiğine dair bir tahlil yapabileceğiz. Testin akabinde elde edeceğimiz tüm sonuçları, gelecek yıl Polonya’daki konferansta sunmayı hedefliyoruz. Öbür yandan astronotlar, uzayda spor yapsalar dahi bu kas kaybını yaşıyor. Geliştirdiğimiz aygıt da tam olarak bu probleme bir tahlil sunuyor.