Aşırı sıcaklar kapıda! Bu durumu hafife almayın, birinci müdahale çok kritik

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, AA muhabirine yaptığı açıklamada, halk arasında “eyyam-ı bahur” olarak isimlendirilen periyodun meteorolojide makul tarihlere sahip resmi bir meteorolojik olay olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Toros, kimi takvimlerde bu tarihlerin 31 Temmuz-7 Ağustos, kimilerinde ise 1-8 Ağustos olarak kayda geçtiğini, eyyam-ı bahurun en sıcak günler demek olduğunu kaydetti.

Bu devrin her yıl birebir tarihlerde yahut tıpkı şiddette yaşanmasının beklenemeyeceğini anlatan Toros, atmosferik varsayım modellerinin ağustosun birinci günlerinde Türkiye’nin kıymetli kısmında sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkabileceğini gösterdiğini söz etti.

Sıcak bitkinliği ile güneş çarpmasını karıştırmayın

Yaz aylarında tesirini artıran yüksek sıcaklıklar ve yoğun güneş maruziyeti, bilhassa risk kümesindeki bireyler için önemli sıhhat problemlerine yol açabiliyor. İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Muazzez Caymaz, toplumda sıkça birbirine karıştırılan sıcak bitkinliği ile güneş çarpmasının farklarını anlatarak güneş çarpmasının hayati risk taşıyan acil bir tablo olduğuna dikkat çekti.

Sıcak bitkinliği bedenin ‘biraz yoruldum, dinlenmeye gereksinimim var’ deme formudur. Bu tabloda kişi yoğun terleme, halsizlik ve yorgunluk yaşasa da şuuru açık olur.

Buna rağmen güneş çarpması çok daha ağır bir tablodur. Beden ısısının 40 derecenin üzerine çıkması, cildin sıcak ve kuru hale gelmesi, terlemenin durması, kafa karışıklığı, konuşma bozukluğu yahut bayılma üzere belirtiler bedenin soğutma sisteminin çöktüğünü gösterir. Bu noktada vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır.

İlk müdahale buzlu sudan kaçının

Güneş çarpmasında birinci müdahale hayati değer taşıyor. Kişinin öncelikle güneşten uzaklaştırılarak serin ve gölge bir ortama alınması gerekiyor. Üzerindeki sıkı kıyafetlerin gevşetilmesi öneriliyor. En tesirli formül, kişinin üzerine serin su püskürtmek ve vantilatör ya da yelpaze yardımıyla buharlaşmayı sağlamaktır.

Ancak kişiyi buzlu suya sokmak en büyük yanılgı olur. Ani soğuk, damarların büzülmesine sebep olarak bedenin iç ısısını düşürmeyi zorlaştırabilir. Ayrıyeten şuuru tam açık olmayan şahıslara ağızdan su vermek de soluk borusuna kaçma riski sebebiyle tehlikelidir.

Kronik hastalar yaz sıcaklarında daha dikkatli olmalı

Tansiyon, diyabet ve kalp hastaları sıcak havalarda daha yüksek risk altında bulunuyor. Sıcaklık bedenin sıvı ve elektrolit istikrarını kısa müddette bozabiliyor. Kimi tansiyon ve kalp ilaçları susuzluğa verilen fizyolojik cevabı değiştirebiliyor, diyabet hastalarında ise sıcaklık kan şekeri istikrarını olumsuz etkileyebiliyor.

Bu şahıslar susama hissini geç algılayabilir yahut terleme sistemlerinde sorun yaşayabilir. Kendilerini yeterli hissetseler de bedenleri alarm vermeye başlamış olabilir. Bu sebeple bilhassa saat 11.00 ile 16.00 arasında güneş altında bulunmamaları büyük kıymet taşır.

‘İyileştim’ diyerek çabucak eski rutine dönmeyin

Güneş çarpmasının tesirleri olayın atlatılmasıyla sona ermiyor. Bedenin ısı düzenleme düzeneği bu süreçte önemli biçimde zorlanıyor. Güneş çarpması sonrasında beden birkaç gün boyunca sıcaklığa karşı daha hassas hale gelir.

Bir gün sonra kendinizi yeterli hissetseniz bile tekrar uzun mühlet güneşte kalmanız birebir tablonun daha ağır yaşanmasına sebep olabilir. En az iki-üç gün dinlenmek, serin ortamlarda bulunmak ve sıvı istikrarını kademeli olarak yerine koymak gerekir.

Aşırı sıcaklarda yalnızca su tüketimi yetmez

Yüksek sıcaklıklarda sırf su değil, sodyum ve potasyum üzere değerli mineraller de kaybediliyor. Sağlıklı hidrasyon sadece su tüketmekten ibaret değildir. Aşırı terleme sonrasında yalnızca su tüketmek kandaki sodyum düzeyinin aşırı düşmesine sebep olabiliyor.

Yaz aylarında suyun yanında maden suyu yahut ayran üzere elektrolit dayanağı sağlayan içecekler tercih edilebilir. Buna karşılık şekerli ve gazlı içeceklerden uzak durulmalıdır.

Belirtileri ciddiye alın

Güneş çarpması büyük ölçüde önlenebilir bir durumdur. Yaz aylarında halsizlik, baş dönmesi, yoğun bitkinlik yahut şuur bulanıklığı üzere belirtilerin göz ardı edilmemesi gerekiyor.

Güneş çarpması bir hastalık değil önlenebilecek bir kazadır. Bedeniniz size durmanız gerektiğini söylüyorsa bunu ertelemeyin. Şikâyetleriniz süratle artıyorsa yahut şuur değişikliği gelişiyorsa kesinlikle en yakın sıhhat kuruluşuna başvurun.