AfD’nin zaferi Türkler için ne manaya geliyor? Uzmanlar Hürriyet’e kıymetlendirdi: ‘Almanya için sonun başlangıcı’

Saksonya-Anhalt’ta sandıktan çıkan süreksiz resmi sonuçlara nazaran AfD, yüzde 43,8 oy oranıyla eyalet meclisinde açık ara birinci parti oldu. Bir evvelki seçime nazaran oyunu 19,9 puan artıran AfD, tek başına iktidar olmak için gereken çoğunluğu kazanamasa da ana akım partileri güç durumda bıraktı. Hristiyan Demokrat Birlik Partisi (CDU) yüzde 17,2 ile ikinci, Sosyal Demokrat Parti (SPD) yüzde 9,3 ile üçüncü olurken, Yeşiller yüzde 8,9 ve Sol Parti yüzde 8,6 oy aldı.

AfD, iki bilinmeyenden oluşan bir denklemi andırıyor. Bir tarafta, ülkenin Nazi geçmişini kameralar önünde ve sosyal medyada açıkça savunanlar var. Gamalı haç türevi sembolleri ve Nazilerin selamlama biçimini sergilemekten çekinmiyorlar. Öte yandan, AfD’nin Alman demokrasisi için bir tehdit değil, tahlil olduğuna inanan geniş bir destekçi kitlesi bulunuyor. AfD’nin iktidar olma hayali kurmasını sağlayan bu küme için partide sayısı hiç de az olmayan aşırılıkçılar, Almanya’nın karşı karşıya olduğu meselelerden daha kıymetsiz bir tehdit yaratıyor. AfD’yi katiyen iktidarı ele geçirmemesi gereken neo-Nazilerle işbirliği içinde bir parti olarak görenler nazaran ise seçim sonucunu, Almanya için “sonun başlangıcı” diye niteledi.

Saksonya-Anhalt’ta seçim zaferini kutlayan AfD’liler. Arka planda “Her şey burada başlıyor” yazısı dikkat çekiyor.

The Atlantic’e demeç veren tarihçi Andreas Rödder, on yıldan kısa bir mühlet evvel Almanya’nın aşırılığa karşı bağışık göründüğünü fakat bugün siyasi sistemin “temelde yıkılmanın eşiğinde” olduğunu belirtmişti. AfD’nin Saksonya-Anhalt şubesinin Almanya’nın iç istihbarat teşkilatı tarafından “aşırı sağcı” olarak sınıflandırıldığını hatırlatan Dr. Canan Tercan ve Dr. Cihan Günyel, bazı seçmenlerin partinin radikal gündemi sebebiyle, kimilerinin ise seçkinlere karşı yansılarını göstermek için AfD’ye yöneldiğini söz etti.

AfD’nin Saksonya-Anhalt başbakan adayı Ulrich Siegmund’un Avusturyalı destekçileri

‘DUVAR’ YIKILMAK ÜZERE

AfD’nin 6 Eylül’deki seçim öncesi yapılan anketlerde yüzde 40’ın üzerinde oy alacağı öngörülüyordu. AfD’nin beklentileri aşan bir sonuç elde etmesi, öbür partilerin aşırı sağ grubu iktidar koalisyonlarından uzak tutmak için sürdürdüğü “yangın duvarı” ya da kısaca “duvar” siyasetinin çökmesine yol açabilir. Yüzde 43,8 oy oranı yakalayan AfD’nin Saksonya-Anhalt’ta iktidar olamaması için öbür bütün partilerin birleşip koalisyon kurması gerekiyor. Sol ile merkez sağ arasındaki farklılıklar, bu senaryoyu imkansız kılıyor.

Almanya’da uzun müddet siyasi sistemin dışına itilen AfD’nin başarısı, Avrupa’da aşırı sağın, ana akımı dönüştürecek güce ulaşabileceğinin bir göstergesi olarak yorumlanabilir. Uzmanlara nazaran asıl sıkıntı, AfD’nin tek başına iktidara gelip gelmeyeceğinden çok, partinin ortaya koyduğu göç, kimlik, güvenlik ve ulusal egemenlik telaffuzlarının Almanya’daki merkez sağ tarafından ne ölçüde benimsenmeye başlayacağı olacak.

Siegmund, “Her şey mümkün” yazısı önünde destekçilerine sesleniyor.

GÖSTERİCİLER SOKAKLARA DÖKÜLDÜ

AfD’nin zaferi sonrası binlerce gösterici, Almanya’nın başşehri Berlin’deki Brandenburg Kapısı önünde toplanarak aşırı sağı protesto etti. Berlin polisi, mahallî saatle 19.00 prestijiyle şova yaklaşık 5 bin kişinin katıldığını açıklarken, aktifliğin ortak düzenleyicilerinden Campact ise bu sayının 14 bine ulaştığını öne sürdü.

Doğu Almanya’daki Magdeburg kentinde de binlerce kişi AfD’ye karşı sokaklara döküldü. Hamburg’da da protestocular, aşırı sağ partinin yükselişine reaksiyon göstermek maksadıyla şov düzenledi.

AfD, Almanya federal parlamentosunda halihazırda ikinci büyük parti pozisyonunda bulunuyor ve aylardır ulusal anketlerde birinci sıradaki yerini koruyor.

AFD’NİN YÜKSELİŞİ TÜRKLERİ NASIL ETKİLEYECEK?

Dr. Canan Tercan, AfD’nin seçimde ulaştığı sonucun Almanya’da artık görmezden gelinemeyecek bir siyasi dönüşümün göstergesi olduğunu belirterek, “Bu bir dönüşümün tetikleyicisi olabilir. Öbür partilerin kendi göç ve güvenlik siyasetlerini AfD’ye gerçek çekmesi, önümüzdeki süreçte Almanya’da göçmenlere karşı daha sert bir süreci beraberinde getirebilir” dedi.

Türkler açısından problemin hassas olduğunu vurgulayan Tercan, AfD’nin “remigration” (tersine göç) telaffuzunun sırf yeni gelen sığınmacılar üzerinden okunmaması gerektiğini tabir etti. Dr. Tercan, Partinin resmî metinlerinin Alman vatandaşlarının yalnızca göçmen kökenli oldukları için geri gönderilmesini savunmadığını fakat göçün azaltılması, vatandaşlığa geçişin zorlaştırılması, ikili vatandaşlık ve Müslüman göçmenlere yönelik daha sert siyasetlerin Türk toplumunun tamamını dolaylı olarak etkileyebileceğini kaydetti.

AfD’nin göçmenlere ait resmi telaffuzları, kapalı kapılar arkasında yürüttüğü çalışmalarla örtüşmüyor. Alman devlet televizyonu ZDF, ocak 2024’te AfD’li siyasetçilerin Alman entelektüelleri, siyaset seçkinleri ve iş insanlarıyla yaptığı bâtın bir toplantıyı ortaya çıkarmıştı. Toplantının konusu, kapalı bir aksine göç planının nasıl uygulanacağıydı. AfD’li siyasetçilerin yanı sıra kimi CDU üyelerinin de bulunduğu toplantıda sırf Almanya’ya son devirde göç edenlerin geri gönderilmesi değil, “Alman toplumuyla uyumsuz” diye nitelenen insanların da baskı, dışlama, sömürü ve ruhsal manipülasyon metotlarıyla ülkeden ayrılmaya zorlanması tartışılmıştı. Toplantının en dikkat çeken yanlarından biri, on yıllara yayılması planlanan bu siyasetin bir manada “sinsice” yürütülmesi konusunda bütün isimlerin görüş birliğinde olmasıydı. Temsilcileri toplantıya katılan partiler, bu türlü bir planla ilgileri olduğunu reddetti. Alman istihbaratının soruşturması ise odada bulunan beşerler dışında kimseye uzanmadı.

Tercan, “AfD’nin siyaseti Türkler açısından sadece ‘Kim hudut dışı edilecek?’ sorusuyla değil, Almanya’daki göçmenlerin gelecekteki tüzel ve toplumsal pozisyonuyla birlikte değerlendirilmeli” diye konuştu.

Siegmund, seçim sonuçları katılaştıktan kısa müddet sonra AfD eş genel başkanları Alice Weidel (sağda) ve Tino Chrupalla ile birlikte kameralar karşısına çıktı.

DÖNÜŞEN AŞIRI SAĞ

Dr. Cihan Günyel, AfD’nin yükselişini Avrupa aşırı sağının geçirdiği dönüşüm ve ortaya çıkan milletlerarası destek ağı içinde pahalandırmak gerektiğini söyledi. Günyel, Avrupa’da 2010’lu yıllardan itibaren aşırı sağ partilerin değerli bir kısmının ideolojik ve politik bir dönüşüm geçirdiğini kaydetti.

Günyel, “faşizmin çöküşü sonrası beliren ve 1970’lerden günümüze uzanan aşırı sağın geçmişteki misal yapılardan büsbütün farklı” olduğunu belirterek, şu tabirleri kullandı:

“Dönüşen aşırı sağ, artık ulusçuluk üzerine ve bağımsız hareket eden dar kitleli partilerden oluşmuyor. İsrail-Netanyahu ve ABD-Trump siyasal grubu ile irtibatlı, finansal destek, medya, propaganda ağları, niyet kuruluşları, lobi faaliyetleri ve siyasi bağlantı kanalları üzerinden daha geniş bir ekosistem içinde hareket ediyor.”

Geleneksel aşırı sağın ulusalcılık, antisemitizm, anti-Amerikancılık, anti-kapitalizm ve anti-Avrupacılık telaffuzunun değiştiğini, temel düşman figürünün Müslüman göçmen haline geldiğini ve ABD ile İsrail tersliğinin dostluğa dönüştüğünü tabir eden Günyel, bu değişimin en çarpıcı örneklerinden birinin Fransa’daki Ulusal Cephe’nin Marine Le Pen liderliğinde geçirdiği dönüşüm olduğunu hatırlattı. Günyel, partinin antisemitizmi bırakarak İsrail’le bağlarını geliştirdiğine ve bu sayede oylarını yüzde onlardan yüzde kırklara yükselttiğine dikkat çekti.

Berlin’de AfD tersi bir protestocu. Pankartta ‘Bir daha asla’ yazıyor.

AFD’NİN POLİTİKA ÖNERİLERİ

AfD’nin 35 yaşındaki Saksonya-Anhalt başbakan adayı Ulrich Siegmund’un genç ve karizmatik bir başkan olarak öne çıktığını belirten Günyel, partinin seçim programında “Alman kültürüne yabancı” göçü durdurmayı, çalışmayan ve entegre olmayan göçmenleri ülkelerine geri göndermek için bir “sınır dışı vazife gücü” kurmayı, Alman ulusal kimliğinin korunmasını ve Alman tarihi derslerinin değiştirilmesini vaat ettiğini aktardı. Programda ayrıyeten Ukrayna’ya mali ve askeri dayanağın kesilmesi, Rusya ile bağlantıların yine güçlendirilmesi ve Euro Bölgesi’nden ayrılma üzere maddeler de yer alıyor.

Siegmund’un idarede muvaffakiyet sağlaması durumunda bunun evvel Almanya, daha sonra Avrupa’yı etkileme mümkünlüğü olduğunu vurgulayan Günyel, “Burada Avrupa’da kökleşmiş merkez sağ ve merkez sol partilerin hangi dersleri çıkartacağı belirleyici olacak” dedi.

Uzman isim, Almanya’daki genel seçimlerdeki yüzde 5’lik baraj sebebiyle ufak partilerin merkez sağ ve sol partilerle işbirliği yapmamasının da AfD’nin muvaffakiyetini etkileyeceğini savundu.

İSLAM KARŞITLIĞI ÜZERİNE KURULU SÖYLEM

AfD’nin genel siyasetinin göçmen ve İslam karşıtlığı üzerine kurulu olduğunu belirten Günyel, partinin oy kazanmak maksadıyla vakit zaman çelişkili ve pragmatik görünen taktiksel telaffuzlara başvurabildiğini ifade etti.

Günyel, “AfD’nin seçimleri kazanmak için göçmen oylarını, bununla bir arada en büyük topluluklardan olan Türk toplumunu hedeflemesi de seçim pragmatizmi olarak isimlendirilmelidir. Partinin ideolojik yapısına baktığımızda esasen kapsayıcı olmadığını ve göçmen aykırısı olduğunu belirtmek gerekiyor” dedi.

Dr. Tercan ise göçmen tersi telaffuz üzerinden kurulan siyasetlerin temelinin sığ ve sakat olduğunu vurgulayarak, “İşsizlik göçmen kaynaklı olmak yerine, Çin ve Asya merkezli üretimin artışı, ABD ve Trump’ın AB gümrük vergilerini artırması, Avrupa’nın güçte dışa bağımlı olması üzere durumlardan kaynaklanıyor. Bu direkt göçmenlerle alakalı bir durum değil. Türk toplumu üzere birkaç jenerasyondur Almanya ve Avrupa ülkelerinde yaşayan göçmen toplumları iş gücüne iştirak, fikir ve sanatsal üretim, siyaset idaresi üzere bu ülkelerin yükünü çeken kısımları oluşturuyor” tabirlerini kullandı.