AB’de tartışmalı geri dönüş merkezleri yasalaşıyor

AP’den yapılan açıklamada, AP ve AB Kurulu temsilcilerinin, üçüncü ülkelerle yapılacak tartışmalı geri dönüş merkezi mutabakatlarına yasal yer sağlayan düzenleme üzerinde uzlaşıya vardığı bildirildi.

Açıklamada, mutabakatın rastgele bir üye ülke tarafından verilen geri gönderme kararının akabinde kişinin “derhal yahut makul süre” içinde o ülkeyi terk etme yükümlülüğünü içerdiği kaydedildi.

Geri dönüş merkezi mutabakatlarının sadece insan hakları, memleketler arası hukuk ve “geri göndermeme ilkesini” destekleyen ülkelerle yapılabileceği ve refakatsiz çocukların bu muahede kapsamına dahil edilmeyeceği belirtilen açıklamada, üye ülkelerin, mutabakatlar yürürlüğe girmeden evvel AB Komitesi ve öbür üye ülkeleri bilgilendirmek zorunda olacağı aktarıldı.

Açıklamada, geri gönderme kararlarının Schengen Bilgi Sistemi bilgi tabanı aracılığıyla Schengen ülkelerinde erişebilir hale geleceği kaydedilerek üye ülkelerin göçmenler hakkında ortak “Avrupa geri gönderme kararını” uygulayabileceği ya da yeni geri gönderme kararı alabileceği söz edildi.

AB KURULU MUAHEDEDEN MEMNUN

AB Komitesi’nden mevzuya ait yapılan açıklamada, muahedenin memnuniyetle karşılandığı belirtilerek AB genelinde “daha süratli, kolay, tesirli prosedürlerle” geri dönüşlerin “daha verimli” hale geleceği tabir edildi.

Açıklamada sözlerine yer verilen AB Kurulunun İçişleri ve Göçten Sorumlu Üyesi Magnus Brunner, “Yeni kurallarla, AB’ye kimin girebileceği, kimin kalabileceği ve kimin ayrılması gerektiği konusunda daha fazla denetimimiz var.” değerlendirmesini yaptı.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için AB Kurulu ve AP’nin son onayı gerekiyor. Bunun akabinde düzenleme, AB Resmi Gazetesi’nde yayınlandıktan sonra yürürlüğe girecek.

AB ülkeleri, 8 Aralık 2025’te sığınma başvurusu reddedilen göçmenlerin üçüncü ülkelere geri gönderilmesini kolaylaştıracak düzenleme konusunda anlaşmaya varmıştı.

AP Genel Kurulu da 26 Mart’ta, düzenleme hakkında AB Kurulu’yla müzakerelere başlamayı kabul etmişti.

TARTIŞMALI MERKEZLER

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile Arnavutluk Başbakanı Edi Rama’nın 6 Kasım 2023’te Roma’da imzaladıkları muahede, İtalyan güvenlik güçleri tarafından Akdeniz’de kurtarılan reşit ve sağlıklı erkek sığınmacıların, Arnavutluk’a nakledilmesini ve iltica taleplerinin inceleneceği müddet boyunca burada kalmalarını öngörüyor.

Söz konusu muahede, bir AB ülkesinin, kendisine gelen sistemsiz göçmenleri Birlik üyesi olmayan diğer ülke toprağına göndermesini düzenleyen birinci mutabakat özelliğini taşıyor.

Anlaşma çerçevesinde İtalya tarafından Arnavutluk’un kuzeybatısındaki Şingin Limanı’nda birinci kabul merkezi ve Gjader bölgesinde ise sonraki prosedürler için tesis ve geri gönderme merkezi kurulmuştu.

Arnavutluk’taki bu merkezlere 16 Ekim 2024’te, 8 Kasım 2024’te ve 26 Ocak’ta Akdeniz’de kurtarılan üç farklı göçmen kümesi taşınmış fakat her üç kümedeki göçmenler, Roma Mahkemesinin farklı gerekçeli kararları sebebiyle İtalya’ya geri götürülmüştü. Bu bahis, İtalyan mahkemelerince, Avrupa Adalet Divanı’na da sevk edilmişti. Bu durum sebebiyle kelam konusu merkezler tam manasıyla faaliyete geçememişti.

Meloni hükümetinin, sistemsiz göçe karşı “caydırıcı unsur” olarak sunduğu Arnavutluk’taki göçmen merkezleri, muhalefet ve sivil toplum kuruluşları tarafından “İtalya’nın parasının sokağa atıldığı” gerekçesiyle vakit zaman tenkit konusu oluyor.