Avrupa genelinde 34'ten fazla yolcu uçağının rotasını değiştirmesine yol açan temelsiz bomba ihbarlarının ardından güvenlik güçleri, aksiyonların kaynağına ulaşmak için çok uluslu inceleme başlattı.
Avrupa genelinde hafta boyunca yolcu uçaklarına ve havalimanlarına yönelik temelsiz bomba ihbarları, onlarca uçağın acil iniş yapmasına yahut rotasını değiştirmesine yol açtı.
Yetkililer ile uzmanlar, hava ulaşımını maksat alan ve koordineli olduğu bedellendirilen bu ihbar dalgasının arkasındaki gayeleri soruştururken kıtada hibrit savaş ihtimaline ait telaşlar gündeme geldi.
Hafta boyunca en az 34 uçuşu etkileyen süreçte, dün İtalya, İrlanda, Birleşik Krallık, İspanya, Bulgaristan, Romanya, Polonya, Finlandiya, Avusturya, Danimarka, Belçika, Portekiz, Fransa, Yunanistan, Sırbistan ve Çekya arasındaki seferlere yönelik en az 25 temelsiz bomba ihbarı yapıldı.
Hedef alınan uçuşların Ryanair, Aer Lingus, Wizz Air, Finnair, easyJet, Aegean Airlines, Iberia, Sky Express, Air Serbia ve LOT Polish Airlines şirketlerine ilişkin olduğu açıklandı.
Yetkililer, tüm uçakların inançlı formda indiğini ve aramalarda hiçbir kuşkulu ögeye rastlanmadığını bildirdi.
İhbar dalgası dünden evvel de tesirini gösterdi; salı günü en az yedi uçak ve bir yolcu gemisi benzeri ihbarlar sebebiyle aranırken ya da yönlendirilirken pazartesi günü de Birleşik Krallık’tan Bulgaristan’a giden bir uçak temelsiz tehdit nedeniyle rota değiştirdi.
Dün yaşanan olaylarda Çekya’da dört, İtalya’da ise iki uçuş yönlendirildi; İspanya ve Danimarka’dan kalkan iki uçak Bulgaristan’ın başşehri Sofya’ya acil iniş gerçekleştirdi.
Dublin’den Roma’ya giden Aer Lingus firmasına ilişkin Airbus A320 tipi yolcu uçağının Fransa’daki Évreux askeri üssüne yönlendirildiği bildirildi.
Fransız basınında yer alan haberlere nazaran uçağın pilotu, askeri üsse inmeyi başlangıçta reddetmesi sebebiyle Fransız yetkililerce sorgulandı.
İtalya’nın Pescara kentinden Brüksel-Charleroi’ya sefer yapan bir Ryanair uçağı ise tuvalet duvarında “bomba” yazısının bulunmasının ardından güvenlik kontrolünden geçirildi.
İrlanda’daki Cork Havalimanı Sözcüsü, dün sabah telefonla yapılan isimsiz bir tehdit sebebiyle Londra Stansted’den gelen Ryanair seferinde gecikme yaşandığını doğruladı.
Birleşik Krallık’ta Londra’nın ana havalimanı Heathrow ile Birmingham Havalimanı gece saatlerinde ihbarlar aldı.
Metropolitan Polisi Havacılık Güvenliği Birimine bağlı uzmanların incelemesi sonucunda ihbarların temelsiz olduğu belirlendi.
BBC’nin haberine nazaran Polis Sözcüsü, Heathrow’dan kalkan yahut havalimanına inen dört uçağa yönelik tehditlerin ardından güvenlik açığı tespit edilmediğini bildirdi.
İtalya ve Çekya’daki tehditlerin e-posta yoluyla iletildiği belirlendi.
Prag’daki Václav Havel Havalimanı yönetimi, dört uçuşta bomba bulunduğuna yönelik ihbarın isimsiz bir e-posta ile iletildiğini aktarırken Çekya polisi benzeri mesajların Avrupa’daki öbür havalimanlarına da gönderildiğini bildirdi.
Roma’daki havalimanlarını işleten Aeroporti di Roma bünyesindeki lojistik merkezine ve Sofya’daki havalimanına gönderilen e-postalarda tehditlerin “Erkek Devleti savaşçıları” imzasını taşıdığı tespit edildi.
E-postada, Helsinki ve Dublin’den gelen iki uçağa patlayıcı yerleştirildiği ileri sürülerek şu sözler kullanıldı:
“Biz, Erkek Devleti savaşçıları, bugünkü aksiyonlarımızla tarih yazacağız. Feminist rejiminiz bunu sonsuza dek hatırlayacak. Patlama 60 dakika içinde gerçekleşecek. Bugün gökyüzünüz kızıla boyanacak.”
Hollanda merkezli Terörle Mücadele Uluslararası Merkezi bilgilerine nazaran kelam konusu kümenin, 2016 yılında Vladislav Pozdnyakov tarafından kurulan Rus aşırı sağcı, aşırı milliyetçi ve bayan düşmanı bir hareket olduğu, sonrasında Ukrayna’daki savaşı desteklediği ve 2021 yılında bir Rus mahkemesi tarafından aşırılıkçı örgüt duyuru edilerek yasaklandığı kaydedildi.
Pozdnyakov ise Telegram kanalında savlar hakkında rastgele bir sorumluluk üstlenmedi yahut açıklama yapmadı.
Müfettişler, ihbarların Rusya yahut İran üzere devlet aktörleri ya da bir terör örgütü tarafından koordine edildiğine dair delil bulunmadığını belirtti.
Avrupa Birliği (AB) Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas, olayların birbiriyle ilişkili olup olmadığını belirlemek için şimdi erken olduğunu vurgulayarak sivillere yönelik tehditlerin kabul edilemeyeceğini bildirdi.
İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, “Bana o denli geliyor ki Fransa’daki kan merkezlerinden süpermarket soğutma sistemlerine ve bu düzmece alarmlara kadar her gün tansiyonu artırmak isteyen birileri var” değerlendirmesini yaptı.
Crosetto, sürecin niteliğine ait şunları söyledi:
“Buna ‘eşik altı savaş’ deniyor zira atıf eşiğinin altında kalıyor. Cürmün kimseye yüklenememesi için taammüden bu şekilde yapılıyor.”
Havacılık güvenlik grubu Dyami Direktörü Eric Schouten, CNN televizyonuna yaptığı açıklamada, sabotajcıların Rus devleti ismine hareket ediyor olabileceğini savunarak “Demiryollarından süpermarket soğutucularının hacklenmesine kadar yaşananlar, Avrupa’yı huzursuz etmek isteyen Rus devlet aktörlerinin anlatısıyla örtüşüyor” dedi.
Schouten, maksat alınan ülkelerin birçoklarının Rusya ile savaşında Ukrayna’yı desteklediğine dikkat çekti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise soğutma sistemleri siber ataklarında Rusya idaresinin suçlanmasını saçma bularak “Ülkemize yönelik temelsiz suçlamalar her olaya dahil ediliyor” tabirini kullandı.
Küresel havayolu kuruluşu Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) aksamaları kınayarak tehditlerin kaynağının belirlenmesi davetinde bulundu.
IATA Operasyon, Emniyet ve Güvenlik Kıdemli Başkan Yardımcısı Nick Careen, “Sektörün bir numaralı önceliği güvenliktir ve tüm tehditleri ciddiye alıyoruz” dedi.
Birleşik Krallık Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander ise tehditleri berbat niyetli temelsiz ihbar olarak nitelendirerek bu durumlar için oluşturulmuş yerleşik güvenlik süreçlerinin işletildiğini kaydetti.
Avrupa hava seyrüsefer emniyeti teşkilatı Eurocontrol datalarına nazaran ihbarlar, perşembe günü kıtada icra edilen 27 bin 400 seferin çok küçük bir kısmını etkiledi.
CNN’e konuşan Havacılık istihbarat şirketi Osprey Flight Solutions analisti Rhys Jones, muhakkak bir bölgenin maksat alınmadığı kaotik bir kampanya yürütüldüğünü, hareketlerin temel maksadının hava ulaşımında kaos yaratmak olabileceğini ifade etti.
Siber güvenlik firması Cyviation Üst Yöneticisi Eliran Almog ise, havacılık tehditlerinin besin altyapısını gaye alan siber taarruzlarla eş vakitli gerçekleştiğini ve temel kamu hizmetlerinde güvensizlik yaratmayı hedeflediğini belirtti.
Eski Los Angeles Havalimanı Güvenlik Direktörü Keith Jeffries de havacılık otoritelerinin gelen hiçbir bomba tehdidini göz ardı edemeyeceğini ve saniyeler içinde karar aldığını kaydetti.