‘Ben sevgiye inanan bir kötümserim’

Dünyanın en tanınmış etraf fotoğrafçısı ve aktivistlerinden Yann Arthus-Bertrand objektifini gezegenin hoşluğuna olduğu kadar insanın tabiat üzerindeki tesirine de çeviriyor. 1992’de başladığı ‘Yeryüzü-Havadan Bir Bakış’ projesiyle 70’ten fazla ülkeyi havadan görüntüleyen fotoğrafçının aynı adlı kitabı 4 milyondan fazla sattı. Etraf şuurunu yaygınlaştırmak için 2005 yılında GoodPlanet Vakfı’nı kurdu. 2009’da yayımlanan ‘Yuva’ belgeseli de yaklaşık 600 milyon izleyiciye ulaştı. Arthus-Bertrand’la 212 Photography Istanbul kapsamında buluştuk. Tophane-i Amire’deki standı 25 Ekim’e kadar görülebilir.

◊ ‘Yeryüzü-Havadan Bir Bakış’ projesine başladığınızda dünyayı yukarıdan görmek bakış açınızı nasıl değiştirdi?

Böyle bir proje yaptığınızda artık birebir insan olamazsınız. Hava fotoğrafçılığı gezegeni çok farklı bir açıdan gösteriyor. Ben bir sanatçı değilim. Dünyanın sürdürülebilir olmadığını anlatmaya çalışan bir gazeteciyim. Başta maksadım gezegenin hoşluğunu göstermekti. Ama sonunda gezegenin meselelerini da göstermeye başladım.

◊ Fotoğrafçı olarak başladığınız mesleğinizde etraf aktivistine de dönüştünüz. Sizin için dönüm noktası neydi?

Bu yavaş yavaş oldu. Çok fazla beşerle tanıştım. Jane Goodall (İngiliz primatolog, etolog ve antropolog) yakın arkadaşlarımdan biriydi. Sahiden bir şey yapmak istediğimi hissettim. Çok insan konuşuyor ancak gereğince insan harekete geçmiyor. “Bunu yapmalısınız” demek yetmez, sizin de bunu yapmanız gerekir.

‘İNANMAK İSTEMİYORUZ’

◊ Sizce bugün iklim krizi konusunda nitekim harekete geçiliyor mu?

Hayır, pek değil. Benim üzere varlıklı bir ülkede yaşayan insanların çok fazla şeyi var. Çok fazla otomobilimiz, yiyeceğimiz, kıyafetimiz… Fazlasına sahip olmaya takıntılıyız. Bir inkârın içinde yaşıyoruz. Herkes biliyor. Ama inanmak istemiyoruz.

◊ Avrupa’da beşerler cam ve plastik çöplerini ayırıyor. Ama Avrupa birebir vakitte plastik atıklarını Türkiye’ye, Adana’ya gönderiyor. Bu çelişki değil mi?

Çöp artık para demek. Bu büyük bir iş. Sorun şu ki bütün hayatımız ne ürettiğimize, ne sattığımıza ve ne satın aldığımıza bağlı. Satmak zorundayız, satın almak zorundayız. Ama burada bir şey yanlış. 8 milyar insan olduk ve gezegeni yok ediyoruz. Kaynaklarını tüketiyoruz, biyoçeşitliliği ve iklimi yok ediyoruz. Et yemenin uygun olmadığını biliyorsunuz. Ama hâlâ yiyorsunuz.

◊ Vegan mısınız?

Yaklaşık 15 yıldır vejetaryenim. Şimdi daha fazlasını yapmaya, vegan olmaya çalışıyorum. Her yerde tereyağı var; sabah yediğiniz kruvasanda bile. Kolay değil ancak deniyorum.

◊ Bir fotoğrafçının insanların düşünme ya da davranış biçimini değiştirebileceğine inanıyor musunuz?

Hayır. Bu işi yıllardır yapıyorum. Kitabım 4 milyon sattı. ‘Yuva’yı 600 milyon kişi izledi. Çok büyük bir kitleye ulaştı fakat hiçbir şey değişmedi. Bence bilgiye sahibiz fakat harekete geçmiyoruz. İnsanların değişmesi çok güç. İçinde yaşadığımız konfor vücudumuza işlemiş.

◊ Bunca şey gördükten sonra gelecek için hâlâ ümidiniz var mı?

Ben aslında son derece karamsarım. Ukrayna’daki savaşa, İsrail ve Filistin’de olanlara bakın. İnsanların neler yapabildiğini görmek inanılmaz. Benim ümidim sevgide. Afrika’da küçük bir köyde birkaç gün geçirdim. Bana hayat ve dünya hakkında çok şey öğretti. Nasıl affederiz, hayatın manası nedir, memnunluk nedir? Bunlar her gün kendimize sormamız gereken sorular.

◊ Ama az evvel karamsar olduğunuzu söylediniz…

Sevgiye inanan bir karamsarım. Biraz karamsar bir optimistim diyelim. Hayat inanılmaz bir şey. Hoşluk görüntü değildir. Hoşluğu yaratan insanlardır. Veren, paylaşan, affeden beşerler…

◊ 212 Photography Istanbul kapsamında standınızı gezeceklere ne söylersiniz?

Fotoğraflara bakarken sadece hoşluğu görmemelerini isterim. Altlarındaki metinleri de okusunlar. Zira orada gezegenle ilgili gerçekler var ve bence asıl değerli olan bu.

‘ŞU ANDA MUTLUYUM, HAYATTAYIM’

◊ Yapay zekâyla imaj üretiminin giderek yaygınlaşmasına nasıl bakıyorsunuz?

Yapay zekânın yapabildiklerine hayranım lakin benim için fotoğraf gerçeklikle ilgili. Gerçekliği değiştiriyorsanız ona artık fotoğraf değil diğer bir şey demek gerekir.

◊ 80 yaşındasınız fakat çok genç bir gücünüz var. Sırrınız ne?

Sanırım hâlâ yeni şeyler üretmeye devam etmem. Dünyanın farklı yerlerinde stantlar açıyorum, şimdi de sporun insan hayatını nasıl değiştirebildiğini anlatan bir sinema üzerinde çalışıyorum. Ama beni asıl genç tutan şey hayattan zevk almak. Anın farkında olmaya çalışıyorum. “Şu anda memnunum, hayattayım” diyebilmek benim için çok kıymetli. İster 80 yaşında olun ister 20, her günün tadını çıkarmak gerekiyor.