Çocuğumuz internette ne yaşıyor?

Gizem: Çocukların dijital dünyayla münasebetini konuşurken dönüp dolaşıp ekran mühletine geliyoruz. Ben de Lorin’in izlediği içeriğe, oynadığı oyuna ve mühlete dikkat ediyorum. Lakin UNICEF’in yeni raporunu okurken kendime öteki bir soru sordum: Çocuğum internette kendisini rahatsız eden bir şey yaşarsa bana anlatabilir mi?

Gülay: ‘Çocukların Gözünden: Dijital Teknolojiler Çocukların Cinsel İstismarına Nasıl Zemin Hazırlıyor?’ isimli raporu ben de okudum ve sayılar tokat üzere çarptı hızıma.

Gizem: Araştırmanın yapıldığı 21 ülkede (içlerinde Türkiye yok) internet kullanan 12-17 yaş kümesindeki yaklaşık 20 milyon çocuk bir yıl içinde teknoloji aracılığıyla gerçekleşen cinsel sömürü ve istismarın en az bir biçimine maruz kalmış. Bu da yaklaşık her 5 çocuktan 1’i demek.

Gülay: Rapor Türkiye’yi kapsamasa bile artık hudutlar kalktı. Çabucak çabucak her ülkedeki çocuklar misal şeyleri yaşıyor. Raporda çocukların kendi anlattıkları da var.

Gizem: Ve anlattıkları sırf ‘Uygunsuz bir içerik gördüm’ problemiyle hudutlu değil. Rapora nazaran 15 milyondan fazla çocuk istemediği cinsel içeriklerle karşılaşmış. 9 milyon çocuktan istemedikleri halde cinsel içerikli konuşmalara katılmaları yahut manzara paylaşmaları istenmiş. 4 milyon çocuğun cinsel içerikli manzaraları müsaadesiz paylaşılmış.

Gülay: Bu sayıları başka gruplarmış üzere toplamayalım; birebir çocuk birden fazla tecrübe yaşamış olabilir. Beni düşündüren, çocuğun bu türlü bir içeriği aramadan da onunla karşılaşabilmesi.

Gizem: UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell da buna dikkat çekiyor. Çocuklar öğrenmek, oyun oynamak ve arkadaşlarıyla bağlantı kurmak için kullandıkları ortamlarda bu tecrübeleri yaşıyor. Russell hükümetlerin ve teknoloji şirketlerinin daha fazla sorumluluk almasını istiyor.

Gülay: Olayların yaklaşık yüzde 60’ı Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok ve WhatsApp üzere mecralarda; yüzde 14’ü çevrimiçi oyunlarda gerçekleşmiş. Rapordaki en dikkat alımlı bulgulardan biri de failin kim olduğu. Yüzde 57’sinde çocuğun evvelden tanıdığı biri: Akranlar, arkadaşlar, romantik partnerler ve aile üyeleri… Yüzde 38’inde çocuk faille birinci defa çevrimiçi ortamda karşılaşmış.

Gizem: Çok üzücü sonuçlardan biri de şu; olayların yüzde 40’ından fazlası hiç kimseye anlatılmamış.

Gülay: Kime anlatacaklarını, nereye başvuracaklarını bilmiyorlar ki… Rapordaki kimi çocuklar telefonu elinden alınacak, bir daha o oyunu oynayamayacak diye sustuklarını anlatıyor.

Gizem: Evet Gülay, inançlı kullanım için kurallar koymak kural. Fakat çocuk yardım istediğinde cezalandırılacağını düşünmemeli.

Gülay: Ayrıca kullandıkları uygulamaları birlikte açabilir, saklılık ayarlarına bakabilir, engelleme ve bildirme seçeneklerini gösterebiliriz. Yaşlarına uygun bir lisanla, vücutlarının ve özel imajlarının kendilerine ilişkin olduğunu konuşabiliriz. Bir sorun yaşadıklarında başvurabilecekleri yetişkinleri birlikte belirleyebiliriz.

Gizem: Güven bağı kurmak değerli. Sırf “Bugün ne kadar oynadın” diye sormak yerine, “Bugün internette seni rahatsız eden bir şey oldu mu” diye de soralım. Karşılığı duymaya hazır olduğumuzu hissettirmek, konuşmanın başlangıcı olabilir.