Füzyon gücü uzun yıllardır insanlığın en büyük güç maksatlarından biri olarak görülüyor. Güneşin güç üretme usulünü taklit etmeyi amaçlayan bu teknoloji, teorik olarak çok yüksek ölçüde enerjiyi düşük karbon salımıyla üretme potansiyeline sahip.
Ancak füzyon araştırmalarında elde edilen son gelişmeler, teknolojinin sırf güç bölümünde değil, savunma alanında da yeni bir periyodun kapısını aralayabilir.
US backs key fusion plant design built for decades of continuous power | Aman Tripathi, Interesting Engineering
This government approval concludes the first 18-month cycle of Xcimer’s participation in the federal Milestone-Based Fusion Development Program.
The US Department of… pic.twitter.com/uYojxuuCx7
— Owen Gregorian (@OwenGregorian) June 12, 2026
HEDEFTE İHA’LAR VE FÜZELER VAR
Bu dönüşümün dikkat çeken örneklerinden biri, ABD merkezli Xcimer Energy ile savunma ve havacılık şirketi RTX arasındaki yeni iş birliği oldu. Şirketler, yüksek güçlü darbeli lazerlerin geliştirilmesi maksadıyla yaklaşık 50 milyon dolar pahasında bir muahede üzerinde çalışıyor.
Anlaşma kapsamında RTX’in Xcimer’a yatırım yapması da bulunuyor. Gaye ise epey net: Düşük maliyetli insansız hava araçlarından füzelere kadar farklı hava tehditlerini etkisiz hale getirebilecek, yüksek güçlü ve taşınabilir bir lazer sistemi geliştirmek.
Xcimer ve RTX’in üzerinde çalıştığı sistem, yaklaşık bir nakliye konteyneri büyüklüğünde olacak. Karadan öbür bir noktaya taşınabilmesi planlanan sistem, darbeli ultraviyole lazer kullanacak. Şirketler, prototip sistemin birinci gösterimini yaklaşık iki yıl içinde gerçekleştirmeyi hedefliyor.
‘SONSUZ MÜHİMMAT DERİNLİĞİ’
Sistemin en değerli özelliklerinden biri ise klâsik füze savunma sistemlerinden farklı bir çalışma mantığına sahip olması. Bir füzenin yahut diğer bir mühimmatın ateşlenmesi, her kullanımda yeni bir mühimmatın tüketilmesi manasına gelirken lazer sistemi elektrik kullanarak çalışıyor.
Great to see Xcimer turn this laser on. Innovation in other fields is coming into fusion and allowing people to do things we didn't think were possible.
Also, this is an example of a step-by-step tech development roadmap that puts the biggest risks up front then knocks them out…
— Bob Mumgaard (@BobMumgaard) June 11, 2025
RTX’in baş teknoloji sorumlusu Juan de Bedout, Wall Street Journal’a yaptığı açıklamada bu özelliği ‘sonsuz mühimmat derinliği’ olarak tanımladı. Başka bir tabirle sistem, kâfi elektrik bulunduğu sürece tekrar tekrar kullanılabilecek.
Bu durum bilhassa son yıllarda savaş alanlarında sayıları süratle artan düşük maliyetli insansız hava araçlarına karşı kıymetli bir avantaj sağlayabilir. Zira nispeten ucuz bir dronu etkisiz hale getirmek için çok daha kıymetli bir savunma füzesinin kullanılması, savunma bütçeleri açısından önemli bir sorun oluşturuyor.
TEKNOLOJİNİN KÖKLERİ ‘SOĞUK SAVAŞ’A UZANIYOR
Bugün tekrar gündeme gelen fikir aslında büsbütün yeni değil. Xcimer’in üzerinde çalıştığı teknolojinin kökleri, Soğuk Savaş devrindeki yüksek güçlü lazer araştırmalarına kadar uzanıyor.
1980’li yıllarda ABD Savunma Bakanlığı ve ulusal laboratuvarlarda misyon yapan araştırmacılar, dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan tarafından ‘Yıldız Savaşları’ olarak isimlendirilen Stratejik Savunma Girişimi kapsamında yüksek güçlü lazerler üzerinde çalışıyordu.
Bu araştırmaların değerli emellerinden biri, kıtalararası balistik füzeler üzere tehditleri havada etkisiz hale getirebilecek sistemler geliştirmekti. O periyotta araştırmacılar, gaz temelli eksimer lazerlerin çok yüksek güç düzeylerine çıkarılması üzerinde çalıştı. Lakin Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte bu tıp projelere yönelik ilgi ve finansman kıymetli ölçüde azaldı.
Program 1990’ların başında sonlandırılırken eksimer lazer teknolojisi büsbütün ortadan kalkmadı. Bu teknoloji günümüzde bilhassa yarı iletken üretiminde kullanılmaya devam ediyor. Buna karşılık ABD’nin güç üretimi ve nükleer silah stokunun inançlı halde yönetilmesi emeliyle yürüttüğü lazer füzyonu çalışmaları vakit içinde farklı lazer teknolojilerine yöneldi. Xcimer’in kurucuları ise yıllar sonra eski araştırmaları tekrar inceleyerek bu yaklaşımın yine kıymetlendirilebileceği sonucuna ulaştı.
XCIMER’A 200 MİLYON DOLARLIK YATIRIM
Kısa müddette değerli yatırımcıların takviyesini alan Xcimer, bugüne kadar yaklaşık 200 milyon dolar yatırım topladı. Şirketin yatırımcıları arasında Microsoft’un kurucusu Bill Gates’in desteklediği Breakthrough Energy Ventures ile Laurene Powell Jobs tarafından kurulan Emerson Collective de bulunuyor.
ABD Enerji Bakanlığı da füzyon teknolojisinin geliştirilmesini desteklemeyi amaçlayan bir program kapsamında Xcimer’a 9 milyon dolarlık ödül verdi. Bu yatırımlar şirketin sonuncu amacı olan ticari füzyon güç santraline ulaşma çalışmalarını finanse ederken, RTX ile yapılan savunma anlaşması Xcimer’a daha kısa vadede gelir elde edebileceği yeni bir alan açıyor.
Şirketin CEO’su ve baş bilim sorumlusu Conner Galloway, RTX ile yürütülen silah çalışmalarının Xcimer’in 2035 yılına kadar ticari bir füzyon güç santrali kurma gayesini tamamlayabileceğini söz ediyor. Bu nokta, füzyon dalındaki teşebbüsler açısından bilhassa değerli. Zira ticari ölçekte füzyon gücü üretmek için gereken sistemlerin geliştirilmesi son derece maliyetli ve uzun soluklu bir süreç. Savunma alanındaki lazer teknolojilerinden elde edilecek gelir ise şirketin güç çalışmalarını destekleyebilir.
İLK GÖSTERİM İÇİN İKİ YILLIK HEDEF
Yaklaşık 50 milyon dolarlık mutabakatla başlayan ortak çalışmanın kısa vadeli gayesi, taşınabilir bir prototip ortaya çıkarmak. Yaklaşık bir nakliye konteyneri büyüklüğündeki sistemin alanda farklı noktalara taşınabilmesi planlanıyor. Birinci gösterimin ise iki yıl içerisinde yapılması hedefleniyor. Şayet proje başarılı olursa, Xcimer’in füzyon gücü için geliştirdiği lazer teknolojisi birebir vakitte yeni jenerasyon hava savunma sistemlerinin temel bileşenlerinden biri haline gelebilir.
Bu durum füzyon araştırmalarında da kıymetli bir değişime işaret ediyor. Yıllardır geleceğin pak güç kaynağı olarak görülen füzyon teknolojisi, artık sırf elektrik üretme potansiyeliyle değil, savunma endüstrisinde kullanılabilecek yüksek güçlü lazerlerin geliştirilmesi açısından da yakından takip ediliyor. Xcimer’in önündeki en büyük amaç ise iki farklı yolu tıpkı anda ilerletmek:
Bir yandan kısa vadede savunma kesiminin muhtaçlık duyduğu güçlü lazer sistemlerini geliştirmek, öbür yandan 2035 yılına kadar ticari ölçekte füzyon gücü üretme gayesini gerçekleştirmek.
Başarılı olunması halinde ortaya çıkacak teknoloji, sadece savaş alanındaki hava tehditlerinin etkisiz hale getirilme biçimini değil, füzyon gücünün geleceğini de değiştirebilir.
RTX ve Xcimer arasındaki mutabakatın arkasındaki en kıymetli faktörlerden biri ise son yıllarda savaş teknolojisinde yaşanan değişim. Ukrayna’daki savaş ve Orta Doğu’daki çatışmalar, insansız hava araçlarının ve füze sistemlerinin çağdaş savaşta ne kadar değerli hale geldiğini gösterdi. Bilhassa düşük maliyetli dronların çok sayıda kullanılabilmesi, hava savunma sistemleri açısından yeni bir sorun ortaya çıkardı.
Savunma sisteminin gayesi muvaffakiyetle vurması tek başına kâfi değil; bunu ekonomik açıdan sürdürülebilir bir metotla yapabilmek de gerekiyor. Lazer silahları tam da bu noktada öne çıkıyor. Elektrikle çalışan bir lazer sisteminin her atışta fizikî bir mühimmat tüketmemesi, çok sayıda küçük hava aracının birebir sistem tarafından karşılanabilmesini sağlayabilir. Elbette bunun için sistemin kâfi elektrik üretmesi, gayesi tespit edip takip edebilmesi ve lazeri amaç üzerinde kâfi müddet tutabilmesi gerekiyor.
Yapay zeka kıyameti ne kadar muhtemel? Çinliler herkesten farklı düşünüyor
Güney Afrika’da iki farklı kanlı baskın. 27 meyyit, 26 yaralı
Güney Afrika’da kanlı bar baskını. 17 meyyit, 15 yaralı
ABD-Rusya tansiyonunda yeni perde: ‘Gizli Servis’e sızma planı! Yıllardır gizlenen temas nasıl ortaya çıktı?
İsviçre’de tarafsızlık referandumu. NATO ile iştirak sona erebilir
Madrid’de konut krizine karşı büyük hareket. “Daha fazla sabır etmeyeceğiz”
Güç için geliştiriliyordu şimdi silaha dönüşüyor: ABD’den yeni hamle! 200 milyon dolarlık yatırım… ‘Bu adeta sonsuz mühimmat’
