Milletlerarası Atom Gücü Ajansının (UAEA) 70. Genel Konferansı, İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami'nin Avusturya'ya gelişine müsaade verilmemesi tartışmalarının gölgesinde başşehir Viyana'da başladı.
Birleşmiş Milletler (BM) Viyana Ofisi’nde başlayan UAEA 70. Genel Konferansı’na üye ülkelerden çok sayıda bakan, yetkili ve diplomat katıldı.
Konferans açılışında, Arjantin’in BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Gustavo Zlauvinen’in Konferans Başkanı olarak atandığı duyuruldu.
UAEA 70. Genel Konferansı açılış konuşmaları başlamadan evvel İran, Rusya ve Avusturya temsilcileri, kelam alarak, İslami ve heyetine vize verilmemesi hakkında açıklamalarda bulundu.
İran’ın BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Rıza Necefi, İslami’nin konferansa katılmak üzere ülkeye gelmesine müsaade verilmemesinden ötürü Avusturya’nın bu kararına reaksiyon gösterdi.
Necefi, UAEA üyesi ülkelere eşit davranılmasının bir yükümlülük olduğunu belirterek, “Bu, katiyetle kıymetsiz bir idari sorun ya da insani yanılgı değil, bu Ajansın bir üyesi olarak ülkemizin haklarına yönelik önemli bir ihlaldir.” dedi.
Bu adımın, tüm üyelere eşit haklar ve üyelik avantajlarından yararlanma imkanını garanti eden UAEA Tüzüğünün ihlali olduğunu lisana getiren Necefi, bu hareketin İran’ın kendi seçtiği bir temsilci aracılığıyla Genel Konferansa katılma hakkına ziyan verdiğini kaydetti.
Necefi, “Ev sahibi ülkeden (Avusturya) bu ihlali derhal gidermesini talep ediyoruz. Acil tedbirler alınmasını bekliyoruz ve bu cins olayların tekrarlanmayacağına dair garanti istiyoruz.” diye konuştu.
Rusya’nın BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Mikhail Ulyanov da İslami’nin ülkeye gelmesine müsaade verilmemesinden ötürü Avusturya’yı eleştirdi.
Ulyanov, İslami’nin UAEA 70. Genel Konferansı’nda bulunması gerektiğini fakat Avusturya hükümetinin yükümlülüklerini yerine getirmediği için bunun gerçekleşmediğini vurguladı.
Büyükelçi Ulyanov, konut sahibi ülke olarak Avusturya’nın UAEA’ya üye ülkelere eşit formda yaklaşması gerektiğini söz etti.
Avusturya’nın BM Viyana Temsilcisi Christian Ebner ise ülkesinin, “her vakit olduğu gibi” konut sahibi yükümlülüklerini yerine getirme konusunda kararlı olduğunu savundu.
Büyükelçi, İran heyetinin vizelerinin, BM’nin yürürlükteki seyahat yasağından ötürü reddedildiğini, Avusturya’nın bu konferans özelinde ilgili komiteden muafiyet talep ettiğini fakat bu isteğin “uzlaşma sağlanamadığı” gerekçesiyle reddedildiğini söyledi.
“ABD, BU MUAFİYET TALEBİNE İTİRAZ ETTİ”
ABD’nin BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Preston Wells Griffith ise ülkesinin, İslami’nin Avusturya’ya gelmesine mahzur olunmasındaki rolünü kabul etti.
Griffith, “ABD, bu muafiyet talebine itiraz etti. Bu durum BM Yaptırım Komitesi kuralları uyarınca BM Güvenlik Konseyi’nin kelam konusu talebi reddetmesiyle sonuçlandı.” dedi.
İran’ın nükleer güvenlik konusunda “anlamlı bir işbirliği” yapmaya yanaşmadan Genel Konferansa katılmasına müsaade veremeyeceklerini lisana getiren Griffith, “Bu yetkilinin iştiraki, İran’ın UAEA toplantılarını propaganda sahnesi olarak kullanmasına, tıpkı vakitte somut işbirliğinden kaçınmasına yol açacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.
Griffith, İran’ın, “barışçıl kullanımla bağdaşmayacak düzeylerde uranyum zenginleştirdiği” için BM tarafından yaptırım listesine alındığını savundu.
GENEL KONFERANS, UAEA’NIN ÇALIŞMA ÖNCELİKLERİNİ BELİRLİYOR
UAEA’nın 182 üyesini bir araya getiren Genel Konferans, Ajansın esas siyaset belirleme organı olarak her yıl düzenleniyor.
Konferansta Ajansın faaliyetleri ve bütçesinin yanı sıra nükleer güvenlik ve emniyet, garanti kontrolleri, teknik işbirliği ve nükleer teknolojinin barışçıl emellerle kullanılması ele alınacak.
Üye ülkeler hafta boyunca gündem maddelerine ait karar tasarılarını kıymetlendirecek ve UAEA Yönetim Kurulunun yeni üyelerini seçecek.
UAEA 70. Genel Konferansı, 18 Eylül’de sona erecek.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, başşehir Tahran’da düzenlediği basın toplantısında, Avusturya’nın, İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami’ye vize vermeyi reddettiğini açıklamıştı.