Okul öncesi devirde 10 kritik sıhhat denetimi

Büyüme ve gelişmenin değerlendirilmesi

Okul öncesi sıhhat denetiminde çocuğun uzunluğu, kilosu, beden kitle indeksi ve büyüme eğrileri değerlendirilmelidir. Sadece yaşıtlarına nazaran kilosunun yahut uzunluğunun olağan olup olmadığına bakmak kâfi değildir; büyümenin vakit içerisindeki seyri de kıymetlidir.

Boy yahut kilo artışının beklenenden yavaş olması beslenme sıkıntılarından kronik hastalıklara kadar çeşitli durumların birinci işareti olabilir. Emsal halde aşırı kilo ve obezite de ilerleyen yaşlarda diyabet, hipertansiyon ve öteki metabolik sıkıntılar açısından risk oluşturabilir.

Görme muayenesi

Çocuklar görmelerindeki sorunu her vakit tabir edemeyebilir. Bilhassa küçük çocuklar bulanık yahut tek gözle daha az görmeyi olağan kabul edebilir. Görme kusurları ve göz tembelliği erken periyotta fark edilmediğinde okulda tahtayı takip etme, kitap okuma, yazı yazma ve dikkatini derse verme üzere hususlarda çocuğu zorlayabilir. Bu sebeple okul öncesi devirde görmenin kıymetlendirilmesi büyük değer taşır.

İşitme değerlendirmesi

İşitme kayıpları da ailelerin gözünden kaçabilen meseleler arasında yer alır. Çocuk sese reaksiyon veriyor olsa bile bilhassa hafif yahut tek taraflı işitme kayıpları fark edilmeyebilir. İşitme sorunu olan bir çocuk, öğretmenin söylediklerini tam olarak anlayamayabilir, yönergeleri takip etmekte zorlanabilir yahut arkadaşlarıyla bağlantısında zahmet yaşayabilir. Bu durum vakit içerisinde lisan gelişimini, öğrenmeyi ve okul performansını etkileyebilir.

Demir eksikliği ve kansızlık açısından değerlendirme

Okul öncesi devirde demir muhtaçlığı, devam eden büyüme sebebiyle kıymetlidir. Bilhassa seçici beslenen, gereğince demir içeren besin tüketmeyen yahut risk faktörleri bulunan çocuklarda demir eksikliği açısından kıymetlendirme yapılmalıdır.

Demir eksikliği sadece kansızlığa yol açmaz; çocuğun dikkat, öğrenme, güç seviyesi ve bilişsel performansını da olumsuz etkileyebilir. Fakat her sağlıklı çocuğa otomatik olarak bütün kan tetkiklerinin yapılması yerine, çocuk hekiminin beslenme hikayesi, büyüme durumu ve muayene bulgularına nazaran gerekli testleri belirlemesi daha doğrudur.

Vitamin ve mineral durumunun değerlendirilmesi

Özellikle D vitamini, demir ve gerektiğinde B12, folat üzere vitamin ve mineraller, çocuğun büyümesi ve genel sıhhati açısından ehemmiyet taşır. Burada değerli olan, bütün çocuklara itinasız vitamin-mineral analizi yapmak yahut doktor önerisi olmadan takviye başlamak değildir.

Çocuğun beslenme formu, büyüme-gelişme özellikleri, güneşlenme durumu ve varsa klinik bulguları kıymetlendirilerek hangi tetkiklerin gerekli olduğuna karar verilmelidir. Eksikliklerin bulunduğu çocuklarda halsizlik, iştahsızlık, büyüme sıkıntıları, dikkat ve öğrenme zahmetleri üzere çeşitli sorunlar ortaya çıkabilir.

Ağız ve diş sıhhati kontrolü

Süt dişleri süreksiz olsa da sağlıklı olmaları son derece değerlidir. Tedavi edilmeyen diş çürükleri ağrıya, beslenme problemlerine, uyku bozukluklarına ve çocuğun günlük hayatının olumsuz etkilenmesine sebep olabilir. Bu sebeple okul öncesi devirde çocukların diş doktoru denetimi de sıhhat değerlendirmesinin değerli bir modülüdür.

Beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi

Çocuğun sırf kilosuna değil, ne yediğine de bakılmalıdır. Aşırı süt tüketimi, daima paketli besin tüketimi, sebze-meyve tüketiminin yetersizliği, tek tip beslenme yahut aşırı şeker tüketimi vakit içerisinde çeşitli beslenme meselelerine sebep olabilir. Ailelerin “Çocuğum yemek yiyor” demesi her vakit istikrarlı beslendiği manasına gelmez. Okul öncesi periyotta kazanılan beslenme alışkanlıkları ilerleyen yaşlardaki sıhhat açısından da kıymetlidir.

Uyku, ekran kullanımı ve davranışların değerlendirilmesi

Çocuğun uyku müddeti ve kalitesi, ekran karşısında geçirdiği vakit, fizikî aktivitesi ve günlük davranışları da değerlendirilmelidir. Yetersiz uyku ve aşırı ekran kullanımı dikkat, öğrenme, davranış ve toplumsal bağlantı üzerinde olumsuz tesirlere sebep olabilir.

Ailelerin “çok hareketli”, “dikkati dağınık” yahut “söz dinlemiyor” halinde tanımladığı kimi çocuklarda öncelikle uyku, ekran kullanımı, işitme-görme ve öteki temel sıhhat problemlerinin kıymetlendirilmesi gerekebilir.

Aşılarının ve sıhhat kayıtlarının gözden geçirilmesi

Okul öncesi denetimde çocuğun aşılarının yaşına uygun olup olmadığı ve sıhhat kayıtları da gözden geçirilmelidir. Eksik yahut gecikmiş aşılar varsa uygun formda tamamlanmalıdır.

Çocuğun genel fizik muayenesi

Son olarak çocuğun baştan ayağa genel fizik muayenesi yapılmalıdır. Kalp ve akciğer muayenesi, karın muayenesi, omurga ve kas-iskelet sistemi, cilt, lenf bezleri ve nörolojik gelişim üzere birçok alan değerlendirilmelidir.

Ailelerin gözünden kaçabilecek küçük bir değişiklik, çocuk tabibi tarafından muayene sırasında kıymetli bir bulgu olarak kıymetlendirilebilir. Bu sebeple okul öncesi sıhhat denetimi, sadece “çocuğun hasta olup olmadığını” anlamaya yönelik bir muayene değil, çocuğun okula fizikî, zihinsel ve toplumsal açıdan mümkün olan en sağlıklı formda başlamasını sağlayan kapsamlı bir değerlendirmedir.

Unutulmamalıdır ki; erken fark edilen birçok sıhhat sorunu, çocuğun eğitim hayatını ve hayat kalitesini etkilemeden evvel çarçabuk kıymetlendirilebilir ve gerekli tedbirler alınabilir.