Yüzyıllardır kayıptı, Osman Gazi’nin miğferi dünyanın öbür ucunda ortaya çıktı

Osmanlı Devleti’nin kuruluş periyoduna ilişkin bir miras Amerika’da ortaya çıktı.

Yeniçağ Tarihi Uzmanı ve Araştırmacı Yazar Hakan Yılmaz, Katar’daki birinci sikke ve Paris’teki yepyeni şecerenin akabinde, Osmanlı’nın kurucusu Osman Gazi’ye ilişkin çelik miğferi New York Metropolitan Müzesi envanterinde tespit ettiğini açıkladı.

Gazeteci İbrahim Öge’nin sorularını yanıtlayan Hakan Yılmaz, üzerinde Osman Gazi’ye ilişkin bir tuğra ve kusursuz bir Kayı damgası barındıran bu eşsiz yapıtın, kurucu başkanın etnik kökeni, bağımsız sultanlık statüsü ve beylikler üstü liderliği hakkındaki tüm sanal tartışmalara son noktayı koyduğunu belirtti.

Yılmaz, “Bu miğfer Osman Bey’in bir ‘Sultan’ olduğunu, bağımsız bir devlet kurduğunu doğrulamakla kalmıyor, onun uzun vakittir tartışılan etnik kökeni ve kavmî statüsü ile ilgili tartışmalara da artık son noktayı koyuyor” dedi.

Hakan Yılmaz, ayrıyeten miğferin üzerindeki gümüş kakma Arapça ana kitabede Osman Gazi’nin kendisini “Sultânü’l-a‘zam” (Büyük Sultan) ve “Hânü’l-mu‘azzam” (Ulu Han) unvanlarıyla tanıttığını, arka yüzündeki madalyonda ise “Nâsırü’d-dîn ‘OsmânSultân” tabirinin yer aldığını açıkladı. Bu unvanların, Osman Gazi’nin bağımsız bir sultan olmadığı yönündeki kurgusal akademik argümanları büsbütün çürüttüğünü belirtti.

Yılmaz, şöyle devam etti: “Bilindiği üzere eski tarihî arşiv evrakı daha evvel Ayasofya’nın depo ve müştemilâtının içinde, kadim askerî eşyalar, silahlar ve zırhlar ise cebehane olarak kullanılan Aya İrini mahzeninde saklanıyordu. İstanbul’un fethinden sonra başlayan bu adap, II. Mahmud’un vefatına kadar dört yüz yıla yakın bir müddet devam etti. Osman Gazi’nin ve sonraki iki padişahın Avrupa müzelerinde ya da özel koleksiyonerlerin elinde olduğunu gördüğüm miğferleri ve zırh ekipleri da satıldıktan ya da elde edildikten sonra, birkaç jenerasyon boyunca bir koleksiyonerden öteki bir koleksiyonerin eline geçti. Son kertede bunların bir kısmı müzelere aktarılmış, bir kısmı da meşhur birkaç koleksiyonerin elinde kalmıştı. En son George Cameron Stone’un koleksiyonuna dahil olan Osman Gazi’nin miğferi de nihayet 1935’te vefatından sonra, vasiyeti üzerine varisleri tarafından Metropolitan Art Museum’a bağışlandı.”

Miğferin bugüne kadar sebep fark edilmediği sorusuna da yanıt veren Hakan Yılmaz, 11 yıl evvel bu alanda uzman bir isim olan David G. Alexander tarafından yapılan çalışmadaki bariz yanılgılara dikkat çekti. Alexander’ın müze kataloğunda miğferin fizikî özelliklerini düzgün tasvir etmesine karşın, kitabe metninde atlamalar yaptığını ve “Osman” isminin geçtiği son kesiti hiçbir halde okuyamadığını belirtti.

Yılmaz, şöyle devam etti: “Osman Gazi’nin miğferinden diğer yeniden Metropolitan Art Museum’da rastladığım, birebir onunla tıpkı ölçüde olup tasarımı Orhan Gazi’nin Askerî Müze’deki miğferine çok benzeyen bir miğfer daha var. Ana kitabesinden bu miğferin Murad Hüdâvendigâr’a ilişkin olduğu çabucak anlaşılıyor. Ayrıyeten birkaç yıl evvel Sothebys’te müzayedeye konulan, PhillippeMissillier’in koleksiyonundan çıkma bir miğferin de Orhan’a ilişkin bir öteki miğfer olduğu mizanpajının benzerliğinden ve kitabesindeki sözlerden çözülebiliyor Bunların dışında; tekrar kitabesindeki tabirlerden birinci kuruluş vakitlerine ilişkin olduğu anlaşılan, Osman Han’ın miğferinin dizaynına misal bir öteki miğfer Henry Walters’ın Sanat Müzesi koleksiyonunda, ayrıyeten ön tarafında ‘Ayın’ harfi bulunan, gövde tasarımı farklı formda öteki bir miğfer de yeniden Metropolitan Sanat Müzesi’nde bulunuyor. Fakat bu miğferler üzerindeki çözümleme çalışmalarım hâlâ devam ediyor. Bunların her birinin ön yüzünün tıpkı yerinde, teğe bir tıpkı dizayna sahip birer Kayı damgası var.”

Yetkililere davette bulunan Hakan Yılmaz, Bürokrasi adımlarının süratle atılarak Katar’daki sikke, Paris’teki şecere ve New York’taki miğferin acilen Türkiye’ye getirilmesi gerektiğini vurguladı. Yılmaz, “Özellikle miğfer Topkapı Sarayı’nda Hazret-i Osman’dan yadigâr kalan kılıçla birlikte farklı bir camekânda teşhire konulabilir yahut Askerî Müze’de oğlu Orhan’ın miğferiyle bir arada sergilenebilir. Ya da kadim başşehir Bursa’da bunların tümü için yeni bir müze oluşturabilir. Bunların olması gerektiği biçimiyle artık Türk halkının gözünün önünde durması ve geçmişlerine ilişkin bu kadim tarihî mirası kanlı-canlı yerinde teşhis etmeleri lâzım” dedi.