Yatağa mahkûm eden bâtın tehlike kapımıza dayandı! Dünyanın en büyük metropolleri büyük risk altında

Çin’deki Zhejiang Çin Tıp Üniversitesi tarafından yapılan yeni bir araştırma, dünya genelinde büyük yankı uyandırdı. Bilim insanları, iklim değişikliğinin yarattığı sıcaklık artışları nedeniyle Chikungunya virüsünün çok yakında Avrupa ve Kuzey Amerika’daki büyük kentlere sıçrayabileceği konusunda önemli ikazlarda bulunuyor.

‘EKLEMLERİ BÜKEN’ HASTALIK NEDİR?

İlk sefer 1952 yılında tespit edilen Chikungunya, enfekte Aedes cinsi sivrisineklerin ısırmasıyla insanlara bulaşan tropikal bir hastalık. Virüsün ismi, Afrika’daki mahallî Kimakonde lisanında ‘kıvrılmak/bükülmek’ manasına geliyor. Bunun sebebi ise hastalığın yakalanan bireylerde yarattığı şiddetli ve sancılı eklem ağrıları yüzünden insanların iki büklüm olması.

BELİRTİLERİ NELERDİR?

Chikungunya; yüksek ateş, şiddetli ve bazen aylarca sürebilen engelleyici eklem ağrıları, eklem şişmesi, kas ağrısı, baş ağrısı, mide bulantısı, halsizlik ve deri döküntülerine yol açıyor. Belirtileri Dang Humması ve Zika virüslerine çok benzediği için sık sık yanlış teşhis edilebiliyor. Hastalık nadiren ölümcül olsa da bilhassa bebekler ve kronik rahatsızlığı olan yaşlılar için önemli risk oluşturuyor.

SUÇLU BELİRLİ: ASYA KAPLAN SİVRİSİNEĞİ SOĞUĞA MEYDAN OKUYOR

Araştırma grubundan Dr. Yang Wu, iklim krizinin virüsü taşıyan sivrisineklerin ömür alanlarını genişlettiğini belirtiyor. Çalışmaya nazaran, virüsün yayılmasında iki temel sivrisinek tipi rol oynuyor: Sarıhumma sivrisineği (Aedes aegypti) ve Asya kaplan sivrisineği (Aedes albopictus).

Dr. Yang Wu:“Çalışmamızda Asya kaplan sivrisineğinin rolü çok büyüktü; virüsün gelecekteki yayılım varsayımlarının %70’inden fazlasını bu tıp açıklıyor. Bu sivrisinek çeşidi, sarıhumma sivrisineğine kıyasla soğuk hava şartlarına çok daha sağlam. Global ısınma, bu sivrisineklerin evvelden kendileri için ‘çok soğuk’ olan bölgelerde bile koloniler kurmasına müsaade veriyor.”

RİSKLİ BÖLGELER BÜSBÜTÜN DEĞİŞİYOR

Şu anda Chikungunya olayları çoğunlukla Orta ve Güney Amerika, Karayipler, Hint Okyanusu adaları, Güney/Güneydoğu Asya ve Afrika’da görülüyor. Lakin araştırmanın müelliflerinden Dr. Ye Xu, yüzyılın sonuna kadar tablonun büsbütün değişeceğini vurguluyor.

Dünya genelinde 139 ülke yahut bölge (küresel kara modülünün %21,3’ü) risk altında. Bu yıl şu ana kadar yaklaşık 33 bin olay kaydedildi.

İklim modellerine nazaran virüs, kuzeydeki ılıman bölgelere hakikat süratle ilerleyecek. Kuzeydoğu Kuzey Amerika, Orta Avrupa ve Doğu Asya virüsün yeni sıcak noktaları) haline gelecek.

PEKİ ŞİMDE NE OLACAK?

Dünya Sıhhat Örgütü’nün (WHO) “en çok ihmal edilen tropikal hastalıklar” listesinde yer alan Chikungunya için şu an onaylanmış iki aşı bulunuyor lakin bunlar şimdi dünya genelinde yaygın olarak kullanılmıyor.

Hastalığa karşı özel bir antiviral tedavi de yok; tedavi süreçlerinde sadece parasetamol üzere ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlar kullanılabiliyor.

Uzmanlar, halkın panik yapmaması gerektiğini fakat sıhhat sistemlerinin şimdiden alarm durumuna geçmesi gerektiğini savunuyor. Sıhhat Bakanlıklarının ve mahallî idarelerin alması gereken tedbirler ise şöyle sıralanıyor:

– Aedes sivrisinek popülasyonlarının sıkı takibe alınması,

– Hekimlerin Chikungunya belirtilerini süratle tanıyabilmesi için eğitilmesi,

– İlaçlama ve sivrisinek denetim düzeneklerinin güçlendirilmesi,

– Muhtemel salgınlar için acil aksiyon planlarının hazırlanması.

İNGİLTERE’DE SEYAHAT KAYNAKLI HADİSELER PATLADI

Araştırma, İngiltere’yi direkt bir ‘gelecek sıcak noktası’ olarak göstermese de, ülkedeki bilgiler tehlikenin yaklaştığını kanıtlıyor. İngiltere’de 2024 yılında, yurt dışı seyahatinden dönen bireylerde 112 onaylanmış Chikungunya olayı görüldü. Bu sayı, 2023 yılına kıyasla 1,5 katlık bir artış manasına geliyor. Olayların birçoklarının Hindistan, Pakistan ve Brezilya seyahatlerinden döndüğü belirlendi.

İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA), şu an için ülkede yerleşik bir istilacı sivrisinek çeşidi bulunmadığından mahallî bulaşma riski olmadığını açıklasa da, iklim değişikliğinin bu tehlikeli sivrisinek tiplerinin ülkeye yerleşmesini her geçen gün kolaylaştırdığı konusunda uyarıyor.