Yalnızca Kastamonu’da yetişiyor. Magnezyum, potasyum, demir deposuymuş

Türkiye’de yalnızca Kastamonu il merkezinde ve Daday ilçesinde yetişen, içerdiği antioksidan maddelerden ötürü sağlıklı hayat meyveleri arasında birinci sıralarda yer alan üryani eriğinin (ala) hasadı başladı.

Coğrafi işaret dokümanıyla tescillenen endemik bitki çeşidi olarak kabul edilen üryani eriği, magnezyum, potasyum, demir ve B grubu vitaminleri açısından epeyce güçlü bir içeriğe sahip olmasıyla dikkat çekiyor.

Bedeni hastalıklara karşı koruyan flavonoidler açısından da varlıklı olan üryani eriği, içeriğinde fazla şeker olmadığı için diyabet ve obezite sorunu olanlar da rahatlıkla tüketebiliyor.

Kastamonu’nun merkez ilçesine bağlı Halife köyünde ve Daday ilçesinde hasadına başlanan erik, ağaçtan toplandıktan sonra kabuğu soyularak kurutuluyor. Kurutularak da tüketilebilen üryani eriğinden pestili, hoşaf ve eğşi (içecek) yapılabiliyor.

Üryani eriğinin Kastamonu Üniversitesi tarafından da kansere karşı bedene direnç kazandırdığı belgelendi. Kastamonu Üniversitesi akademisyenleri tarafından yapılan deneylerde, balıkların bir kısmını kanserojen madde enjekte edildi. Kanserojen madde enjekte edilen balıklara üryani eriği yedirildi.

Üryani eriği ile beslenen balıkların kanserojen maddeye karşı direnç gösterdiği belgelendi.

Üryani erik üreticisi olan Harita Yüksek Mühendisi Feza Tiryaki, “Sıcak su, soğuk su eşliğinde her gün dolaşılarak olgunlaşanlar toplanır. Bunlar sıcak suya, peşinden de soğuk suya sokulduğu vakit kabuğu soyulur. Aslında üryan sözü, oradan gelir. Üryani eriği bizim lakabımızdır. Asıl ismi ‘ala’ eriktir. Soyulduktan sonra bunların en hoşları, en gösterişlileri, çam yahut gürgenden yapılan tahtalarda kurutulur. Ancak bu 15 günlük çalışmadır. Hava nemli olursa, çisilerse kaldırmanız gerekir. Eriklerin hiçbiri birbirine değmeden kururlar. Ondan sonra raf ömrü 2 yıl, 3 yıl olan bir eseriniz olur. Kaynadıktan sonra dinlenmiş suda, sıcak suya atarsınız. Daha sonra da suyunu içer, adedini yersiniz. En hoş kullanım hedefi budur. Şeker katmanıza gerek yok, doğal şekeri yeterlidir” dedi.

Sindirim sistemine güzel geldiğini söyleyen Tiryaki, “Hepimizin sindirim meseleleri var. Üryani eriği sindirim sistemine kusursuz uygun gelen bir eserdir. Yani kabızlık üzere, şişkinlik üzere sıkıntılarınızı çözer. Buna birebir çok şahit olduk. Çok şahıstan bunları duyduk. Sindirim sistemine, kan sirkülasyonuna çok yararlı bir eser. Birkaç yıl önce Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nde ala balıklara kanserli hücre enjekte edildi ve ikiye bölündü. Bir kısmına üryani eriği yedirildi. Üryani eriği yiyen balıklarda kansere karşı önemli direnç geliştirildiği belgelendi ve milletlerarası yayın yapıldı. Dediğim üzere hem sindirim sistemine düzgün geliyor hem insanı rahatlatıyor hem de kansere karşı da direnci arttırıyor” diye konuştu.

BİR TEK KASTAMONU’DA YETİŞİYOR

Üryani eriği Daday menşeili bir eser olduğunu söyleyen Tiryaki, “Taşköprü sarımsağı üzere Daday ilçesinin de üryanisi meşhur. Öbür ilçelerimizde de yetiştiği olur fakat asıl merkezi Daday’dır. Ancak Kastamonu’nun dışında da bunu yetiştirilmesi mümkün değildir. Endemik, bizim burayı has bir eserdir. Coğrafik işaretini de Daday Belediyesi almıştır. Ben herkese tavsiye ediyorum lakin talebi karşılayacak bir üretimimiz yok. Onun için Dadaylı herkesin bunu bahçesinde, bağında, bostanında yapabildiği kadar yapmasını bekliyorum. Herkes kendi konutunun muhtaçlığı kadar yapıyor. Biraz daha fazla yapılırsa bu kesinlikle kıymetlendirir, satılır” tabirlerini kullandı.

Üryani eriğinin kabukları üzerinden de araştırmalar yaptıklarını belirten Tiryaki, “Bu yıl Üryani eriklerimizin kabuklarını soyduk, kuruttuk ve bunları analize yollayacağız. Kastamonu Üniversitesi MERLAB’da tahlili yapıldıktan sonra bu kabuklarda da çay olarak kullanılabilir mi, nasıl kıymetlendirilir, onun bir araştırmasını yapacağız. Tabiatta kırmızı olan her şey antioksidandır. Yani kansere karşı direnç göstergesidir. İnşallah üryani kabuğu çayı da içeceğiz yakında” formunda konuştu.

Eylül ayında toplanan Üryani eriğini ağaçlardan toplamaya başladıklarını anlatan Melahat Gökmen ise “Bu eser bizim için çok değerli bir ürün. Bu eserden her şey oluyor. Her şeye de faydalıdır. Ağacından toplarız, çöpünü çekeriz, kabuğunu soyarız, tahtaya dökeriz. Bunun işi uzundur. Pestili güzelce tavaya koyuyoruz, güzelce pişiririz. Ondan sonra tahtaya döküyorsun. Bu eser her yerde olmaz. Soğuk vurunca olmuyor. 3-4 yıldır olmuyor, bu sene Allah verdi” sözlerini kullandı.

Mürüvvet Sefer de üryani eriğiyle birçok eser yaptıklarını belirterek, “Eriklerimizin kabuklarını atmıyoruz. Bu türlü süzgeçten süzdük. Sonra sofralara döktük, kuruttuk. Onu da çay olarak tüketiyoruz” dedi.