Yalnız İran değil tüm dünya huzursuz: Trump’ın masasında nükleer bomba hesabı

DÜNYA, ABD’deki Kongre ara seçimlerine kilitlenmişken Beyaz Saray’a yakınlığıyla bilinen Amerikan gazeteci Tucker Carlson’ın Donald Trump idaresinin İran’a yönelik nükleer hücum kararı alabileceği savı ortalığı karıştırdı. Cumhuriyetçi Parti’yi yeterli bilmesi ve İsrail’in Amerikan dış siyasetine tesirine yönelik tenkitleriyle tanınan Carlson; İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun iktidarını devam ettirmek için savaşın sürmesini istediğini ve İran’a nükleer atak düzenlenmesi hedefiyle Trump’a baskı yaptığını öne sürdü. ABD’li gazeteci, Trump’ın kararı 7 Kasım’a kadar verebileceğini ve muhtemel taarruzun maksadının İran’ın orta kesitlerinde yer alan, Kazma Dağı’nın 90 metre altına inşa edilen yeraltı tesisi olduğunu kaydetti.

Peki ABD’nin İran’a yönelik nükleer silaha başvurması mümkün mü? Böylesi bir senaryoda ortaya nasıl bir tablo çıkar? Türkiye ve dünya bu durumdan nasıl etkilenir? Savunma analisti Arda Mevlütoğlu tüm bu merak edilenleri kıymetlendirdi.

‘HUKUKİ ZEMİN’ ÇOKTAN HAZIR

Mevlütoğlu’na nazaran ABD’nin nükleer silah kullanmasının önünde doktrinsel bir pürüz yok. Washington hiçbir vakit “ilk kullanmama” taahhüdünde bulunmadı; mevcut siyaseti da “aşırı koşullarda” nükleer kullanıma açık. Kararı verme yetkisi ise sırf Başkan’da. Savunma Bakanı’nın veto yetkisi bulunmuyor, Kongre de devreye girmiyor. ABD’nin “negatif güvenlik güvencesi” siyaseti, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal eden ülkeleri muhafaza altına almıyor. Memleketler arası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) Haziran 2025’te İran’ın NPT yükümlülüklerine alışılmamış davrandığı yönündeki raporu da Washington’a muhtemel müdahale için “hukuki” taban sağlıyor.

HANGİ BOMBA KULLANILIR

Kazma Dağı’ndaki tesisin birtakım kısımları 80–100 metre derinlikte bulunuyor fakat gerçek derinlik uydu manzaralarıyla netleştirilemiyor. “Gündeme gelebilecek silahlar, 400 kilotonluk B61-11 ya da 340–360 kiloton bandındaki B61-13. Nüfuz edici bombalar patlamayı yeraltında hapsedecek derinliğe inemez. Amaç derinleştikçe gereken delme gücü artar. Muhtemel kayıplar da tıpkı güçteki yer düzeyi patlamasından pratikte farksızdır. Velhasıl tesisi yok edemeyecek kadar küçük bir bomba işe yaramaz; yok edebilecek bir bomba ise kayayı radyoaktif toz olarak havaya kaldırır ve yoğun radyoaktif serpinti üretir. Serpinti karmaşık matematik modellerle öngörülebilir lakin gerçek kayıplar başta rüzgâr olmak üzere kimi çevresel faktörlere bağlıdır.”

TÜRKİYE’Yİ NASIL ETKİLER

Muhtemel bir nükleer atağın Türkiye’yi nasıl etkileyeceği ise merak konusu. Mevlütoğlu’na nazaran Natanz’daki nükleer tesis, Türkiye’nin en yakın hudut noktasına yaklaşık 750 km uzaklıkta. Bölgede hâkim olan batı rüzgârlarının serpintiyi büyük olasılıkla doğuya, İran’ın içlerine, Afganistan ve Pakistan’a taşımasının bekleneceğini aktaran Mevlütoğlu’na nazaran kuzeybatı rüzgârlarında ise Körfez kıyıları risk altına girer: “Türkiye’ye sıhhati tehdit edecek seviyede serpinti ulaşması düşük bir mümkünlük. İz seviyesinde ölçümler görülebilir fakat tek bir silahın radyoaktif yükü Çernobil’in çok altında.” Asıl tehlikenin stratejik olduğunu vurgulayan Mevlütoğlu, Hürmüz ve güç fiyatlarında yeni bir şokun, İran’dan göç dalgası ve İncirlik ile Kürecik sebebiyle Türkiye’nin misilleme tartışmasının içine çekilmesine yol açabileceği ikazında bulundu.

DÜNYADA NE DEĞİŞİR

ABD’nin İran’a karşı nükleer bombayı kullanması “Pandora’nın kutusunu” açabilir. Mevlütoğlu’na nazaran, nükleer silah kullanımına ait en büyük risk, nükleer tabunun yıkılması, emsal oluşturması ve bu silahların sıradan bir askeri araç üzere legalleşmesi. Mevlütoğlu, bu türlü bir Amerikan atağı, Moskova’ya Ukrayna konusunda kullanabileceği bir münasebet sunabilir ve Çin’in yaklaşık 620 nükleer savaş başlıklı nükleer cephaneliğini genişletme gayretlerini hızlandırabilir.

‘SALDIRI İRAN’I NÜKLEERE İTER’

OLASI bir nükleer akına İran’ın nasıl cevap vereceği de gündemde. İran Araştırmaları Merkezi analisti ve akademisyen Oral Toğa, Hürriyet’e yaptığı değerlendirmede ihtimali düşük görse de “Normların bu kadar yıkıldığı bir çağda insansız bir alana atılacak nükleer silahla ABD’nin İran’ın iradesini kırmak isteyebileceğini dışlamamak gerekiyor” diyor.

Toğa’ya nazaran İran’ın muhtemel bir nükleer atağa vereceği karşılığı öngörmek güç fakat Tahran’ın “Körfez’deki güç altyapısı, Hürmüz ve ABD üslerini” maksat alacağını öngörüyor.

Toğa, nükleer tehditlerin İran’da daha çok doktriner değişim talebi ve siyasi argüman olarak karşılık bulduğuna dikkat çekiyor. “Kazma Dağı’na yönelik her tehdit, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’ndan (NPT) çekilme ve nükleer doktrinin değiştirilmesi taleplerini güçlendiriyor” diyen Toğa, İran meclisinde bu yönde 10 teklif sunulduğunu ve Tahran’dan muahededen çekilme davetleri geldiğini belirtiyor: “Nükleer bir hücum, İran’da nükleer silahtan uzak durulmasını savunan çizgiyi tek gecede tasfiye eder ve NPT’den çekilmeyi neredeyse nihaileştirir. Bunun ötesinde 1945’ten bu yana kimsenin aşmadığı bir eşik aşılmış olur. Bunun bedelini nükleer silahların sonlandırılmasına dayanan bütün milletlerarası tertip öder.”

Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri

Türkiye ve dünyadaki en yeni gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.

Ad

Soyadı

E-Posta Adresi

Bülten Seçimleri

Gün Başlıyor

Gün Sonu

ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.

Abone Ol

Keşfetmeye Devam et