Washington ve Tahran kıskacında… Bağdat yönetimi İran sınavı veriyor

Irak, son devirde kritik bir eşikten geçiyor. Kasım 2025’teki parlamento seçimlerinden yaklaşık 6 ay sonra Nisan 2026’da Ali Zeydi’nin başbakan seçilmesiyle başlayan yeni devir, Bağdat’ın hem Washington hem de Tahran’la alakalarını tekrar tanımlama arayışına sahne oluyor. Tahran’a yakınlığından ötürü Washington’ın veto ettiği eski Başbakan Nuri Maliki’nin yerine başbakan seçilen teknokrat profilli Zeydi, giriştiği yolsuzluk operasyonları ve devlet dışı aktörlerin silahsızlandırılması planlarıyla Tahran’ın Bağdat üzerinde gücünü kırmaya çalışırken, bir yandan da İran’ı karşısına almadan hükümette istikrar yakalamayı amaçlıyor. Ancak ABD öncülüğündeki koalisyonun ülkeden çekilmesi ve İran yanlısı Şii milislerin silahsızlandırılması için verilen son tarih olan 30 Eylül’ün yaklaşması Zeydi’nin üzerindeki baskıyı artırıyor. Kabinede şimdi İçişleri ve Savunma üzere dokuz bakanlık koltuğu için muahede sağlanamamışken hükümetin “düşürülme” riski de sürüyor.

SÜREÇ TIKANABİLİR

Irak hükümeti, ABD öncülüğündeki koalisyonun ülkeden büsbütün çekilmesi için 30 Eylül’ü kesin tarih olarak belirledi. Washington da çekilmenin bu tarihe kadar tamamlanmasının beklendiğini doğrulasa da Washington’ın Zeydi’den beklentisi silahları devlet inhisarına alması lakin bu süreç planlandığı üzere ilerlemeyebilir. Çünkü ABD güçlerinin çekildiği fakat Şii milislerinin silahsızlanmadığı bir senaryoda Tahran’ın Bağdat üzerindeki tesirinin de artabileceği bedellendiriliyor.

Geçen hafta ülkedeki İran yanlısı kümelerden Bedir Örgütü’nün siyasi büro başkanı Muhammed Naci, hükümetin İran’a yakın silahlı kümeleri güç kullanarak silahsızlandırması halinde “iç savaş” çıkabileceği ikazında bulunmuş, Naci, Zeydi’nin silahsızlandırma konusunda güç kullanmasına müsaade vermeyeceklerini söyleyerek bunun Irak’ta iç bölünmeyi tetikleyeceğini lisana getirmişti. Bir öbür Şii küme Ketaib Hizbullah da silahlarını bırakmayacaklarını duyurmuş ve hükümeti bu mevzuda ABD’nin yönlendirmesiyle hareket etmekle itham etmişti. Irak Başbakanı Zeydi de, Şii kümelerle askeri bir çatışmaya girmeye niyetlerinin olmadığını açıklamıştı.

HÜKÜMETİ DÜŞÜRMEYİ DENEDİLER

Öte yandan hükümeti siyasi ataklarla düşürmeye yönelik bir teşebbüsün başarısızlıkla sonuçlandığı bildirildi. Zeydi’yi destekleyen Şii kümelerden Asayib Ehl el Hak’ın siyasi kanadı Sadıkun Hareketi’nden Hasan Şeyhani, Zeydi kabinesinden güvenoyunu geri çekmek için bir “komplo” kurulduğunu fakat bu teşebbüsün boşa çıkarıldığını açıkladı. Çünkü Irak yasalarına nazaran Bakanlar Kurulu’nun karar alabilmesi için 23 bakanın yarısından bir fazlasının, yani en az 13 bakanın toplantıda hazır bulunması gerekiyor. Mevcut durumda 14 bakan meclisten güvenoyu almışken, 9 bakanlık koltuğu hâlâ boş bulunuyor. İki bakanın istifa etmesi ve sayının 12’ye düşmesi halinde hükümet karar alma yeterliliğini kaybedebilir.

KALİBAF ARA FORMÜL SUNDU

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın hafta içinde yaptığı Bağdat ziyaretinde “Irak’ın iç işlerine karışmıyoruz” sözleri samimi bulunmazken İranlı yetkilinin Iraklı siyasi ve milis başkanlarıyla temasları, Tahran’ın Bağdat’taki nüfuzunu korumak için siyasi kanalları da devreye soktuğu biçiminde yorumlandı. Görüşmelerde milislerin silahlarını büsbütün teslim etmek yerine silahların devlet kontrolünde tutulmasına dayanan bir uzlaşma formülünün gündeme geldiği tez edildi. İran’ın bir yandan Zeydi hükümetiyle alakalarını sürdürüp öteki yandan kendisine yakın silahlı kümelerin askeri kapasitesini muhafazaya çalışması, 30 Eylül’de ne olacağına dair merakı da arttırıyor.

ZEYDİ’NİN ALANI SINIRLI

Irak’ta yaşanan gelişmeleri Hürriyet’e kıymetlendiren dış siyaset analisti Mehmet Alaca’ya nazaran, Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin Şii milislerinin silahsızlandırılması konusunda ABD’ye verdiği kelamı tutması güç. Bilhassa Ketaib Hizbullah, Ketaib Şuheda ve Bedir üzere büyük kümelerin silah bırakmayacaklarını açıkladıklarını hatırlatan Alaca, Zeydi’yi seçen koalisyon, silahlı Şii kümelerinin siyasi ayaklarının bulunduğu koalisyon olduğu için Zeydi’nin yapabileceklerinin hudutlu olduğunu vurguluyor.

ABD’nin milis kümelere yönelik müdahalesinin, kümelerin Zeydi’ye yönelik tepki göstermelerine neden olabileceğini lisana getiren Alaca, Irak güvenlik ünitelerinin Şii milislere yönelik bir operasyonunun ise mümkün görünmediğini söyledi.

Haşdi Şabi’nin kapasitesinin Irak ordusunun yeteneklerinin çok üzerinde bulunduğunun altını çizen Alaca, “Şu an için Ali Zeydi’nin İran yanlısı büyük kümeleri silah bırakmaya ikna edebileceğini, hele İran-ABD savaşı sonuçlanmamışken ihtimal vermiyorum” tabirini kullandı. Tahran idaresinin, Suriye’deki ihtilalin akabinde Irak’ı son kale olarak gördüğünü kaydeden Alaca, milis kümelerin şu basamakta silahlarını bırakması istemeyeceği yorumunu yaptı.

Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri

Türkiye ve dünyadaki en şimdiki gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.

Ad

Soyadı

E-Posta Adresi

Bülten Seçimleri

Gün Başlıyor

Gün Sonu

ETK Kuralları ve Bilgilendirme Metnikapsamında onay veriyorum.

Abone Ol

Keşfetmeye Devam et