Girne-Taşucu seferini yapan yolcu gemisinin kısa müddet içinde su alarak alabora olması, geminin güvenlik ve denize elverişlilik şartlarına ait kritik soru işaretlerini de gündeme getirdi. Geminin sebep su aldığı, gerekli teknik denetimlerin yapılıp yapılmadığ...
KKTC’de Girne Limanı’ndan Mersin’in Taşucu Limanı’na gitmek üzere hareket eden yolcu gemisinin kısa müddet sonra su alarak alabora olmasıyla sonuçlanan faciada can kayıpları yaşandı. Gemi kaptanı ve 7 vazifeli gözaltına alınırken, soruşturma başlatıldı. KKTC’de yaşananlar sebebiyle 3 günlük yas duyuru edildi.
Olayın akabinde gözler, geminin sebep su aldığına, sefer öncesinde gerekli teknik denetimlerin yapılıp yapılmadığına ve yolcuların tahliyesi sırasında acil durum prosedürlerinin uygulanıp uygulanmadığına çevrildi. Soruşturma sürerken, karşılık bekleyen kritik soruları da mercek altına aldık.
1- BU TÜR BİR OLAYDA HUKUKEN İLK OLARAK KİMİN SORUMLULUĞU ARAŞTIRILIR? GEMİ İŞLETMECİSİ Mİ? KAPTAN VE MÜRETTEBAT MI? BAKIM/TEKNİK KONTROLLER Mİ?
“Sorumluluk tek bir kişi yahut kurumdan başlanarak değerlendirilmez” diyen Uluslararası Deniz Hukuku ve Ticareti Uzmanı, Esenyel & Partners Avukatlık ve Danışmanlık Kurucu Ortağı Avukat Selçuk Esenyel, “Öncelikle kazanın sebebi ve nedensellik zinciri ortaya çıkarılır. Taşıyan ve fiilî taşıyanın gemiyi emniyetli halde işletme yükümlülüğü, kaptan ve mürettebatın seyir ve acil durum kararları, bakım ve teknik denetimler ile gerekli görülürse bayrak devleti, liman ve kontrol süreçleri birlikte incelenir” dedi ve ekledi:
Ceza sorumluluğu ferdî kusura nazaran; türel ve tazminat sorumluluğu ise taşıyan, fiilî taşıyan ve öbür sorumlular bakımından farklı başka kıymetlendirilir. Şimdi teknik inceleme yapılamadı; münasebetiyle kesin karar vermemek gerekir. Geminin rastgele bir objeye çarpmış olma ihtimali de mevcuttur. Fakat şu bir gerçek: Denizin latifesi olmaz. Bu kazadan çok önemli dersler çıkarmalıyız.”
2- KATAMARANIN DENİZE ELVERİŞLİLİK ŞARTLARI AÇISINDAN HANGİ BELGELERİ VE KONTROLLERİ BULUNMALI?
Bu soruma Selçuk Esenyel, “Yüksek süratli yolcu gemilerinde sadece genel denize elverişlilik değil, geminin o seferi inançlı formda yapmaya uygun olup olmadığı da kıymetlidir. Geminin klas sertifikaları, sigorta poliçeleri, emniyet idaresi evrakları, mürettebat yeterlilikleri, can kurtarma ve yangın ekipmanları, haberleşme ve seyir sistemleri ile periyodik sörvey (Tekne, yat yahut gemilerin gövde, makine ve ekipmanlarının güvenliğe uygunluğunu denetleme işlemi) ve bakım kayıtlarının şimdiki olması gerekir. Evrakların mevcut olması tek başına kâfi değildir; geminin olay günü fiilen bu standartları karşılayıp karşılamadığı da incelenir. Ayrıyeten kamu üniteleri tarafından da tertipli aralıklarla kontrole tabi tutulmaktadır” karşılığını verdi.
3- GEMİ SEFER SIRASINDA SU ALDIYSA, BURADA TEKNİK BİR EKSİKLİK VEYA İHMAL İHTİMALİ HUKUKEN NASIL KIYMETLENDİRİLİR?
“Geminin su alması tek başına ihmalin ispatı değildir, lakin çok önemli bir teknik inceleme nedenidir” diyen Selçuk Esenyel, şu bilgilerin altını çizdi:
— Suyun nereden ve sebep girdiği; gövde bütünlüğü, su geçirmez bölmeler, pompalar ve alarm sistemleri, stabilite, bakım ve tamirat geçmişi, evvelki arızalar, yükleme durumu ve deniz kuralları birlikte kıymetlendirilir. Malumunuz, o bölgede birkaç gündür hava çok berbattı. Havanın gemiyi batıracak kadar berbat olduğunu söylemek tahminen doğru olmaz; fakat dalga uzunluğunun yüksek olduğunu biliyoruz ve bu durum şahit sözlerinden de net bir formda anlaşılıyor.
— Önceden bilinen yahut makul bir denetim sırasında tespit edilmesi gereken bir eksiklik giderilmeden sefere çıkılmışsa, bu durum denize elverişlilik ve bakım yükümlülüğü açısından önemli bir sorumluluk doğurabilir. Şahit tabirlerinin bir kısmında, bir noktada patlamaya misal yüksek bir ses işitildiği anlaşılıyor. Bu hususun araştırılması gerekir.
4- YOLCULARIN BİLET ALARAK GEMİYE BİNMESİ, İŞLETMECİ AÇISINDAN NASIL BİR HUKUKİ SORUMLULUK DOĞURUYOR?
Selçuk Esenyel, “Bilet alınmasıyla taraflar arasında bir deniz yoluyla yolcu taşıma alakası kurulmuş olur ve taşıyan, yolcuyu varış noktasına inançlı formda ulaştırma yükümlülüğü üstlenir” dedi ve şu değerli bilgileri paylaştı:
“Bu kapsamda geminin sefere elverişli olması, kâfi ve ehil mürettebatla işletilmesi ve gerekli emniyet önlemlerinin alınması gerekir. Taşımanın fiilen öteki bir işletmeci tarafından yapılması da yolcuya karşı sorumluluğu resen ortadan kaldırmaz.”
5- GEMİNİN BATMASI ÖNCESİNDE ACİL DURUM PROSEDÜRLERİNİN DOĞRU UYGULANIP UYGULANMADIĞI NASIL İNCELENİR?
Selçuk Esenyel, kazanın akabinde yapılacak incelemelerin sırf olayın nasıl meydana geldiğine odaklanmaması gerektiğini belirterek, tehlikenin fark edildiği andan tahliye sürecinin tamamlanmasına kadar yaşanan tüm gelişmelerin dakika dakika ortaya çıkarılması gerektiğini söyledi:
— Burada olayın dakikalar içindeki seyrinin yine oluşturulması son derece kıymetli. Varsa VDR kayıtları, AIS bilgileri ve telsiz haberleşmeleri, köprüüstü ve makine jurnalleri, alarm kayıtları, kamera manzaraları, yardım davetinin hangi saatte ve ne vakit yapıldığı, yolculara yapılan anonslar ve tahliye sürecinin nasıl gerçekleştiği detaylı formda incelenmelidir.
— Bununla birlikte, mürettebatın acil durum eğitimleri ve tatbikat kayıtları, gemide bulunan can yeleklerinin ve kurtarma araçlarının kullanılabilir durumda olup olmadığı, yolcu sayımının nasıl yapıldığı ve tahliye prosedürlerinin uygulanıp uygulanmadığı da değerlendirilmelidir. Buradaki gaye sadece yardım davetinin yapılıp yapılmadığını tespit etmek değildir. Asıl olarak, tehlikenin fark edildiği andan itibaren gerçek prosedürlerin vaktinde, eksiksiz ve tesirli biçimde uygulanıp uygulanmadığının ortaya çıkarılması gerekir.
Kazazedelerin bir kısmının can yeleklerine ulaşamadıkları ve denize bırakılan can sallarının da kullanılamadığı yönündeki tezlere da değinen Esenyel, kelam konusu tezlerin olayın bütünlüğü içerisinde titizlikle araştırılması gerektiğini belirtti:
“Böyle bir olay sırasında yaşanan panik, insanların hareketlerini ve mürettebatın müdahalesini zorlaştırmış olabilir. Panikle birlikte birtakım aksaklıklar yaşanmış olması mümkündür. Lakin burada değerli olan, bu aksaklıkların sebep ve hangi şartlarda meydana geldiğini ortaya koymaktır. Can yeleklerine erişimde nitekim bir sorun yaşandı mı, kurtarma araçları sebep kullanılamadı, mürettebat yolcuları gerçek biçimde yönlendirebildi mi ve tahliye prosedürleri gerektiği üzere uygulanabildi mi; bütün bu soruların yanıtlarının somut kayıtlar ve şahit sözleriyle ortaya konulması gerekiyor.”
6- TAZMİNAT SÜRECİ NASIL İŞLER?
“Yaralanan yolcular; tedavi sarfiyatları, çalışma gücü kaybı, kalıcı sakatlık ve öteki maddi ziyanları için, kaideleri varsa manevi ziyanları için talepte bulunabilir” diyen Selçuk Esenyel, “Deniz yoluyla yolcu taşımalarında ayrıyeten özel bir sorumluluk ve zorunlu sigorta sistemi vardır; gemi kazalarında taşıyanın sorumluluğu bakımından yolcuyu koruyan özel kararlar uygulanır. Bu olayda uygulanacak hukuk, taşıma sözleşmesi, sefer çizgisi ve öteki ilişki noktaları birlikte incelenerek kesinleştirilmelidir. Türkiye, 2002 Atina Protokolü’ne 2022’den beri taraftır. Kazazedelerin sıhhat raporlarını, isimli tıp raporlarını, bagaj teslim makbuzlarını ve öteki kanıtları koruma etmesi önemlidir” dedi.
Girne’deki gemi faciasında kritik 6 soru! Nerede kusur yapıldı? Sorumluluk kimde? Uzman isimden dikkat çeken değerlendirmeler…
Cezayir Cumhurbaşkanı’ndan taammüden yangın çıkaranlara idam cezası için yasal düzenleme talimatı
Google Haritalar, ABD’deki uygulamasında Ontario Gölü’nün ismini “Amerika Gölü” olarak değiştirdi
ABD’den İran’a yeni atak. Maksat, Hürmüz’deki stratejik ada
ABD’de gözaltında tutulan Maduro’nun fotoğrafları paylaşıldı: Venezuela yine doğacak
New Jersey’de silah sesleri! Çok sayıda kişi vuruldu, hayatını yitirenler var
Ürdün ordusu 8 füzenin engellendiğini açıkladı
