Rusya’da Sovyetler’in dağılmasından sonraki en ağır kriz

Rusya, Ukrayna’nın insansız hava aracı taarruzlarının büyük rafinerilerinde yarattığı hasarın akabinde Hindistan’dan akaryakıt sevkiyatı almaya hazırlanıyor.

Moskova’nın yakıt ithalatına yönelmesi, hücumların ülkenin rafinaj kapasitesini yaklaşık yüzde 40 azaltmasının akabinde yaşanan arz kasvetinin ulaştığı seviyesi ortaya koyuyor.

Financial Times (FT) gazetesinin aktardığı, enerji piyasası analiz şirketi Kpler’in datalarına nazaran Hindistan’ın Vadinar Rafinerisi’nden çıkan 42 bin ton akaryakıt taşıyan tanker, pazar günü Rusya’nın kuzeyindeki Beloye More petrol terminaline ulaşacak.

Ukrayna’nın hücumlarının akabinde Rusya’nın çeşitli bölgeleri bu ay kişi başına akaryakıt satışına yönelik çeşitli kısıtlamalar uygulamaya koydu.

Financial Times’ın iddiasına nazaran Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana yaşanan en ağır yakıt krizi yaklaşık 50 milyon kişiyi etkiledi.

Bazı bölgelerde şoförler yakıt alabilmek için saatlerce, hatta günlerce sıra bekledi.

Moskova, akaryakıt istasyonlarında uzun kuyrukların oluşmaya başladığı haziran ayının sonlarında yakıt ithal etme planını resmen açıkladı.

Kpler’in dataları, akaryakıt yükünün 18 Haziran’da Vadinar’da Agni isimli gemiye yüklendiğini gösteriyor.

Aynı datalara nazaran tanker, 6 Temmuz’da Mısır’ın Akdeniz kıyısı açıklarındaki Damietta Light bölgesinde taşıdığı yükün tamamını Garnet isimli gemiye aktardı.

Garnet, 22 Temmuz prestijiyle Norveç kıyıları boyunca kuzeye yanlışsız seyrediyordu.

Vadinar Rafinerisi’nin sahibi Nayara Energy’de Rus devlet denetimindeki Rosneft’in yüzde 49 payı var. Kpler’in datalarına nazaran 2026 boyunca Vadinar’da işlenen ham petrolün yüzde 90’dan fazlası Rusya’dan geldi.

Böylece, 2022’den bu yana Rus ham petrolünün deniz yoluyla en büyük alıcılarından biri haline gelen Hindistan’da rafine edilen Rus petrolü tekrar Rusya’ya dönmüş olacak.

Nayara Energy ise “Rus şirketlerine yakıt satmadık ve satma planımız da yok” açıklamasını yaptı.

Şirket ayrıyeten “Hindistan pazarına hizmet sunma ve ülke genelindeki yakıt talebini karşılama taahhüdümüz sürüyor” sözlerini kullandı.

Bu ayın başında Reuters ajansı, Hindistan’dan Rusya’ya en az 60 bin ton akaryakıt sevk edildiğini, bunun Rusya’nın günlük tüketiminin yaklaşık yüzde 60’ına denk geldiğini bildirmişti.

Bu hafta Rusya’ya ulaşması beklenen sevkiyat, yakıt krizinin başlamasından bu yana ithal edilen en büyük tek benzin partisi görünümünde.

Ancak Moskova’nın yararlandığı tek dış kaynak bu değil.

Ağırlıklı olarak Rus ham petrolünü işleyen Belarus da Rusya’ya akaryakıt satışını besbelli biçimde artırdı. Rusya merkezli Price Benchmark Centre’ın Financial Times ile paylaştığı bilgilere nazaran Belarus, haziran ayında Rusya’ya 184 bin ton akaryakıt sattı.

Bu ölçü bir evvelki aya nazaran üç kat, geçen yılın birebir periyoduna nazaran ise 184 kat artış manasına geliyor.

Enerji bölümünden sorumlu Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, 8 Temmuz’da “petrol ürünleri” ithalatının başladığını doğruladı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de dün televizyonda yayınlanan iktisat toplantısında yakıt krizine değindi.

Putin, yaşanan “güçlüklerin” “geçici” olduğunu ve “genel ekonomik dinamikleri” değiştirmeyeceğini söyledi.

Almanya Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü’nden Rusya uzmanı Janis Kluge’ye nazaran ithalatın yanı sıra yakıt kalite standartlarının gevşetilmesi ve lojistikte yapılan düzenlemeler bilhassa Moskova ile St. Petersburg’da krizin tesirini hafifletti.

Kluge, insanların da tüketime ahenk sağlayarak talebi azalttığını, bağımsız akaryakıt istasyonlarının ise fiyatları Avrupa düzeylerine yükselttiğini belirtti.

Bu gelişmeler sayesinde geçen haftadan itibaren kimi bölgeler satış kısıtlamalarını kaldırdı ve akaryakıt istasyonlarındaki kuyruklar kısaldı.

Buna rağmen Astrahan ile batıdaki Lipetsk ve Voronej kentlerinde lokal medyaya nazaran hâlâ 50 ila 100 aracı aşan kuyruklar oluşuyor.

Volga Nehri kıyısındaki Ulyanovsk’ta ise durum daha da berbatlaştı.

Kluge’nin, kullanıcıların paylaştığı datalar üzerinden akaryakıt erişimini izleyen Rus platformlarına dayandırdığı değerlendirmeye nazaran bunun beklenen sebebi yetkililerin yakıtın bir kısmını öncelikli bölgelere yönlendirmesi.