Türkiye ile Yunanistan BM oturumunda karşı karşıya geldi: Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Yıldız’dan Atina’nın savlarına net cevap

“Gelişen Teknolojiler ve Deniz Güvenliği” bahisli BM Güvenlik Konseyi toplantısında, Türkiye-Libya mutabakatı tartışması yaşandı. Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Yıldız, Türkiye-Libya deniz yetki muhtırasının 2019’dan beri yürürlükte olduğunu tabir ederek, mutabakatın tarafları arasındaki deniz sonlandırmasını düzenlediğini kaydetti. Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta ise mutabakat zaptını hem coğrafyaya hem de memleketler arası hukuka muhalif diye niteleyerek kesin bir lisanla reddetti.

Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız

‘BU KONSEY BİR DENİZ SINIRLANDIRMA MAHKEMESİ DEĞİLDİR’

Yıldız, “Yeni teknolojiler ve deniz güvenliği: barış ve güvenlik açısından etkileri” başlığı altında açık tartışma için toplanan BM Güvenlik Konseyi’nde kelam aldı.

Toplantının sabahki oturumunda Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in Türkiye ile Libya arasında yapılan deniz yetki muhtırasını gündeme getirerek eleştirmesine karşılık veren Yıldız, “Bu Konsey bir deniz sınırlandırma mahkemesi değildir. Bir harita bir iddiayı gösterebilir lakin onu yargılayamaz” diye konuştu.

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis

‘EGEMEN AYRICALIK ÜÇÜNCÜ BİR DEVLETİN İTİRAZIYLA REDDEDİLEMEZ’ 

Yıldız, iki hâkim devlet arasında imzalanan Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nın 2019’dan beri yürürlükte olduğuna işaret ederek, şu sözleri kullandı:

“Türkiye ve Libya, her biri milletlerarası muahedeler yapma hakkına sahip iki hükümran devlettir. Bu hükümran ayrıcalık, sırf üçüncü bir devletin sonlandırmaya itiraz etmesi yahut sonucuna katılmaması sebebiyle reddedilemez. Türkiye-Libya Mutabakatı, tarafları arasındaki deniz sonlandırmasını düzenler, taraf olmayan devletlerin haklarını belirlemez yahut etkilemez. Türkiye’nin başka denizcilik düzenlemeleriyle ilgili olarak daima olarak savunduğu prensip tam olarak budur. Bu düzenlemeler Türkiye aleyhine kıta sahanlığı haklarını azaltmak için kullanılamaz. Aksi yöndeki argümanlar, devletlerin muahede yapma konusundaki hâkim kapasitelerini sorgulamak yerine, diyalog ve adil sonlandırma yoluyla ele alınmalıdır.”

Yunan Başbakanı’nın Mutabakat Zaptı’nın “coğrafyaya aykırı” olduğu yönündeki tezine da karşılık veren Yıldız, milletlerarası içtihadın, kıyı yapısı ve ilgili şartlar ne olursa olsun Ege’deki her adaya otomatik olarak tam yetki tanımadığını vurguladı.

YILDIZ’DAN UNCLOS YANITI

Yıldız, “Türkiye, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni (UNCLOS) kıymetli bir araç olarak kabul etmekle birlikte bu mukaveleye taraf değildir. Mukavele ne kozmik ne de tek belirleyici tüzel metindir ve taraf olmayan bir ülke aleyhine ileri sürülen her kararın bağlayıcı örfi hukuk teşkil ettiği varsayılamaz” dedi.

Türkiye’nin bu konunun diyalogla çözülmesinden yana olduğunu lisana getiren Yıldız, “Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçen ay BM Genel Kurulu konuşmasında belirttiği gibi Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’deki sıkıntıların güzel komşuluk münasebetleri temelinde ve milletlerarası hukuka uygun olarak çözülmesini istiyoruz” tabirlerini kullandı. Yıldız, “Bu hususta yapan bir halde görüşmeye hazırız. Fakat kapsayıcı ve kalıcı bir yaklaşımın, Kıbrıs Türklerinin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin yasal hak ve çıkarlarını da dikkate alması gerektiğini anlıyoruz” açıklamasını yaptı.

‘DİPLOMASİ FARKLILIKLARI ANLAŞMAZLIKLARA DÖNÜŞTÜRMEDEN ELE ALABİLMELİ’

Türkiye’nin çok taraflı deniz güvenliğine olan bağlılığını Bulgaristan ve Romanya ile bölgesel seviyede, Somali ve Lübnan’da global seviyede yaptığı çalışmalarla pratikte gösterdiğini belirten Yıldız, “Donanmalarımız BM yetkisi altında tesirli bir işbirliği sergilemiştir, bu sebeple diplomasi de farklılıkları uyuşmazlıklara dönüştürmeden ele alabilmelidir” diye konuştu.

Yıldız, “Çözülmemiş sonlandırma sorularını düşmanlık olarak göstermek deniz güvenliğine hizmet etmez. Evet, coğrafya tekrar yazılamaz fakat milletlerarası hukuk da bir haritaya yahut slogana indirgenemez. Türkiye, eşitlik, karşılıklı hürmet ve yeterli komşuluk prensipleriyle yönlendirilen manalı müzakerelere hazırdır” değerlendirmesinde bulundu.

Gelişen teknolojilerin denizcilik alanında farkındalığı, arama ve kurtarmayı, seyir güvenliğini ve kritik denizaltı altyapısının korunmasını güçlendirebileceğini anlatan Yıldız, siber taarruzlar, seyir ve irtibat sistemlerine müdahale ve otonom teknolojilerin berbata kullanımının da aksama ve istenmeyen tırmanma riskleri oluşturabileceğini lisana getirdi.

Yıldız, teknolojinin gelişim ve kullanımının BM Şartı ve geçerli milletlerarası hukuka uygun olması gerektiğini vurgulayarak, bu hususta manalı insan nezareti, hesap verebilirlik ve uygun garantilerin kural olduğuna dikkat çekti.

BALTA: ‘COĞRAFYA YENİDEN ŞEKİLLENDİRİLEMEZ’

Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta ise Türk-Libya mutabakat zaptının hem coğrafyaya hem de milletlerarası hukuka alışılmamış olduğunu argüman etti. Balta, mutabakat zaptının Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylanmış olmasının, zaptın “geçersiz olma” niteliğini değiştiremeyeceğini ve ona hukuksal bir tesir kazandıramayacağını savundu.

“Coğrafya tekrar şekillendirilemez. Bu bir slogan değil” diyen Yunan yetkili, iki devlet arasındaki hiçbir mutabakatın üçüncü bir devletin egemenlik haklarını etkileyemeyeceğini de kelamlarına ekledi.

Skai’nin haberine nazaran, Yunanistan Büyükelçisi ayrıyeten milletlerarası hukukun tek taraflı iddialara hizmet etmek için seçici bir biçimde uygulanamayacağını belirterek, Yunanistan’ın İtalya ve Mısır ile yaptığı deniz sonlandırma mutabakatlarına da atıfta bulundu. Türkiye’nin Güvenlik Konseyi’nde bahsin görüşülmesine yönelik itirazına cevap veren Balta, deniz güvenliğinin temelinde deniz hukukuna hürmetin yattığını kaydetti.

MİÇOTAKİS: MUTABAKAT GEÇERSİZ

Gün uzunluğu devam eden BM Güvenlik Konseyi’nin sabahki oturumunda Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, 2019’da Libya ve Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ait mutabakat muhtırasının geçersiz olduğunu savunmuş, muahedenin memleketler arası deniz hukuku unsurlarını ihlal ettiğini argüman etmişti.