Trump yanlış ata oynadı! Dünyayı değiştiren kusur: ABD kadar kimse ziyan görmedi

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı başlattığı savaşın akabinde ortaya çıkan tablo, sadece Orta Doğu’nun değil, global güç istikrarlarının de yine şekillenmesine yol açtı. İngiliz The Telegraph gazetesi, Trump’ın İran siyasetini “iki başkanlık periyodunun en büyük dış siyaset başarısızlığı” olarak değerlendirirken, savaşın ABD’nin müttefikleriyle münasebetlerini zedelediğini, Çin’i güçlendirdiğini ve İsrail’i daha kırılgan bir pozisyona sürüklediğini yazdı.

HER ŞEY BEYAZ SARAY’DAKİ SUNUMLA BAŞLADI

Habere nazaran sürecin dönüm noktası, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 11 Şubat’ta Beyaz Saray Durum Odası’nda yaptığı sunum oldu.

Yaklaşık bir saat süren sunumda Netanyahu’nun, ABD ve İsrail’in İran’a karşı ortak hareket etmesi gerektiğini savunduğu, İran rejiminin devrilmesi halinde ülkenin Batı yanlısı bir idareye kavuşabileceğini öne sürdüğü belirtildi.

Netanyahu’nun, Donald Trump’ı ikna etmek için görüntü kayıtları, ses belgeleri ve çeşitli görsel gereçler kullandığı tabir edildi. Sunumun akabinde Trump’ın generallerine İran’a yönelik savaş planı hazırlamaları talimatını verdiği öne sürüldü.

“KOLAY ZAFER” HESABI TUTMADI

Ancak savaş beklenen sonucu vermedi.

İran’ın “koşulsuz teslimiyetini” sağlamayı hedefleyen plan kısa müddette çıkmaza girdi ve Hürmüz Boğazı’ndaki kriz ile global ekonomiyi sarstı. Sonunda taraflar bir ateşkese yönelse de süreç, Washington’da kimi çevreler tarafından “tarihin en berbat mutabakatlarından biri” olarak değerlendirildi.

The Telegraph’a konuşan eski ABD yetkilileri, savaşın başlangıçtaki amaçlarının hiçbirine tam manasıyla ulaşılamadığını ve ABD kadar kimsenin ziyan görmediğini söyledi.

ÇİN GÜÇLENDİ, ABD YALNIZLAŞTI

Gazeteye nazaran savaşın en kıymetli sonuçlarından biri Çin’in güç kazanması oldu.

Eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Kurt Campbell, “Bu süreçten daha güçlü çıkan ülkelerin başında muhtemelen Çin geliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Campbell, birçok ülkenin Washington’ın stratejik yaklaşımını yine sorgulamaya başladığını belirterek, savaşın global iktisat, jeopolitik istikrarlar ve milletlerarası ticaret üzerinde uzun vadeli tesirler yaratacağını söyledi.

Analizde, ABD’nin İran’a odaklanmak zorunda kalması sebebiyle Asya-Pasifik bölgesindeki stratejik önceliklerinin zayıfladığı ve bunun da Çin’e değerli bir avantaj sağladığı vurgulandı.

TRUMP-NETANYAHU BAĞLANTISINDA KRİTİK KIRILMA

Savaşın akabinde Trump ile Netanyahu arasındaki ilgilerin de önemli halde gerildiği belirtiliyor.

Trump’ın son periyotta Netanyahu’nun kararlarını sert halde eleştirdiği, bilhassa Lübnan’a yönelik operasyonlar sebebiyle İsrail Başbakanı’na reaksiyon gösterdiği aktarıldı.

ABD Lideri’nin Axios’a yaptığı açıklamada, “Bibi sebep bu türlü bir hücum düzenlemek zorunda kaldı ki? Çok sinirlendim. Ona bunu söyledim. Hiçbir muhakeme yeteneği yok” tabirlerini kullandığı hatırlatıldı.

Oysa birkaç ay evvel iki başkan arasındaki bağların son derece güçlü olduğu ve Netanyahu’nun Washington’dan büyük bir siyasi zaferle ayrıldığı belirtiliyor.

İSRAİL’DE “İHANET” TARTIŞMASI

Haberde, İsrail kamuoyunda da Trump’a yönelik reaksiyonların arttığı tabir edildi.

Daha evvel kimi çevreler tarafından Musevileri Babil sürgününden kurtaran Pers Hükümdarı Kiros’a benzetilen Trump’ın, bugün İran rejimini devirmeden savaşı sonlandırdığı gerekçesiyle eleştirildiği kaydedildi.

Trump’ın kabul ettiği mutabakatın İran’ın uranyum stoklarını, balistik füze kapasitesini ve bölgesel vekil güç ağını büsbütün ortadan kaldırmadığı yönündeki tenkitler de dikkat çekti.

İSRAİL’İN ABD’DEKİ TAKVİYESİ ERİYOR

The Telegraph’ın tahlilinde dikkat çeken bir öbür nokta ise İsrail’in Amerikan kamuoyundaki takviyesinin gerilemesi oldu.

Pew Araştırma Merkezi’nin datalarına nazaran Amerikalıların yaklaşık yüzde 60’ı artık İsrail’e olumsuz bakıyor. Bu oran, 2022 yılına kıyasla 20 puanlık bir artış manasına geliyor.

Özellikle 50 yaş altındaki Cumhuriyetçiler arasında İsrail’e yönelik olumsuz görüşlerin artması, Tel Aviv idaresinde telaş yaratıyor.

İsrail Savunma Kuvvetleri’nin eski stratejik planlama başkanı General Assaf Orion, “İsrail’e verilen takviyenin azalması ve hatta olumsuz duyguya dönüşmesi bizim için son derece tehlikeli” değerlendirmesinde bulundu.

AVRUPA İLE MÜNASEBETLER SARSILDI

Savaşın sadece İsrail ve Orta Doğu’yla hudutlu kalmadığı belirtiliyor.

Analize nazaran Trump, İran’a yönelik operasyon öncesinde Avrupa’daki müttefiklerine danışmadı. Süreç ilerledikçe kimi Avrupa ülkeleri ABD’nin üslerini kullanmasına kısıtlamalar getirirken, Washington ile Avrupa başşehirleri arasındaki ilgilerde önemli tansiyon yaşandı.

Eski ABD NATO Büyükelçisi Ivo Daalder, savaşı “Vietnam’dan bu yana, hatta tahminen de İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki en berbat stratejik hata” olarak nitelendirdi.

Daalder, “Müttefiklerimizle olan bağlarımıza kalıcı ziyan verdik. Amerika’nın en büyük jeostratejik avantajı müttefikleridir ve bu avantaj önemli halde zedelendi” dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI GLOBAL EKONOMİYİ TEHDİT EDİYOR

Savaşın akabinde Hürmüz Boğazı’nın güvenliği de milletlerarası piyasaların en büyük kaygılarından biri haline geldi.

İran’ın boğaz üzerindeki tesirini muhafazası, güç piyasalarında kalıcı bir belirsizlik oluştururken, global ticaret yollarının güvenliği de tekrar tartışılmaya başlandı.

Uzmanlara nazaran savaş öncesinde zati zayıflayan ABD liderliğine duyulan inanç, bu süreçle birlikte daha da sarsıldı.

“ARTIK HİÇBİR ŞEY ESKİSİ ÜZERE OLMAYACAK”

The Telegraph’ın tahliline nazaran Trump’ın İran savaşı, İran tehdidini ortadan kaldırmak ve ABD’nin global otoritesini güçlendirmek hedefiyle başlatıldı. Lakin ortaya çıkan sonuç bunun tam aykırısı oldu.

Savaş; müttefikleri huzursuz etti, rakipleri cesaretlendirdi, İsrail’i siyasi açıdan yalnızlaştırdı ve global ekonomiyi yeni risklerle karşı karşıya bıraktı.

Eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Kurt Campbell, tahlilde şu sözleri kullandı:

“Tek bildiğimiz şey, savaş öncesi periyoda geri dönmeyeceğimizdir. Artık hiçbir şey eskisi üzere olmayacak.”