Tehdit ve umut…

‘Kimyasallar hormonlarımızı etkiliyor’

26 Eylül Dünya Çevre Sağlığı Günü vesilesiyle İstanbul Florence Nightingale Hastanesi’nden endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Ela Temeloğlu çevresel maruziyetlerin sıhhatimiz üzerindeki tesirlerini anlattı: “Şehir ömründe hava kirliliği teneffüs ve kalp-damar sistemi üzerinde olumsuz tesirlere yol açabiliyor. Bunun yanında birtakım çevresel kimyasallar da hormon sistemimize ziyan verebiliyor. Endokrin bozucu kimyasallar olarak isimlendirilen bu maddeler plastiklerde, pestisitlerde, kimi paklık ve kozmetik eserlerinde karşımıza çıkıyor. Bunlara uzun müddet ve yoğun maruz kalmanın obezite, insülin direnci, diyabet, üreme ve birtakım hormonal hastalıklarla münasebeti araştırılıyor.”

Temeloğlu pestisitlerle ilgili de “Risk, kullanılan pestisitin tipine, dozuna, maruziyet müddetine ve kişinin özelliklerine nazaran değişiyor” bilgisini veriyor.

Evimizdeki havanın da düşündüğümüz kadar pak olmadığını söyleyen Temeloğlu ekliyor: “Temizlik eserleri, oda kokuları, aerosol eserler (saç spreyleri, deodorantlar), boya ve mobilyalarda kullanılan kimi maddeler iç ortam havasına çeşitli kimyasalların karışmasına sebep olabiliyor. Yemek pişirirken oluşan duman ve yetersiz havalandırma da hava kalitesini olumsuz etkiliyor. Paklık sırasında ortamı havalandırmak, oda kokuları ve yoğun kimyasal içeren eserleri gereksiz yere kullanmamak da kıymetli. Ayrıyeten meskende katiyetle sigara içilmemeli.”

Her dokuz cinsten biri tehlikede

Dünya Kuşları Koruma Kurumu (BirdLife International) Kenya’da gerçekleşen Küresel Göç Yolları Zirvesi’nde Dünya Kuş Raporu’nu yayımladı. Dört yılda bir yayımlanan rapor, göçmen kuşların karşı karşıya olduğu tehdidin boyutunu gösteriyor.  Rapora nazaran evvelce yaygın olan birçok çeşidin popülasyonunda ve göçmen kuş tiplerinin yüzde 45’inde azalma görüldü. Deniz habitatlarını, ormanları ve kıyı sulak alanlarını kullanan çeşitler bilhassa berbat durumda. Her dokuz cinsten biriyse yok olma tehdidi altında. Kaşık gagalı kum kuşu (Calidris pygmaea) da jenerasyonu tükenme tehlikesi en yüksek olan kıyı kuşlarından biri.

Azimut’un yavruları denizle buluştu

İtalya’nın Pescara Limanı’nda 16 Aralık 2020’de balıkçı teknesinin ağlarına takılan denizkaplumbağası ‘Azimut’ yaklaşık bir ay tedavi gördükten sonra 7 Ocak 2021’de tekrar denize bırakılmıştı. Azimut Temmuz 2026’nın sonlarında Türkiye kıyılarına ulaştı ve Deniz Kaplumbağaları Araştırma Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi (DEKAMER) gruplarının izleme ve muhafaza çalışması yürüttüğü Muğla, Sarıgerme kumsalında yuva yaptı. Yaklaşık iki aylık kuluçka devrinin akabinde yuvasından 37 yavru canlı biçimde denize ulaştı.