Taliban’dan reaksiyon çeken karar. Kız çocuklarının sessizliği “rıza” sayılacak

Birleşmiş Milletler ve insan hakları örgütleri, Taliban idaresinin Afganistan’da yayınladığı yeni boşanma kararnamesinin çocuk yaşta evlilikleri fiilen yasallaştırdığı ve bayan haklarını daha da gerilettiği ihtarında bulundu.

2021’de Afganistan’da yine iktidara gelen Taliban idaresi ise suçlamaları reddederek bayanları zorla evliliklerden koruduklarını savundu.

“ERGENLİĞE ULAŞINCA EVLİLİĞİ SONLANDIRABİLİR”

Kararnamede, ergenlik öncesinde evlendirilen kız çocuklarının boşanma şartları düzenleniyor.

Söz konusu reaksiyon çeken hususta, “Küçük yaştaki kız çocuğu ergenliğe ulaştığında evliliği sona erdirme hakkına sahiptir.” sözü yer alıyor. Uzmanlar, bu düzenlemenin çocuk evliliklerini dolaylı biçimde kabul ettiği görüşünde.

İnsan Hakları İzleme Örgütü Afganistan araştırmacısı Fereshta Abbasi, evvelki Afgan hükümetleri devrinde de çocuk yaşta evliliklerin hudutlu formda yasal olduğunu lakin bunun 15-16 yaş aralığıyla ve ebeveyn müsaadesiyle sınırlandığını söyledi.

HER ÜÇ KIZ ÇOCUĞUNDAN BİRİ REŞİT OLMADAN EVLENDİRİLİYOR

UNICEF datalarına nazaran Taliban’ın 2021’de tekrar iktidara gelmesinden evvel Afganistan’daki her üç kız çocuğundan biri 18 yaşından evvel evlendiriliyordu.

Hak örgütleri, ekonomik kriz, bayanların mahkemelere erişiminin zorlaşması ve kız çocuklarının ortaöğretim ile üniversite eğitiminden yoksun bırakılması nedeniyle bu oranın son yıllarda arttığını belirtiyor.

“SESSİZLİK İSTEK SAYILACAK”

Kararnamede, ergenliğe ulaşan bir kız çocuğunun evliliğe itiraz etmemesi durumunda bunun “rıza” olarak kabul edileceği belirtiliyor. Yetişkin bayanlar ve erkekler için ise kelamlı onay koşulu aranıyor.

BM Afganistan Misyonu, yayınladığı açıklamada “Kararname, çocuk evliliklerine müsaade verildiğini ima ediyor. Ayrıyeten kız çocuklarının sessizliğini istek olarak yorumluyor.” tabirlerini kullandı.

KADINLAR İÇİN BOŞANMA SÜRECİ ZORLAŞIYOR

Yeni düzenleme, bayanların şiddet gördükleri gerekçesiyle boşanma talebinde bulunmasına teorik olarak müsaade veriyor. Lakin süreçte arabuluculuk, aile takviyesi ve kocanın onayı üzere koşullar bulunuyor.

Abbasi, “Boşanma hakkı tanınıyor lakin bayanlar açısından son derece ağır şartlara bağlanıyor.” dedi.

İnsan hakları savunucuları, bilhassa çocuk yaşta evlendirilen kızların uygulamada mahkemeye başvurmasının neredeyse imkansız olduğunu vurguluyor.

AFGANİSTAN’DA BAYAN HAKLARI GİDEREK DARALIYOR

Taliban idaresi altında Afganistan’da bayanlara yönelik kısıtlamalar son yıllarda büyük ölçüde arttı.

Kız çocuklarının altıncı sınıftan sonra okula gitmesi yasaklanırken, bayanların birçok işte çalışması ve kamusal alanlara erişimi de sonlandırıldı.

Bazı düzenlemelerde bayanların kamuya açık alanlarda seslerinin duyulmaması gerektiği belirtilirken, birçok durumda dışarı çıkarken bir erkek refakatçi bulundurmaları kural koşuluyor.

Bu yıl yayınlanan Afgan ceza yasasında ise eşini “ağır halde döven” bir erkeğe en fazla 15 gün mahpus cezası öngörülüyor. Buna karşılık diğer bir kişiyi yaralamaktan hatalı bulunan şahıslar altı aya kadar mahpus cezası alabiliyor.