Sosyal medya algoritmaları mahkemelik oldu. Binlerce davanın devam etmesine müsaade verildi

San Francisco merkezli 9. ABD Temyiz Mahkemesi, Meta ve TikTok’un federal mahkemelerde açılmış 3 binden fazla davanın görülmesine imkan tanıyan alt mahkeme kararının bozulması talebini reddetti.

Mahkeme, şirketlerin temyiz başvurusunu yargılama süreci tamamlanmadan yaptıkları ve bu sebeple müracaatın erken olduğu sonucuna vardı.

Davalar, Meta Platforms bünyesindeki sosyal medya platformlarının yanı sıra Google, ByteDance’e ilişkin TikTok ve Snap Inc’e ilişkin Snapchat’i amaç alıyor.

Meta ve TikTok, 1996 tarihli İletişim Ahlakı Yasası’nın “Section 230” olarak bilinen kararının kendilerini bu davalara karşı koruduğunu savundu.

Söz konusu düzenleme genel olarak internet şirketlerini kullanıcıların platformlarda yayımladığı içeriklerden kaynaklanan türel sorumluluklara karşı koruyor.

Şirketler, bu müdafaanın sosyal medya platformlarının bağımlılık yaratıcı niteliği konusunda kamuoyunu gereğince uyarmadıkları teziyle açılan davaları da kapsaması gerektiğini ileri sürdü.

Ancak temyiz mahkemesi, Section 230’un şirketlere davaya hiç muhatap olmama formunda bir dokunulmazlık sağlamadığını, sırf makul türel sorumluluklara karşı savunma imkanı verdiğini belirtti.

Bu sebeple şirketlerin alt mahkeme kararına yönelik itirazının mevcut basamakta değerlendirilemeyeceğine hükmedildi.

Mahkeme ayrıyeten Meta’nın çarşamba günü başlaması planlanan öbür bir davanın ertelenmesi talebini de reddetti.

29 eyaletin başsavcısı tarafından açılan davada Meta; çocuklara ilişkin dataları yasa dışı biçimde toplamak ve kullanmak, sosyal medya platformlarını genç kullanıcıları daima çevrim içi tutacak formda tasarlamak ve platformların güvenliği konusunda tüketicileri yanıltmakla suçlanıyor.

Meta, temyiz başvurusu sonuçlanmadan kelam konusu davanın başlamaması gerektiğini savunmuştu.

Ancak temyiz mahkemesinin kararıyla davanın önündeki kıymetli türel manilerden biri kaldırılmış oldu.

Davacıları temsil eden avukatlar Lexi Hazam ve Previn Warren, kararın Meta’nın bu hafta başlayacak yargılamayı engelleyebilmek için kullanabileceği son değerli “usule ait çıkış yolu” olduğunu belirtti.

Avukatlar, davada kamuoyunun Meta’nın eserlerinin çocuklar üzerindeki tesirlerine ait ne bildiğini, bunu ne vakit öğrendiğini ve bu bilgiler doğrultusunda nasıl hareket ettiğini görebileceğini savundu.

META’YA 567 MİLYON DOLARLIK KARAR

Karar, Meta’nın New Mexico’da açılan öbür bir davada değerli bir hezimet yaşamasından günler sonra geldi.

New Mexico’daki bir hakim, Meta’nın eyalette “kamusal zarar” yarattığına hükmetmiş ve şirketin gençlerin ruh sıhhati için oluşturulacak bir fona 567 milyon dolar ödemesine karar vermişti.

Meta’ya ayrıyeten genç kullanıcıların güvenliğini artırmaya yönelik yeni tedbirler uygulama yükümlülüğü getirilmişti.

Meta, temyiz mahkemesinin son kararına ait yorum yapmazken TikTok da kararın akabinde yöneltilen sorulara çabucak karşılık vermedi.

Sosyal medya şirketlerine karşı açılan davalar eyaletler, belediyeler, okul bölgeleri ve bireyler tarafından yürütülüyor.

Davacılar, şirketlerin genç kullanıcıları bilerek platformlara bağımlı hale getirdiğini ve bunun ABD’deki gençler arasında depresyon, telaş bozuklukları ve vücut algısına ait sıkıntıların artmasına katkıda bulunduğunu ileri sürüyor.

Davacılar ayrıyeten sosyal medya platformlarının tasarım ve işleyiş biçimlerine ait tezlerin Section 230 kapsamında değerlendirilemeyeceğini savunuyor.

Federal davalar California’nın Oakland kentindeki ABD Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers’ın önünde birleştirilmiş durumda.

Davacılar şirketlerden tazminat, para cezaları ve çeşitli ziyanların karşılanmasını talep ediyor.

Meta ve başka şirketler, Rogers’ın 2023 ve 2024 yıllarında davaların büyük kısmının devam etmesine müsaade veren kararlarına itiraz etmişti.

Şirketler sadece federal mahkemelerde değil, eyalet mahkemelerinde de benzeri suçlamalarla yüzlerce davayla karşı karşıya bulunuyor.

California eyalet mahkemesinde birleştirilen evraklardaki dava sayısının yaklaşık 3 bin 300 olduğu belirtiliyor.

Bu davalardan mahkemeye taşınan birinci belgede Los Angeles’ta bir heyet, mart ayında Meta ve Google’ın gençlere ziyan veren sosyal medya platformlarının dizaynında ihmalkar davrandığına hükmetmişti.

Jüri, çocukluğunda Instagram ve YouTube’a bağımlı hale geldiğini belirten genç bir bayana 6 milyon dolar tazminat ödenmesine karar vermişti.

Bu dava, emsal suçlamaların heyet önüne geldiğinde nasıl sonuçlanabileceğine ait kıymetli bir test olarak değerlendirilmişti.

New Mexico’daki davanın daha evvelki kademesinde da bir heyet, Meta’nın platformlarının güvenliği konusunda tüketicileri yanılttığı sonucuna varmış ve şirkete 375 milyon dolar ödeme yükümlülüğü getirmişti.

Meta ve Google ise haklarındaki suçlamaları reddederek bu kararlara itiraz edeceklerini açıkladı.