Sıcak hava dalgası Avrupa’yı sardı. Uzmanlardan çocuklar ve yaşlılar için ikaz

Kamu sıhhati ikazları ekseriyetle yaşlılara odaklansa da Fransa’da pazartesi günü iki çocuğun arabada hayatını kaybetmesi, küçük çocukların da sıcak hava dalgaları karşısında ne kadar savunmasız olduğunu acı biçimde hatırlattı.

Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliğinin sıcak hava dalgalarını daha sık, daha şiddetli ve daha uzun hale getirdiğini belirtiyor. Avrupa’da bu hafta tesirli olması beklenen bunaltıcı sıcakların, 2003 yılında kıta genelinde yaklaşık 70 bin kişinin vefatına yol açan sıcak hava dalgasıyla yarışabileceği uyarısı yapıldı.

Sıcaklıklar yükseldiğinde hem yaşlılar hem de küçük çocuklar beden ısılarını düzenlemekte daha fazla zorlanıyor. Bu kümeler daha az terliyor ve birden fazla vakit korunmak için oburlarının bakımına gereksinim duyuyor.

Lancet Countdown’ın sıhhat ve iklim değişikliği bahisli 2026 Avrupa raporuna nazaran, sıcak hava dalgaları bir yaşın altındaki bebekleri ve 65 yaş üstü şahısları “orantısız biçimde” etkiliyor. Raporda, 2015-2024 periyodunda yaşlıların sıcak hava dalgasına maruz kalma oranının 1991-2000 periyoduna kıyasla yüzde 266 arttığı belirtildi.

Bebeklerde ise bu artış yüzde 121 olarak kaydedildi.Fransız epidemiyolog Noemie Letellier, AFP’ye yaptığı değerlendirmede yaşlıların aşırı sıcaklardan daha ağır etkilenmesinin hem fizyolojik sınırlılıklarla hem de yoksulluk, yalnızlık ve bakıma bağımlılık üzere toplumsal etkenlerle ilişkili olduğunu söyledi.

Paris’teki Pitié-Salpêtrière Üniversitesi Hastanesi Geriatri Kısmı Lideri Jacques Boddaert de sıcakların yaşlı hastalar için “gerçek bir çileye” dönüşmesine sebep olan birçok faktör bulunduğunu belirtti.

Boddaert’e nazaran yaş ilerledikçe bedenin ısıyı denetim etme kapasitesi azalıyor. Susuzluk hissi de zayıfladığı için yaşlılar, susuz kalma belirtilerine daha geç reaksiyon veriyor.

Yaşlılarda daha sık görülen kronik hastalıklar da aşırı sıcakların tesirini ağırlaştırabiliyor. Kalp hastalıkları için kullanılan kimi ilaçlarda olduğu üzere idrar söktürücü tesir yaratan ilaçlar, sıcak havalarda ek sıhhat sıkıntılarına yol açabiliyor.

Boddaert, yaşlılara bakım veren şahısların yaz aylarında tatile çıkması durumunda riskin daha da büyüyebileceğini belirterek, “Bu durum çok tehlikeli hale gelebilir” ihtarında bulundu.

Letellier ise tüm yaşlıların birebir risk seviyesinde olmadığını vurguladı. Ekonomik zahmet yaşayan, kronik hastalığı yahut pürüzü bulunan, toplumsal olarak yalnızlaşmış şahısların daha kırılgan olduğunu söyledi. Letellier’e nazaran yalnız yaşayan yaşlı bayanlar da erkeklere kıyasla daha hudutlu kaynaklara sahip oldukları için ek risk altında bulunuyor.

Aşırı sıcakların küçük çocukların vefatına direkt yol açması daha ender görülse de, yüksek sıcaklıklar çocuklarda birçok sıhhat meselesini tetikleyebiliyor. Gebe bayanlar için de riskler artıyor.

Journal of Climate Change and Health mecmuasında 2024’te yayımlanan bir incelemeye nazaran aşırı sıcaklar, erken doğum ve düşük doğum tartısı üzere olumsuz doğum sonuçlarıyla ilişkilendiriliyor. Tıpkı çalışmada çocuklarda acil servis müracaatları, astım atakları, sıcak çarpması ve okul performansında düşüş riskinin de arttığı belirtildi.

Climate Central’ın geçen yıl yayımladığı bir raporda ise iklim değişikliğinin, 200’den fazla ülkede son beş yılda gebeler için riskli sıcak günlerin yıllık ortalamasını en az iki katına çıkardığı uyarısı yapıldı.

İngiltere’de Portsmouth Üniversitesi’nden aşırı etraf şartları ve fizyoloji uzmanı Doç. Heather Massey, sıcak havalarda bol su içilmesini ve günün en sıcak saatlerinde dışarıda kalma müddetinin sonlandırılmasını önerdi.

Massey, meskenlerin serin tutulması için gündüz saatlerinde perde yahut panjurların kapatılmasını, gece ise pencerelerin açılarak içeride biriken sıcaklığın azaltılabileceğini söyledi.