Senato kalkanı çöktü: ‘Azil’ alarmı! Trump’ın tek kozu kaldı

Donald Trump, her iki başkanlık periyoduna de Kongre’nin iki kanadında Cumhuriyetçi çoğunlukla başladı. 2018 ara seçimlerinde Temsilciler Meclisi‘ni Demokratlara kaptırırken Senato’daki çoğunluğu korudu. 2026 seçimlerinde ise tablo değişti. Demokratlar bu sefer Kongre‘nin iki kanadında da çoğunluğu kazandı.

Kamuoyu dayanağı en zayıf periyotlarından birini yaşayan Trump için yeni siyasi tabloda en kritik başlık, azil sürecinin yine gündeme gelme ihtimali. Birinci periyodunda iki kere azil sürecinden geçen Trump, Temsilciler Meclisi’nden çıkan kararları Senato’daki Cumhuriyetçi çoğunluk sayesinde durdurabilmişti. Bugün ise o muhafaza kalkanı büsbütün ortadan kalktı.İlk dönemindeki ara seçimlerde Temsilciler Meclisi el değiştirirken, ikinci periyodunda hem Temsilciler Meclisi’ni hem de Senato‘yu kaybetti.

Ara seçimlerde ortaya çıkan tabloyu değerlendiren İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Yeliz Albayrak, “Bugünkü sonuçlarla iki devir arasında büyük bir fark ortaya çıktı” dedi. 

Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu ele geçirmesi, Trump’ın birinci devrinin ikinci yarısında Kongre ile münasebetlerini de etkiledi. Nancy Pelosi’nin Temsilciler Meclisi Başkanlığı periyodunda Trump idaresine yönelik soruşturmalar yürütülürken, lider hakkında azil süreçleri de başlatıldı.

Yeliz Albayrak, “Dönemi tamamlayana kadar da Temsilciler Meclisi tarafından gerçekten türlü türlü zorluklar önüne koyuldu” tabirlerini kullandı.

Trump, birinci olarak 2019’da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile yaptığı görüşme sebebiyle başlatılan süreçte, ikinci sefer de 2021’deki Kongre baskınının ardından Temsilciler Meclisi tarafından azledildi. Lakin birinci yargılamada Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Senato’da aklanırken, ikinci yargılamada da gerekli oy çoğunluğu sağlanamadığı için hatalı bulunmadı.

Bu sebeple Senato’daki Cumhuriyetçi dayanağın değerli olduğunu belirten Albayrak, “Yürütmeden doğan yetkilerini ve Senato’nun gücünü kullanarak bir formda buna dayandı” dedi.

‘BU SEFER ONU KURTARACAK BİR SENATO DA YOK’

Yeni Kongre tablosunun, yeni soruşturmaların ve azil süreçlerinin önünü açabileceğini belirten Yeliz Albayrak, ABD tarihinde azil sonucunda vazifeden alınmış bir lider bulunmadığını hatırlattı: “Desteği en az olan lider durumunda şu anda. ABD tarihinde azil süreci büsbütün uygulanmış bir lider yok. Hakkında karar verilenler var fakat uygulanmış olan yok. Yeniden soruşturmalar açılabilir. Azil süreçleri tekrar işletilebilir. Bu sefer Senato’da Trump’ı kurtaracak kadar Cumhuriyetçi de yok. Salt çoğunluğu yakaladıkları noktada bu süreçleri gerçekleştirebilirler.”

‘TRUMP’IN ELİNDEKİ EN GÜÇLÜ SİLAH VETO YETKİSİ’

Kongre’deki çoğunluğu kaybeden Trump’ın vazife müddetinin kalan iki yılında bütçe, atamalar ve yeni soruşturmalar sebebiyle zorlanabileceğini belirten Yeliz Albayrak, buna karşılık Trump’ın elinde kıymetli bir yetki bulunduğuna dikkat çekti:

“Trump bütçeyle alakalı alınan kararlar, atamalar ve geriye yönelik birçok soruşturma açılabilme ihtimalinden ötürü son kalan 2 yılında çok zorlanacak. Trump ne olursa olsun elinde çok güçlü bir silah olduğunu söyledi. O da ‘veto mekanizması’. Kendisi de çok açık bir halde mutlaka vetonun yetkisini kullanacağını ve çok çekişmeli süreçlerin bu noktada bizi beklediğini işaret etti. Trump ne olursa olsun şu an lider. Kendi yetkilerini sonuna kadar kullanarak bu eşiği geçmeyi daha evvelce biliyor. Burada da kesinlikle kendisini sıkıştırmayacak halde elinden geleni yapmaya devam edecek. Dış siyaset üzere kimi noktalarda kısıtlanmalarına karşın tekrar de istediklerini yapmak için bence elinden gelen baskıyı ve yetkiyi de kullanacaktır.”

SEÇİM YENİLGİSİNDE HANGİ ETKENLER ÖNE ÇIKTI?

Trump’ın bile çok şaşırdığını söylediği, diğer tarafları suçladığı bu çok büyük fark nasıl gerçekleşti? Albayrak’a nazaran ABD’deki ekonomik sıkıntılar da seçmen tercihlerini etkiledi:

“Trump’ın dış siyasette aldığı kararlar, bilhassa İran akınları, Gazze’deki siyasetleri İsrail’le birlikte hareket etmesi üzere gerçekler var. İç siyasetteki sorunlara baktığımızda yükselen fiyatlar, konut sorunu, göçmen siyaseti, vatandaşın cebine direkt yansıyacak ve Amerikan seçmeninin de temel motivasyonlarından birisi olan ekonomik etkenler ile alakalı çok fazla tenkit yapıldı. Bu tenkitlerin bu kadar büyük bir değişikliğe neden olup olmayacağı konuşuluyordu.”

‘ABD’DE SEÇMEN BUNA OYUYLA CEVAP VERMEK İSTEDİ’

Albayrak, şöyle devam etti: “Fakat görüyoruz ki hem Demokratlar içerisinden seçilen adayların da portfolyosu değişti. Demokratların içerisinde de farklı fraksiyonlar var. Birinci sefer siyahi bir vali, birinci kez Müslüman bir Senatör üzere çok farklı sonuçlar var. Birebir formda seçilen öteki şahısların de farklı inanç kümelerinden, farklı etnik kökenlerden olduğunu görüyoruz. Önceki şartlarla ve şimdiki realitede seçmenin üzerinde hissettiği ve sonuçlarını gördüğü şartlar arasında çok büyük fark var. ABD’de sahiden seçmen buna oyuyla karşılık vermek istedi.Trump bununla alakalı birçok mazeret üretmeye devam ediyor lakin bundan sonraki 2 yıl içinde işi pek de kolay olmayacak.”