Sarsıntılar mi tetikledi? Prof. Dr. Bektaş uyardı: “Bölge denize gerçek çöküyor”

Doğu Karadeniz, global iklim değişikliği kaynaklı yağış rejimindeki ani değişkenlikle sıkça yaşanan, can ve mal kaybına yol açan, alt ve üst yapıda hasara sebep olan heyelan, taşkın ve sellerin yanı sıra sarsıntı riskiyle de gündeme geliyor.

Kıyı şeridindeki mikrodeprem hareketliliğine, uydu datalarıyla tespit edilen taban deformasyonuna ve Artvin’in Arhavi ilçesindeki heyelan alanında devam eden risklere dikkat çeken Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, bölgedeki heyelanları yağışlar kadar zelzelelerin de tetiklediğini belirtti.

Bektaş, yamaçların inançlı hale getirilmesi için kapsamlı mühendislik çalışmalarının vakit kaybetmeden yapılması gerektiğini vurguladı.

Bölge son yıllarda can kayıplarının yaşandığı heyelan olaylarıyla gündeme geliyor. Bu yıl 8 Ekim günü meydana gelen heyelanda bir kişi ömrünü yitirdi. Karadeniz Sahil Yolu’nun da geçtiği birebir bölgede 2024 yılında meydana gelen heyelanda ise dört kişi ölmüştü.

O periyot uzmanlar bu heyelan için “Ezber bozan bir heyelan.” değerlendirmesini yapmıştı. Bektaş da 2024’te meydana gelen heyelana dikkat çekti.

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi’nin zelzele datalarına nazaran, bölgede mikro sarsıntı aktivitesi olduğunu söyleyen Bektaş, zelzelelerin yamaçların stabilitesi ve duraylılığını bozabileceğini kaydetti.

Doğu Karadeniz’in Türkiye’nin en fazla yağış alan bölgesi olduğunu belirten Bektaş, “Heyelanların oluşmasındaki en kıymetli faktör yağıştır lakin heyelanların oluşumunda yağışlar kadar zelzeleler de son derece tesirlidir.” tabirlerini kullandı.

Dört kişinin öldüğü heyelan olayından bir mühlet evvel Rize’de meydana gelen 4,7 büyüklüğündeki zelzelesi anımsatan Prof. Dr. Bektaş, şöyle devam etti:

“- Hem yağışlı hem de yağışsız bir periyotta sarsıntı ile heyelanın direkt ilişikli olduğu ortaya çıkardı. Zelzeleden 4-5 gün sonra Rize’de bir heyelan yaşandı. Bu heyelan sarsıntının şiddet alanı içerisindeydi.

– Hem sarsıntının hem de yağışın tesiri vardı. Birkaç gün sonra Arhavi’de devasa ve mevtle sonuçlanan heyelanın yağışla ilgisi yoktu. 15 gün öncesinde ve 15 gün sonrasın da hiç yağış olmadı, büyük kütle kara yolunu kapadı, dört kişiyi öldürdü. Dağ, denize yanlışsız kaydı.”

Verilere nazaran Arhavi’deki heyelan riskinin devam ettiğini söyleyen Bektaş, gerekli tedbirlerin alınmasını vurguladı. “Elimizdeki jeolojik ve jeofizik bilgiler, bölgenin denize hakikat daima olarak çöktüğünü gösteriyor.” diyen Bektaş, tehlikenin sürdüğüne dikkat çekti.

“Kayan devasa kütlenin arkasında yeni bir kütle daha var. Bu kayabilir.” diyen Prof. Dr. Bektaş, şöyle devam etti:

“- Güney batıdaki bir kütle yılda 6 santimetrelik bir hareketle kuzeye gerçek hareket ediyor. Bölgede tıpkı olaylar yaşanabilir. TIR’ların, kamyonların geçtiği transit bir yol. Burada bu felaketler tekrar yaşanabilir. Bunlar kolay kaya düşmeleri değil, bunlar dağ biçimindeki yamaçların kaymasıdır. Kolay tedbirler alınmamalıdır.

– Uydu fotoğrafları ve arazi ölçümleri yapıldıktan sonra hareketin temel düzeneği anlaşıldıktan sonra güzergahta mühendislik kıymetleri alınması gerekiyor. Sonuç olarak 2024 yılında yaşanan felaketin akabinde yeni bir felaketin gelme mümkünlüğü var. Bölgede sismik aktivitenin devam ettiğini esasen biliyoruz.

– Kıyı bölgesi faal tektoniği, depremselliği olan yerdir. Heyelanların ana sebebi yağışlar olduğu kadar, faal tektoniği ve mikro sarsıntıları de bölgede son derece değerli rol oynuyor. Bu gerçekler dikkate alınarak mühendislik çalışmaları yapılmalıdır.”