Putin’den Kiev talimatı: Rusya’da kriz büyüyor! Kremlin, 2 senaryo üzerinde duruyor

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, salı günü Telegram’da yaptığı bir paylaşımda, Kiev güçlerinin Ukrayna hududundan yaklaşık 500 kilometre uzaklıktaki Dubna uzay irtibat merkezine saldırdığını duyurdu. Zelenski, Dubna’nın keşif ve Rus güçlerinin Ukrayna’daki faaliyetlerini koordine etmek için kullanıldığını belirtti.

Ukrayna güçleri, 18 Haziran’da kalın hava savunma katmanlarını aşarak Moskova’nın ana rafinerisini yok eden ve mevcut krizin dönüm noktası olan baskını gerçekleştirdi. Rusya’nın büyük petrol şirketlerinden Gazprom Neft’in eski strateji başkanı ve şu anda Berlin’deki Carnegie Rusya Avrasya Merkezi’nde kıdemli araştırmacı olan Sergey Vakulenko’nun kestirimine nazaran, 20 Haziran prestijiyle ülkenin rafineri kapasitesinin yaklaşık yüzde 28’i devre dışı kaldı. Vakulenko, sorunun artık lojistik zorluklarda yahut piyasa dengesizliklerinde değil, “fiziksel yakıt eksikliğinde” olduğunu tabir etti.

Rusya genelindeki yakıt kıtlığı, Devlet Başkanı Vladimir Putin’i yeni bir krizle karşı karşıya bıraktı. Ukrayna’nın ülkenin petrol rafinerilerini maksat alan insansız hava aracı (İHA) saldırıları, savaşı Rus sivillerin konutlarına taşıdı. Ukrayna yıllardır Rus güç tesislerini maksat alıyordu. İHA’ların ve füzelerin sayısı ile ateş gücündeki artış, Kiev’in Sibirya’da 1900 km uzaklıktaki Tyumen’e kadar uzanan rafinerileri vurmasına imkan tanıdı.

Ukrayna’nın füze ve İHA hücumlarıyla baskıyı artırdığı bir periyotta, Rusya’nın cephedeki durumu değiştirmek için yeni bir taarruz planı üzerinde çalıştığı tez edildi. Ukrayna Genelkurmay Başkanı Oleksandr Sirskyi, Putin’in Rus ordusuna Kiev’e yönelik taarruz operasyonları hazırlama buyruğu verdiğini belirtti.

KİEV’E YÖNELİK YENİ SALDIRI PLANLARI

Putin’in savaşta bir çıkış yolu bulabilmek için orduya Ukrayna’nın başşehri Kiev’i ele geçirme amacı koyduğunu öne süren Sirskyi, Rus kumandanların yeni akın planları üzerinde çalıştığını lisana getirdi.

Independent’ın haberinde Sirskyi’nin, Rusya’nın Belarus topraklarından Ukrayna’nın başşehrini ele geçirmeyi değerlendirdiği argümanına yer verildi. Ukraynalı komutan, bir diğer senaryonun ise Rusya’nın hudut komşusu Bryansk bölgesinden Ukrayna’nın Çernihiv bölgesine hakikat bir saldırıyı içerdiğini ve bunun en mümkün senaryo olduğunu kaydetti.

KİLİT ÖNEMDEKİ TESİSE SALDIRI

Zelenski’nin açıklamasına nazaran, Putin’in buyruğu salı günü Ukrayna’nın Rus güçleri için istihbarat toplamak maksadıyla kullanılan Moskova bölgesindeki bir uydu merkezine ikinci defa saldırmasının akabinde geldi. Zelenski, Telegram’da yaptığı bir paylaşımda, güçlerinin Ukrayna hududundan yaklaşık 500 kilometre uzaklıktaki Dubna uzay bağlantı merkezine saldırdığını duyurdu. Ukrayna lideri, söz konusu yerin keşif ve Rus güçlerinin Ukrayna’daki faaliyetlerini koordine etmek için kullanıldığını belirtti. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı da geçen hafta buranın Ukrayna saldırısına uğradığını bildirmişti.

RUSYA’DA YAKIT SIKINTISI BÜYÜYOR

Dünyanın esas petrol eserleri ihracatçılarından biri olan Rusya, Ukrayna hücumlarının yoğunlaşmasıyla birlikte aylardır akaryakıt ve jet yakıtı ihracatını yasakladı. Putin pazar günü, dizel ihracatını da yasaklamayı düşündüğünü söylemişti.

Savaşın tesirlerinden çoklukla uzak kalan Moskova’da, son günlerde birçok benzin istasyonu kapandı. Açık olanlarda ise saatlerce süren bekleme mühletleri oluştu.

Özellikle Sibirya ve Kuzey Kafkasya’nın birtakım bölgelerinde, Rus vatandaşları yakıt almak için gece boyunca yahut daha uzun mühlet beklemek zorunda kaldıklarını bildirdi. Sibirya’nın İrkutsk bölgesinde hükümet, kilometrelerce uzanan yakıt sınırlarının yanına seyyar tuvaletler yerleştirmeye başladı. Rusya’nın büyük bir kısmında bidonlara akaryakıt doldurmak yasaklanmıştı ve araçlara bir seferde en fazla beş galon akaryakıt taşınmasına müsaade veriliyordu. Rusya’nın dizel rafineri kapasitesi başlangıçta çok daha yüksek olduğu için dizel kıtlığı şimdi önemli boyutlara ulaşmadı.

KRİZ SİYASİ BOYUTA TAŞINABİLİR

Batı Rusya’da Oryol bölgesi hükümeti, yakıt satışına sadece lokal olarak kayıtlı araçlara ve haftada bir kere yakıt ikmali yapılmasına müsaade vermeyi planlıyor. Krasnodar bölgesindeki akaryakıt istasyonlarında, Ukrayna insansız hava aracı ablukası sebebiyle tüm yakıt satışlarının askıya alındığı yakındaki Kırım’dan yakıt almaya gelen şoförlerle lokal halk arasında hengame çıktı. Krasnodar’ın ana rafinerilerinden biri pazar günü havaya uçuruldu.

Rusya genelinde, QR kodlarından elle hazırlanmış listelere kadar uzanan doğaçlama karne sistemleri ortaya çıktı. Moskova merkezli Novaya Gazeta ve New Times yayınlarının analisti Andrei Kolesnikov, “Yakıt konusunda açıkça bir toplumsal kriz var ve bu siyasi bir krize dönüşebilir lakin şu ana kadar önemli sonuçları olmadı. Bu, yorgunluk hissini yoğunlaştırıyor ve bu da sinirliliğe dönüşüyor. Fakat insanların durumu değiştirecek araçları olmadığı için, tek yaptıkları yetkililerden ve savaşın bitmemesinden şikayet etmek” dedi.

PUTİN’DEN YAKIT SORUNUNA MÜDAHALE

Rus yetkililer başlangıçta yakıt kıtlığını spekülatörlere ve panik alımlarına bağlarken, Putin Pazar günü birinci kere bu açığın gerçek olduğunu kabul etti. Rus önder, “Sürücüler ve işletmeler için sıkıntılar devam ediyor. Ne yazık ki akaryakıt istasyonlarında kuyruklar oluşuyor ve bazen gerçek marka akaryakıtı bulamıyorsunuz” sözünü kullandı. Putin, “Ayrıca tarım işletmelerinin ve çiftçilerin yaz döneminde karşılaştığı zorlukları da anlıyoruz… Hasat buna bağlı” diye konuştu.

Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü’nde ekonomist olan Janis Kluge, daha alt kademe yetkililer yerine Putin’in yakıt sorunu hakkında sesini yükseltmesinin, sorunun ne kadar kuvvetli bir hal aldığının göstergesi olduğunu söyledi.

Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine nazaran Kluge, “Kriz o kadar yaygınlaştı ki, Putin’in buna müdahale etmemesi tehlikeli olurdu. Gerçeklerden uzak görünürdü. Bu da sorunun önemli olduğunu ve kaygılı olduklarını gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

KRİZDEN ÇIKIŞ ARAYIŞLARI

Kremlin, bir nebze olsun rahatlama sağlamak emeliyle evvelki kısıtlamaları kaldırarak düşük kaliteli yakıtın satışına müsaade verdi. Moskova’nın Kommersant gazetesi Salı günü, Rusya’nın 2013’ten beri yasak olan düşük kaliteli Euro-2 standardındaki akaryakıtın rafinerilerde yine üretilmesine müsaade vermeyi de düşündüğünü bildirdi. Euro-2, çağdaş motorlara ziyan verebilir lakin eski araçlar için uygun görülüyor.

Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov Salı günü yaptığı açıklamada, Rusya’nın on yıllar sonra birinci kere yakıt ithal etmeyi planladığını ve Moskova’nın ismini vermediği birkaç ülkeyle görüşmeler yürüttüğünü söyledi. Bu büyük açığı fakat Hindistan üzere uzak ülkelerdeki rafineriler kapatabilir. Bu cins ithalatların deniz yoluyla ulaşması haftalar sürecek ve aslında savaş harcamalarıyla boğuşan Rusya’nın bütçesini daha da zorlayacak.

RUSYA’DA SEÇİM GERİLİMİ

Genel olarak, Rusya’da yakıt global standartlara nazaran nispeten ucuz kalmaya devam ediyor. Devlet şirketlerinin işlettiği Moskova akaryakıt istasyonlarında akaryakıt litre başına 80 rubleden (galon başına 3,88 dolara eşdeğer) daha düşük fiyata satılıyor. Bağımsız akaryakıt istasyonları, taksi sürücüleri ve yakıt almak için kuyrukta beklemekten kaynaklanan vakit kaybını telafi etmek zorunda kalan nakliye şirketleri geçtiğimiz hafta fiyatlarını artırmaya başladı.

Eylül ayında yapılması planlanan Rusya parlamento seçimleri için kampanya dönemi hızlanırken, yakıt kıtlığı yaygın bir durum haline geldi. Kimse özgür yahut adil bir seçim beklemiyor olsa da, seçimler Ruslara sessizce şikayetlerini lisana getirme imkanı sağlıyor. Putin, seçim heyecanının bozulmamasını sağlamak için baskı altında bulunuyor. Rus başkan, hafta sonu yaptığı açıklamalarda Ukrayna ile ateşkes arama niyetinde olmadığını gösterdi ve Rusya’nın kendi uzun menzilli füzelerini sınırlama fikrini reddetti. Bu türlü bir muahede Ukrayna’nın rafinerilere yönelik akınlarını sona erdirecek olsa da, Putin bunun Moskova’nın çıkarlarına hizmet etmeyeceğini, zira Rusya’nın ezici bir ateş gücü üstünlüğüne sahip olduğunu savundu.