Putin gözünü aya dikti: Nükleer plan hazır

Rusya, uzay yarışında yeni bir periyodun kapısını aralayacak savlı bir projeyi hayata geçirmeye hazırlanıyor. Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos), Ay altyapısına kesintisiz güç sağlamak emeliyle 2036 yılına kadar Ay yüzeyine nükleer güç santrali kurulmasını öngören devlet kararnamesi taslağını hazırlarken, uzun vadeli gayeler arasında Venüs ve Mars misyonlarını de nükleer güçle desteklemek yer alıyor.

2036 HEDEFİYLE AY’A NÜKLEER SANTRAL

Roscosmos tarafından hazırlanan ve Kremlin’in onayına sunulan stratejik evraka nazaran, Rusya önümüzdeki 10 yıl içinde Ay’da nükleer güç santralini devreye almayı hedefliyor. Moskova, bu projeyle sadece Ay’daki altyapıyı beslemeyi değil, tıpkı vakitte derin uzay araştırmalarında değerli bir avantaj elde etmeyi amaçlıyor.

Plan kapsamında Venüs ve Mars’a yönelik keşif programlarının genişletilmesi ile nükleer itki sistemlerine sahip uzay araçlarının geliştirilmesi de öngörülüyor.

Rusya Başbakan Yardımcısı Denis Manturov da 2025 yazında Devlet Başkanı Vladimir Putin’e, Rusya’nın Ay’da nükleer güç santrali kuran birinci ülke olacağı kelamını vermişti.

“10 YIL BOYUNCA KESİNTİSİZ ÇALIŞACAK”

Rus nükleer enerji şirketi Rosatom’un Başkanı Alexey Likhachev, Roscosmos ile ortak yürütülen çalışmalar kapsamında 10 kilovata (kW) kadar kapasiteye sahip ve en az 10 yıl arızasız çalışabilecek “Ay Enerji Ünitesi” geliştirdiklerini açıkladı.

Likhachev, sistemin uzayın en şiddetli şartlarına dayanacak biçimde tasarlandığını belirterek şunları söyledi:

“Geliştirdiğimiz ünite; fırlatma yüklerine, uzay vakumuna, yoğun radyasyona ve en değerlisi Dünya vaktiyle iki hafta süren, sıcaklığın eksi 150 santigrat dereceye kadar düştüğü Ay gecelerine dayanabilecek halde tasarlandı.”

DAHA GÜÇLÜ SANTRAL İÇİN ÇALIŞMALAR BAŞLADI

Rus yetkili, mevcut 10 kW kapasitenin Ay’da planlanan endüstriyel faaliyetler için kâfi olmayacağını da kabul etti.

Likhachev, nadir toprak elementlerinin çıkarılması, buzdan oksijen ve roket yakıtı üretilmesi ile yerinde sanayi üretimi üzere faaliyetlerin çok daha yüksek güç gerektirdiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Güçlü bir nükleer güç kaynağı olmadan derin uzay endüstriyel bir gelişme bölgesi olamaz. Sadece ara sıra yapılan keşif seyahatleriyle hudutlu kalır.”

Rosatom’un bu sebeple mevcut dizaynın çok üzerinde kapasiteye sahip yeni kuşak bir Ay nükleer santrali üzerinde de çalıştığı bildirildi.

AY’DA “EGEMEN BÖLGE” TARTIŞMASI

Rusya Bilimler Akademisi Başkan Yardımcısı Sergey Çernişev ise projenin sırf bilimsel değil, jeopolitik boyutuna da dikkat çekti.

Çernişev, “Uzay Bilimi” isimli federal proje sayesinde Rusya’nın gelecekte Ay’ın paylaşım sürecinde faal rol üstlenebileceğini ve Ay yüzeyinde kendi “egemen bölgelerini” oluşturabileceğini savundu.

Akademisyen Anatoli Petrukoviç’in verdiği bilgiye nazaran, yalnızca Ay programı için 2036 yılına kadar yaklaşık 700 milyar ruble (7,5 milyar dolar) kaynak ayrılması planlanıyor. Rusya’nın “Uzay” ulusal projesinin toplam bütçesi ise 4,4 trilyon rubleye (47,2 milyar dolar) ulaşıyor.

LUNA-25 FELAKETİ HALA HAFIZALARDA

Rusya’nın tezli amaçlarına rağmen Ay programı son yıllarda değerli teknik meseleler ve gecikmelerle gündeme geldi.

2023 yılında yarım asır sonra gerçekleştirilen birinci Ay vazifesi Luna-25, 10 yılı aşkın hazırlık sürecinin akabinde Ay yüzeyine çakılarak başarısız olmuştu.

Nisan 2026’da ise Rus Bilimler Akademisi, teknik aksaklıklar sebebiyle bir sonraki Ay misyonunun 2027’den 2028’e ertelendiğini duyurdu.