Prostat kanseri hakkında yanlışsız sanılan 5 yanlış: Onkolog tek tek anlattı

Prostat kanseri, bilhassa ileri yaş erkeklerde en çok konuşulan kanser tiplerinden biri. Fakat teşhis konulduğunda hastaların değerli bir kısmı hangi tedavi seçeneklerine sahip olduğunu tam olarak bilmiyor.

Uzmanlara nazaran bu durum, tedavi sürecini olduğundan daha korkutucu hale getirebiliyor. Zira prostat kanseriyle ilgili birçok eski bilgi hâlâ hakikat kabul ediliyor.

Oysa son yıllarda radyoterapi, cerrahi, hormon tedavisi ve takip protokollerinde büyük ilerlemeler yaşandı. Birçok hastada tedavi mühleti kısaldı, yan tesirler daha yeterli yönetilebilir hale geldi.

YANLIŞ 1: “TEDAVİ AYLAR SÜRER”

Prostat kanseri denildiğinde birçok kişinin aklına aylarca hastaneye gidilen, günlük hayatı büsbütün durduran uzun bir tedavi süreci geliyor. Lakin bu tablo artık her hasta için geçerli değil.

Geçmişte standart radyoterapi tedavileri yaklaşık 7,5 hafta sürebiliyordu. Daha sonra bu müddet birçok merkezde 4 haftaya kadar indi. Yeni kuşak maksatlı ışın tedavileriyle birtakım hastalarda tedavi 20 seanstan 5 seansa, yani yaklaşık 2 haftaya kadar kısalabiliyor.

SABR ismi verilen bu yol, yüksek doz ışının çok hassas biçimde tümöre yönlendirilmesini sağlıyor. Böylelikle sağlıklı dokular daha düzgün korunurken hastanın hastaneye gitme sıklığı azalabiliyor.

Bazı merkezlerde kullanılan MR Linac üzere teknolojiler ise tedavi sırasında prostatın görüntülenmesine ve gerektiğinde anlık ayarlama yapılmasına imkân tanıyor.

Uzmanlara nazaran prostat kanseri tedavisi artık birçok hasta için hayatın büsbütün durması manasına gelmiyor. Pek çok kişi tedavi mühletince çalışmaya, idman yapmaya, ailesiyle ilgilenmeye ve günlük rutinini sürdürmeye devam edebiliyor.

Elbette her hastanın kanser evresi, genel sıhhat durumu ve tedavi planı farklı. Bu sebeple “herkes için birebir süreç” demek gerçek değil. Lakin çağdaş tedavilerin maksadı sadece kanseri denetim altına almak değil, hastanın ömür kalitesini de korumak.

Onkologların verdiği temel bildiri şu: Prostat kanseri hayatın bir modülü haline gelebilir; fakat tüm hayatı ele geçirmek zorunda değildir.

YANLIŞ 2: PROSTAT ALINIRSA KANSER BİTER

En yaygın yanlış inanışlardan biri, prostatın ameliyatla alınması halinde kanserin kesin olarak geri dönmeyeceği fikri.

Radikal prostatektomi ismi verilen ameliyatta prostat bezi büsbütün çıkarılır. Bu, birtakım hastalar için hakikat ve tesirli bir seçenek olabilir. Fakat prostatın alınması, kanserin ömür uzunluğu katiyen tekrarlamayacağı manasına gelmez.

Ameliyattan sonra PSA kıymetinin ölçülemeyecek kadar düşmesi beklenir. Zira PSA üreten prostat dokusu artık yoktur. Lakin kimi hastalarda mikroskobik kanser hücreleri geride kalabilir ya da hastalık ameliyattan evvel prostat dışına çok küçük seviyede yayılmış olabilir.

Bu sebeple kimi erkeklerde ameliyat sonrası radyoterapi gerekebilir. Uzmanlara nazaran hastaların teşhis etabında sırf cerrahla değil, onkologla da konuşması tedavi seçeneklerini daha hakikat anlamalarını sağlar.

YANLIŞ 3: RADYOTERAPİ CİNSEL HAYATI BİTİRİR

Prostat kanseri tedavisinde en çok merak edilen hususlardan biri cinsel ömür. Birçok hasta, radyoterapinin cinsel işlevleri kesin olarak yok edeceğini düşünüyor. Lakin uzmanlara nazaran tablo bu kadar kolay değil.

Sertleşme işlevi, prostatın etrafından geçen hassas hudut ve damar yapılarıyla yakından bağlantılı. Cerrahi sırasında bu yapılar korunmaya çalışılsa bile etkilenebilir. Radyoterapi ise kanser hücrelerini gayeli ışınla yok etmeyi maksatlar ve sağlıklı dokuyu mümkün olduğunca müdafaaya çalışır.

Hiçbir tedavi cinsel yan tesir açısından büsbütün risksiz değildir. Üstelik birtakım erkeklerde teşhisten evvel de sertleşme sorunu bulunabilir. Lakin birçok araştırmada radyoterapinin cinsel işlevi cerrahiye nazaran daha güzel koruyabildiği gösterilmiştir.

Radyoterapi sonrası cinsel işlevlerde birinci aylarda düşüş görülebilir. Kimi hastalarda bu tesir yaklaşık 6. ay civarında barizleşir, akabinde toparlanma yaşanabilir.

Prostat kanseri tedavisi sonrası cinsel sorun yaşayan erkeklerin “bununla yaşamak zorundayım” diye düşünmemesi gerekiyor.

Uzmanlara nazaran ilaçlar, vakum aygıtları, özel tedaviler ve kimi ileri seçenekler dahil olmak üzere birçok tahlil yolu bulunuyor. Bu sebeple hastaların cinsel fonksiyonla ilgili problemleri hekimleriyle açık biçimde konuşması kıymetli.

YANLIŞ 4: SICAK BASMASI SADECE KADINLARDA OLUR

Sıcak basması çoğunlukla menopozla ilişkilendiriliyor. Lakin prostat kanseri tedavisinde kullanılan hormon tedavisi de erkeklerde sıcak basmasına yol açabilir.

Hormon tedavisi, prostat kanserinin büyümesinde rol oynayan testosteron düzeyini baskılamayı amaçlar. Bu tedavi çok tesirli olabilir; lakin yorgunluk, kilo artışı, kas gücünde azalma, cinsel istekte düşüş, sertleşme sorunu ve sıcak basması üzere yan tesirler görülebilir.

Bazı erkeklerde duygusal hassasiyet, konsantrasyon zahmeti yahut hafıza sıkıntıları da yaşanabilir. Uzmanlar, hormon tedavisinin günlük ömür üzerindeki tesirinin hafife alınmaması gerektiğini belirtiyor.

İyi haber şu: Hormon tedavisi her hastada kural değildir. Erken evre ve lokalize birtakım prostat kanseri hadiselerinde, yüksek tesirli radyoterapi hormon tedavisi olmadan da uygulanabilir.

YANLIŞ 5: TEDAVİ BİTERSE KONTROL BİTER

Prostat kanseri tedavisi başarılı olsa bile takip süreci ehemmiyetini korur. Zira hastalık birtakım bireylerde yıllar sonra tekrar edebilir.

Bu, her hastada kanserin geri döneceği manasına gelmez. Fakat PSA takibi ve sistemli doktor kontrolleri, olası bir nüksü erken yakalamak açısından kritik ehemmiyete sahiptir.

Uzmanlara nazaran lokalize prostat kanserinde hastaların büyük kısmı çok yeterli sonuçlar alıyor. Buna karşın tedaviden sonra “artık bunu büsbütün unutabilirim” kanısı gerçek değil.

Prostat kanseri bakımında en büyük değişimlerden biri de bu noktada yaşanıyor. Tedaviler daha kısa, daha hassas ve daha şahsileştirilmiş hale gelirken, hastalara nüks durumunda da yeni seçenekler sunulabiliyor.

Bugün için en kıymetli bildiri şu: Prostat kanseri tanısı almak, hayatın duracağı manasına gelmez. Doğru bilgi, hakikat uzman görüşü ve nizamlı takip sayesinde birçok hasta ömrüne faal biçimde devam edebilir.