Piramitlerden evvel geliştirildi: Antik Mısır’ın mühendislik tarihi yine yazılabilir

Mısır’ın Minya bölgesindeki Cebel el-Tayr nekropolünde hafriyat yapan arkeologlar, ülkenin mimarlık tarihine ait değerli ipuçları sunan iki mezar ortaya çıkardı.

Yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen mezarlarda, duvarların alt kısımlarının kalın, üst kısımlarının ise giderek daha dar biçimde inşa edildiği belirlendi. Yapının tartısını daha istikrarlı dağıtan bu sistem, sonraki yüzyıllarda basamaklı piramitlerde ve Giza piramitlerinde çok daha büyük ölçekte kullanıldı.

Araştırmacılara nazaran buluntular, piramitlerin mühendislik tekniklerinin bir anda ortaya çıkmadığını; jenerasyonlar boyunca yapılan mimari denemeler sonucunda geliştirildiğini gösteriyor.

DUVARLAR DARALIYOR

Mezarlardan birincisi, alışılmışın dışında tasarımı sebebiyle “istisnai” bir keşif olarak nitelendirildi. Yapının duvarları tabanda geniş başlayarak yukarı gerçek daralıyor ve böylelikle daha fazla dayanıklılık sağlıyordu.

Benzer bir mimari yaklaşım daha sonra Mısır’ın basamaklı piramitlerinde ve Keops, Kefren ile Mikerinos piramitlerinin imalinde kullanılacaktı.

İkinci mezarın da benzeri bir plana sahip olduğu fakat çok daha yeterli korunduğu belirtildi. Bu sayede arkeologlar, yapının özgün dizaynını ve kullanılan inşaat formüllerini daha detaylı biçimde inceleyebildi.

Mezarlarda duvarların tamamı boyunca uzanan büyük ahşap takviyelere de rastlandı. Bu modüllerin yapıyı güçlendirmek ve taş blokların hareket etmesini önlemek hedefiyle kullanıldığı düşünülüyor.

Taş yüzeylerde bulunan oksitlenme izlerinin ise personellerin blokları kesmesi ve biçimlendirmesi sırasında kullanılan aletlerden kalmış olabileceği bedellendiriliyor.

KRAL DEN BENZERLİĞİ

Mısır Yüksek Eski Eserler Konseyi Genel Sekreteri Dr. Hişam el-Leysi, yapıların Mısır’ın Birinci Hanedan devrinin güçlü hükümdarlarından Kral Den’e ilişkin mezarla benzerlik gösterdiğini açıkladı.

Birinci Hanedan, Yukarı ve Aşağı Mısır’ın yaklaşık MÖ 3100’de tek bir krallık altında birleşmesinin akabinde ülkeyi yöneten birinci hükümdar ailesiydi.

Bu devirde merkezi devlet idaresi güçlenmiş; yazı, mimarlık, mühendislik ve kraliyet mezarları konusunda kıymetli gelişmeler yaşanmıştı.

Yeni bulunan mezarların, birinci Mısır hükümdarlarının gömüldüğü Abidos’taki kraliyet yapılarıyla benzerlik taşıması, gelişmiş inşaat bilgilerinin ülkenin farklı bölgelerine erken tarihlerde yayıldığını düşündürüyor.

Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanı Şerif Fethi, keşfin mezar mimarisinin kolay gömü alanlarından binlerce yıl ayakta kalacak büyük anıtlara nasıl dönüştüğünü anlamaya yardımcı olabileceğini söyledi.

BİNLERCE YIL KULLANILDI

Kazılarda, Mısır’ın tek bir krallık altında birleşmesinden evvelki periyotlara ilişkin mezarlar da bulundu.

Bazı şahısların cenin durumunda gömüldüğü, vücutlarının dokuma bitki hasırlarına sarıldığı ve yanlarına siyah ağızlı seramik kaplar bırakıldığı belirlendi. Bu buluntular, Mısır’ın tarih öncesi Nakada II ve Nakada III periyotlarına tarihlendirildi.

Aynı alanda Antik Mısır’ın Geç Dönemi’ne ilişkin tekli ve toplu gömüler de ortaya çıkarıldı. Birtakım bireylerin ahşap tabutlara yerleştirildiği, tabutların büyük kısmı çürümüş olsa da kimi kesimlerinin günümüze ulaştığı bildirildi.

Farklı periyotlara ilişkin mezarlar, Cebel el-Tayr’ın binlerce yıl boyunca değerli bir gömü alanı olarak kullanılmaya devam ettiğini gösteriyor.

Araştırmacılar, iki mezarın direkt piramit üretiminde kullanılan teknolojiyi kanıtlamadığını fakat daha sonraki anıtsal yapılarda görülen mühendislik unsurlarının sanılandan daha erken geliştirildiğini ortaya koyduğunu belirtiyor.

Keşif, Antik Mısır mimarisinin sırf kraliyet merkezlerinde değil, ülkenin farklı bölgelerinde yapılan uzun müddetli denemelerle şekillenmiş olabileceği görüşünü güçlendiriyor.