Patara Antik Kenti’nde bir birinci. 2 bin yıl sonra yine su akışı sağlandı

Patara Antik Kenti’nde 1988 yılından bu yana devam eden hafriyatlarda Roma Dönemi’ni yansıtan birçok yapı ve eser bulundu. Devrin en ihtişamlı yapıtlarından biri olan Kent Kapısı’nda onarım çalışmaları tamamlandı.

O periyotta Kent Kapısı’nın gücünün ve görkeminin göstergesi olan su perdesi ise aslına uygun halde yine çalıştırıldı ve yaklaşık 2 bin yıl sonra akmaya başladı.

Antik devirde kente 20 kilometre uzaklıktaki Bodamya kaynağından taşınan suyun, özel mühendislik sistemiyle kapı üzerinde su perdesi oluşturduğu, kanallar ve boru sistemiyle yapıya ulaştırıldığı belirtildi. Tekrar işler hale getirilen sistem, Roma Dönemi’ndeki mühendislik ve mimari anlayışın günümüze yansıyan örneklerinden biri olarak bedellendiriliyor.

Patara’nın Roma Dönemi’nde değerli bir kent pozisyonunda olduğuna dikkati çeken Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Patara Kazı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Şevket Aktaş, “Likya Birliği’nin başşehri olmasının yanı sıra daha sonra Likya- Pamfilya eyaletinin de idare merkezi olmuş, Hristiyanlık devrinde ise metropol unvanını korumuştur” dedi.

Büyük kentleri ve limanları yaşatan en değerli ögenin su olduğunu belirten Aktaş, onarım çalışmalarından birinin de Kent Kapısı’nda gerçekleştirildiğini söyledi.

Aktaş, “Kent Kapısı’ndaki meşhur su sistemi yine işler hale getirildi. Kent Kapısı, sırf kentin sonunu belirleyen bir yapı değildir. Birebir vakitte imparatora adanmış bir anıt, bir propaganda ve su yapısıdır” dedi.

Yapının devrine nazaran su ile birleşince görkemini artırdığını belirten Dr. Öğretim Üyesi Şevket Aktaş, “Antik devirde kente gelen beşerler, öncelikle yapının görkeminden etkileniyordu. Üzerindeki heykeller ve mimari ayrıntılar görsel bir şölen sunarken, akan suyun çıkardığı ses ve oluşturduğu imaj de ziyaretçiler üzerinde büyük bir tesir bırakıyordu” dedi.

Bu tarihi tecrübesi günümüze taşımak gayesiyle yapıya ziyan vermeden su sistemini yine çalışır hale getirdiklerini belirten Aktaş, “Burada sırf antik periyodun mühendisliğini değil, günümüz mühendisliğinin temellerini de görüyoruz. Çağdaş mühendislik anlayışının kökleri büyük ölçüde bu devirlere dayanıyor” diye konuştu.

“Patara’nın su muhtaçlığı günümüzde ‘İslamlar’ olarak bilinen bölgede bulunan ve antik kaynaklarda ‘Bodamya’ olarak geçen doğal su kaynağından karşılanıyordu” diyen Aktaş, “Yaklaşık 20 kilometre uzaklıktaki bu kaynaktan alınan su, açık ve kapalı kanallar, köprüler ve su kemerleri aracılığıyla kentin üzerindeki daha yüksek kotta bulunan ana depolama merkezine ulaştırılıyordu. Burada biriktirilen su daha sonra kentin farklı noktalarına dağıtılıyordu. Kent Kapısı’na gelen su da eski sur çizgisinin izini takip ederek pişmiş toprak künklerle yapının doğu ayağına ulaşıyordu. Kurşun borularla yukarı taşınan su, en üst düzeye çıktıktan sonra tekrar künklerle orta açıklığın üzerine yönlendiriliyordu. Özel olarak tasarlanmış taş yüzey üzerinden özgür formda akan su, bir su perdesi oluşturuyordu. Su, Roma İmparatorluk Dönemi’nde sırf bir muhtaçlık ögesi olarak değil, tıpkı vakitte görsel bir şov ve güç sembolü olarak kullanılıyordu” dedi.

“ANITSAL BİR SU YAPISI”

Kent Kapısı’nda hem inşaat mühendisliği hem de su mühendisliği bir arada kullanıldığını belirten Aktaş, “Antik kentlerde kent kapıları ve çeşmeler yaygın olarak görülse de burada maksat sırf su depolamak değildir. Suyu bir görsel gösteriye dönüştürmek, ziyaretçiler üzerinde etkileyici bir izlenim bırakmaktır. Bu özelliğiyle yapı sıradan bir kent kapısından ayrılıyor ve anıtsal bir su yapısına dönüşüyor” tabirlerini kullandı.