Okul hücumlarını araştırma komitesinde akademisyenler dinlendi. “Her 5 çocuktan 1’i siber zorbalığa maruz kalıyor”

Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta okullarda meydana gelen olaylar ile çocukların dijital ortamlarda karşılaştıkları riskler ve olumsuz tesirlerin tüm taraflarıyla ele alınarak araştırılması, tahlil teklifleri geliştirilmesi ve misal olayların önlenmesi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi maksadıyla kurulan Komisyon, AK Parti Tokat Milletvekili Yusuf Beyazıt başkanlığında toplandı.

“ÇOCUKLARIN YÜZDE 90’INDAN FAZLASI SİSTEMLİ İNTERNET KULLANIYOR”

Toplantıda sunum yapan Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Bilgi ve Teknolojileri Anabilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Emel Şerife Baştürk, Türkiye’de 6-15 yaş ortası çocukların yüzde 90’ından fazlasının tertipli biçimde internet kullandığını söyledi.

6-11 yaş kümesinin yüzde 66’sının da toplumsal ağlarda hesabının bulunduğunu ya da bir biçimde toplumsal ağlara erişebilir durumda olduklarını bildiren Baştürk, bu oranın 11-15 yaş kümesinde ise yüzde 80’lere ulaştığını anlattı.

Sosyal ağ üreticilerinin de gereğince sorumluluk almadığını vurgulayan Baştürk, bilhassa kimi platformların çocuklar açısından hayli risk teşkil ettiğini kaydetti.

“ÇOCUKLARA ÖZEL DENİLEN İÇERİKLER HİÇ TEMİZ DEĞİL”

Çocukların en fazla kullandığı platformlardaki tehlikelere dikkati çeken Baştürk, şu değerlendirmelerde bulundu:

“YouTube içerikleri, bilhassa de çocuklara yönelik olduğu da söylenen içerikler hiç saf içerikler değil. Çocukları tüketime yönlendiriyor. Hoşluk, vücut algısı üzerinde önemli olumsuz tesirler yaratıyor. Çok küçük yaşlardan itibaren çocuklar kendi vücutlarından hoşnut değiller. Şiddet boyutunu bir tarafa bırakalım, kendilerini hoş bulmuyorlar. Estetik ameliyat yaptırmak isteyen çocukların yaşı 13-14. Tıp fakültesindeki hoca arkadaşlarım, daima bir sıhhat sorunu uydurarak burun ameliyatı yaptırmak isteyen çocuklar olduğunu söylüyorlar. Bu tıp tesirleri de var.”

Sosyal ağların çocuklar için tasarlanmış alanlar olmadığını vurgulayan Baştürk, 6-11 yaş kümesinin riske en açık yaş kümesi olduğunu, bu yaştaki çocukların mümkün tehlikelere karşı savunmasız kaldığını anlattı.

“HER 5 ÇOCUKTAN BİRİ SİBER ZORBALIĞA MARUZ KALIYOR”

Türkiye’de siber zorbalık tablosu hakkında bilgi veren Baştürk, “Ben ve arkadaşlarımız 2013 yılında Türkiye’de siber zorbalık konusunda TÜBİTAK dayanaklı bir araştırma yürüttük. Biz 7 bölgede, Türkiye’nin 7 coğrafik bölgesinde ortaokullarda 7’nci ve 8’inci sınıf öğrencileriyle hem anket çalışması hem de yüz yüze görüşmeler yaptık. Bu ortamda ne üzere risklerle karşılaştıklarını anlamak için ve bizim o periyotta gördüğümüz bugünkü sayılarla daha çok örtüşüyor. Her 5 çocuktan 1’i Türkiye’de siber zorbalığa maruz kalıyor.” diye konuştu.

“YETİŞKİN EĞİTİMİ DAHA DEĞERLİ KONU”

Çeşitli araştırmalarda Türkiye’nin “yüksek kullanım yüksek risk ülkesi” biçiminde tanımlandığını aktaran Baştürk, “Bence Türkiye’de çocukların hünerleri konusunda çok büyük eksiğimiz yok lakin yetişkin eğitimi değerli gündem konularımızdan biri olabilir. Yetişkin eğitimi kısmı değerli.” dedi.

Öğretmenlerin okul ortamında karşılaştıkları baş etme prosedürleri ve ebeveynlerin dijital okuryazarlık maharetleriyle ilgili daha çok dataya gereksinim duyduklarını bildiren Baştürk, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“İhmal edilen alanlardan bir tanesi çocuk influencerlar ve paylaşan ebeveynlik. Yani daha çocuk dünyaya gözlerini açar açmaz toplumsal ağda kendisine bir hesap açılıyor ve anne baba bunun üzerinden para kazanmayı hedefliyor. Bununla ilgili çocuğu koruyacak düzenlemeye muhtaçlığımız var. Son olarak da merkezi, tekrarlanan ve uzun soluklu uygulama ve araştırmalara gereksinimimiz olduğunu düşünüyorum. Zira akademide bilgi olmadan sorunu tespit edemiyoruz.”

“HER OKULDA TEHDİT KIYMETLENDİRME GRUBU OLUŞTURULMALI”

Gazi Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Bülbül, okullardaki olaylara karşı erken müdahalenin kıymetini anlattı.

Hızlı tahlil tekliflerini de paylaşan Bülbül, her okulda “tehdit kıymetlendirme ekibi” oluşturulması, grubun her gün okulda yaşanan olayları not etmesi ve zararlıysa tedbir alması teklifinde bulundu.

Akıllı telefon, saat, tablet ve gibisi internete entegre aygıtlara okulda erişim hududu getirilmesini isteyen Bülbül, okula girişte güvenlik tedbiri alınmasının değerine değindi.

Okullarda öğrenci sayısına oranla rehber öğretmen ve psikolog sayısının artırılması gerektiğini kaydeden Bülbül, şunları kaydetti:

“Dijital okuryazarlık ve zorbalıkla uğraş programı yaygınlaştırılıp sık sık uygulanmalı ve sınıflarda öğrenci kümelerine mevzularla ilgili farkındalıkların artırılması için duvar gazetesi hazırlatılabilir. Nöbetçi öğretmen, rehber öğretmen, okul idaresi ve güvenlik her gün olayları izlemeli ve olumsuz durumlara ait tedbir almalı. Sorunlu öğrencilerin aileleriyle rehber öğretmen, okul idaresi eş güdümlü çalışıp soruna yönelik tahlil yolu bulmalılar. Okullardaki sınıf liderlerinin eğitilerek akranlarındaki olumsuz davranışları ilgililere bildirmelerinin sağlanması tesirli bir tedbir olabilir.”

“OYUNLAR TÜRKİYE’YE GİRMEDEN DERECELENDİRİLMELİ”

Kastamonu Üniversitesi Yapay Zeka Çalışmaları Koordinatörü Prof. Dr. Selman Tunay Kamer de “dijital denetleme kurulu” oluşturulmasını önerdi.

Kurulun gerçek vakitli izleme yapabileceğini söz eden Kamer, bildirim sistemleri, müdahale protokollerinin yapay zeka araçlarıyla tahlilinin yapılmasıyla ilgili çalışmaların ehemmiyetine işaret etti.

Mevcut oyunların Avrupa ve Amerika menşeili kuruluşlarla derecelendirildiğini hatırlatan Kamer, yerli ve ulusal bir oyun derecelendirme kuruluşunun kesinlikle oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Oyunların Türkiye’ye girişine müsaade vermeden evvel bir derecelendirme kuruluşu tarafından derecelendirilmesi, oyunun kime uygun olduğunun net bir formda ortaya konulması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Kamer, şu tabirleri kullandı:

“Sosyal medya platformları, Milli Eğitim Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, BTK, okul ve aile işbirliğini net bir biçimde koordine edecek ortak bir kuruluşun olması, önemli manada daha proaktif kararlar almamızı sağlayabilir. Daha önleyici önlemlerin olması, olduktan sonra konuşmak yerine olmadan önleyici önlemlerin alınması açısından değer taşıyor.”

Sunumların akabinde, milletvekilleri de görüş, teklif ve tenkitlerini lisana getirdi.