Öfke okullardan sokaklara taştı! Fransa’da gençlik patladı

1. SON 48 SAATTE NELER OLDU

Öğrencilerin başını çektiği protestolarda tansiyon evvelki gün doruğa çıktı. Öğretmenler, veliler ve hatta personel sendikalarının da aralarında bulunduğu 256 binden fazla protestocu ülke genelinde 40’tan fazla kentte sokaklara döküldü. Başşehir Paris, Strasbourg, Rennes ve Toulouse’da protestocular ile “orantısız güç” kullandığı öne sürülen çevik kuvvet arasında çatışmalar yaşanırken, kalabalığı dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyla müdahale edildi. Ülke genelinde 488 kişi gözaltına alınırken, 48 polis ise yaralandı. On beş yaşındaki bir öğrencinin hafta başında polisin kullandığı bir ses bombasının patlaması sonucu elini kaybetmesinin akabinde, sözkonusu bombaların kullanımı dün süreksiz olarak yasaklandı. Eğitim Bakanlığı ise dün 528 lisede derslerin büsbütün ya da kısmen durdurulduğunu açıkladı.

2. HAREKETLER NASIL BAŞLADI

Eylemlerin fitili 17 Eylül’de Paris’in güneydoğusundaki düşük gelirli Creteil banliyösünde bulunan Saint-Exupery Lisesi’nde ateşlendi. Öğrenciler, işçi ve kaynak eksikliği sebebiyle greve çıkan öğretmenlerine takviye için okul önünde toplandı. Hareket tıpkı hafta benzeri sıkıntıların yaşandığı Paris etrafındaki yaklaşık 60 liseye yayılırken, sosyal medyada paylaşılan imajlar öğrencilerin örgütlenmesini hızlandırdı. Sekiz gün içinde yaklaşık 410 liseye ulaşan protestolar, 1 Ekim prestijiyle bini aşkın liseye yayıldı. Veliler ve sendikaların da arka çıktığı protestolar geçen hafta ise burs ve barınma sıkıntıları yaşanan üniversitelere sıçradı. Öte yandan krizin başladığı lisede ise ek işçi gönderilmesiyle eğitim olağana döndü.

3. NE İSTİYORLAR

Protestolar ülke geneline yayıldıkça öğrencilerin talepleri de artmaya başladı. Devlet okullarının yarısından fazlasında en az bir öğretmenin eksik olduğu ülkede öğrenciler, yılda yüzde 10’u boş geçen derslere öğretmen atanmasını istiyor. Paris ve etrafındaki birtakım liselerde 36’nın üzerine çıkan sınıf mevcutlarının azaltılması da talep ediliyor. Düşük gelirli bölgelerde bu taleplere bir de eski ve bakımsız okul binaları ekleniyor. Birçok 1960’larda inşa edilen okullarda öğrenciler akan tavanlar, bozuk tuvaletler ve fare istilalarıyla çaba ediyor. Kimi sınıflarda kâfi masa ve sandalye bile bulunmadığını anlatan öğrenciler, sabah 08.00’den akşam 18.00’e kadar uzayabilen okul saatlerinin de düzenlenmesini istiyor. OECD, problemlerin sosyoekonomik eşitsizliklerle uzun müddettir iç içe olduğuna dikkat çekerken, hükümet ise öğrencilerin “meşru şikâyetlerinin” ay sonuna kadar ele alınacağını savunuyor.

4. TEK SEBEP EĞİTİM Mİ

Öğrencileri sokağa döken sebepler eğitim sistemiyle hudutlu değil. Ülkedeki hayat pahalılığı ve gelecek korkusuyla uğraş eden gençlerin hükümete yönelik uzun müddettir biriken öfkesi de protestolarla birlikte sokağa taşınmış durumda. İktisatta de işlerin yolunda gitmediği Fransa, hükümet üzerindeki baskının giderek arttığı bir “çoklu kriz” yaşıyor. Yine aday olmayacak olan Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un tesirinin giderek azaldığı ülkede, gençlerin reaksiyonunun cumhurbaşkanlığı seçimlerine yaklaşık altı ay kala büyümesi de seçim öncesi istikrarlar açısından ehemmiyet taşıyor. Protestoların, anketlerde yüzde 30’un üzerinde takviye gören aşırı sağcı Ulusal Birlik lideri Marine Le Pen’in elini güçlendirebileceği bedellendiriliyor.

TRUMP SUÇU İSLAM’A ATTI

ABD Başkanı Donald Trump, Fransa’da haftalardır devam eden öğrenci protestolarının “İslam’dan kaynaklandığını” öne sürdü. Trump, sosyal medyadan “yaşananların okullarla ilgili olmadığını” savunarak, “Fransa’da yaşananlar denetimden çıkmış kitlesel göçten öbür bir şey değil. Problem, İslam’ın bir vakitler büyük olan bir ülkeyi ele geçirmek istemesi” tabirlerini kullandı. Trump’ın çıkışının akabinde MAGA hareketinin önde gelen isimleri de protestolar üzerinden ABD’de gelecek ay yapılacak ara seçimlere yönelik iletiler verdi. ABD’li sunucu Glenn Beck, Fransa’daki olayların “Batı’nın geri kalanı için açık bir uyarı” olduğunu, muhafazakâr yorumcu Dave Rubin ise protesto imajlarını paylaşarak “Demokratlar tekrar iktidara gelirse tıpkı olayların ABD’de de yaşanacağını” öne sürdü.