New York’ta bir milyon dairenin kirası donduruldu

ABD’nin New York kentinde emlak kesimiyle ilgili karar alan Kira Düzenleme Kurulu, bu hafta yaptığı oylamada yaklaşık bir milyon kira denetimli dairenin kirasını iki yıla kadar dondurma kararı aldı.

Alınan bu karar, demokratik sosyalist Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin göreve başlamasından yalnızca birkaç ay sonra, en değerli seçim vaatlerinden birini yerine getirmesini sağladı.

Kurulda yapılan 7-1’lik oylama sonucunda, ekim ayından itibaren geçerli olmak üzere hem bir yıllık hem de iki yıllık kira mukavelelerinde artış oranı yüzde sıfır olarak belirlendi.

Manhattan’daki bir müze salonunu dolduran yüzlerce kiracı, oylama sonucunu sevinç çığlıkları ve ıslıklarla karşıladı.

Belediye Başkanı Zohran Mamdani yaptığı açıklamada, “Bu, New York City kiracıları için tarihi bir zaferdir” tabirini kullandı.

Mamdani, “Bu, kentimizdeki çalışan insanların hak ettiği bir rahatlamadır” dedi.

Yapılan oylama, New York sakinlerinin yaklaşık dörtte birinin yaşadığı kira denetimli konutların sahipleri tarafından talep edilebilecek artış oranını belirleyen ve haftalardır devam eden sürecin tepe noktası oldu.

Kurul, bu değerlendirmeyi yaparken fiyatlar, enflasyon, bakım maliyetleri, vergiler ve konut sahiplerinin gelirleri üzere ögeleri dikkate alıyor.

Kurulun 2025 yılı çalışmasına nazaran, kira denetimli bir konutun ortalama aylık kirası 1599 dolar düzeyindeydi.

StreetEasy isimli emlak duyuru acentesinin datalarına nazaran ise kentte yeni kiralanan bir dairenin medyan kirası 3 bin 950 dolar olarak kaydedildi.

Şehri daha uygun fiyatlı hale getirme kelamı veren demokratik sosyalist Mamdani, ocak ayında vazifeye başlamasından bu yana dokuz üyeli şuranın altı üyesini şahsen atadı.

Mamdani’nin bu üyeleri kiracılara sempati duyduğuna inandığı bireyler arasından seçtiği belirtildi.

Kurulun bu planı, mayıs ayında yapılan bir ön oylamayla da desteklenmişti.

Ancak perşembe günkü oylamadan saatler evvel, konut sahiplerini temsil eden bir heyet üyesi, bu durumun şura takımlarını kendi lehine doldurmak manasına geldiğini belirterek istifa etti.

Üye, kurulu tarafsız olma yönündeki yasal yükümlülüklerine uymamakla suçladı.

Mamdani’nin selefi tarafından atanan ve konseydeki iki mesken sahibi temsilcisinden biri olan Christina Smyth, istifa açıklamasında sonucun belediye başkanı tarafından önceden belirlendiğini söz etti.

Christina Smyth, “Yeniden yapılandırılan heyetin bir kira dondurma kararı sunması gerekiyordu. O vakitten beri yaşanan her şey bir tiyatroydu” dedi.

Smyth ayrıyeten konseyin “veri toplayan bir organ olmaktan çıktığını” ve ne kıymetine olursa olsun bir kira dondurma kararı vermeyi hedeflediğini lisana getirdi.

Mamdani tarafından atanan Kurul Başkanı Chantella Mitchell ise şura üyelerinin ve çalışanlarının bağımsızlık ve dürüstlük içinde misyon yaptığını söyledi.

Kuruldaki öteki konut sahibi temsilcisi ve tekrar Mamdani’nin atadığı bir isim olan Maksim Wynn, oylama öncesinde uzun bir bildiri okurken kiracılar tarafından yuhalandı.

Ancak Wynn birkaç dakika sonra konuşmasını tamamlayıp kira dondurma lehinde oy kullandığında, kalabalığın öfkesi sevince dönüştü.

Oylama öncesindeki süreçte düzenlenen halka açık oturumlarda kiracılar kiraların dondurulmasını, hatta düşürülmesini talep etmişti.

Kiracılar, gelirlerinin enflasyona ve süratle artan faturalara yetişemediğini belirtti.

Benzer bir kira dondurma kararı, eski Belediye Başkanı Bill de Blasio periyodunda 2015 ile 2021 yılları arasında yalnızca bir yıllık mukaveleler için olmak üzere üç defa uygulanmıştı.

Ev sahiplerini temsil eden kümeler ise kira dondurma kararının mülk sahiplerinin binalarının bakımını yapmasını zorlaştıracağını savundu.

Gruplar, birtakım konut sahiplerinin konut kredilerini dahi ödeyemez duruma geldiğini aktardı.

Tek bir binaya sahip olan küçük işletmelerden, güçlü yatırımcılara kadar birtakım mesken sahipleri, kira denetimli ünitelerdeki kayıplarını telafi etmek için denetim dışı piyasa fiyatlı dairelerin kiralarını artırmak zorunda kaldıklarını söz ediyor.

Seçimi kazanmasının akabinde Zohran Mamdani, Queens’te bulunan ve aylık kirası yaklaşık 2 bin 300 dolar olan kira denetimli tek odalı dairesinden, belediye liderinin Manhattan’daki beş odalı resmi konutuna taşınmıştı.

Son oylama, Mamdani’nin başarılı geçen haftasını daha da pekiştirdi.

Mamdani, ABD Kongresi’ndeki New York koltukları için Demokrat Parti’den aday olmak üzere çekişmeli yarışlara giren üç sol eğilimli adayın tamamının zaferini de kutlamıştı.

ABD’nin en yüksek kira bedellerine sahip kentlerinden biri olan New York’ta, piyasa fiyatlı kiralar da dahil olmak üzere barınma maliyetleri yükselmeye devam ediyor.

Nisan ayında Manhattan’daki bir dairenin ortalama kirası, boşluk oranının yüzde 1,55 ile son altı yılın en düşük düzeyine gerilemesiyle birlikte, birinci kere ayda 5 bin doları aşmıştı.

Artan ömür maliyetleri, New York ve öteki bölgelerde tesirli bir siyasi problem haline gelerek geçtiğimiz kasım ayında Mamdani’nin belediye başkanı seçilmesinde önemli bir rol oynamıştı.